Jak polipy nosowe i astma wpływają na zdrowie?

Nos i płuca to części układu oddechowego, które często chorują razem. Gdy mamy przewlekłe zapalenie zatok z polipami nosowymi, często towarzyszy temu astma. Te choroby mają podobne podłoże zapalne i mogą znacznie utrudniać codzienne życie. Chociaż lekarze zwykle leczą nos i płuca osobno, coraz więcej badań pokazuje, że powinniśmy patrzeć na układ oddechowy jako całość. Jest to ważne, ponieważ kompleksowe podejście do leczenia może przynieść pacjentom znacznie lepsze rezultaty i poprawić ich codzienne funkcjonowanie. Okazuje się, że u wielu osób z polipami nosowymi występuje również astma, o której mogą nawet nie wiedzieć.

Badania pokazują, że nawet dwie trzecie pacjentów z polipami nosowymi ma jednocześnie astmę. Co ciekawe, wielu z nich nie jest świadomych swojej astmy – badania wykazały, że u sporej części osób z polipami można wykryć nierozpoznaną wcześniej chorobę płuc. “Nasze odkrycia wskazują na konieczność kompleksowej oceny pacjentów z polipami nosowymi pod kątem chorób dolnych dróg oddechowych” – podkreślają autorzy badań. Polipy nosowe najczęściej wiążą się z astmą, która pojawiła się w późniejszym wieku (po 40. roku życia) lub we wczesnej dorosłości. U osób z polipami i astmą jednocześnie, astma jest zwykle cięższa niż u pacjentów bez polipów. Problem ten będzie prawdopodobnie narastał w starzejącym się społeczeństwie, ponieważ częstość występowania obu tych chorób zwiększa się z wiekiem.

Co się dzieje w nosie przy polipach? Główną rolę odgrywa zapalenie typu 2 – specjalny rodzaj reakcji układu odpornościowego. Wyobraźmy to sobie tak: błona śluzowa nosa jest jak mur obronny. Gdy ten mur zostaje uszkodzony (na przykład przez alergeny czy bakterie), organizm uruchamia “alarm” w postaci zapalenia. Przy polipach nosowych ten alarm jest nadmierny i długotrwały, co prowadzi do rozrostu tkanki i tworzenia polipów. Ważną rolę odgrywają tu również bakterie, szczególnie Staphylococcus aureus, które mogą nasilać zapalenie. Naukowcy starają się określić dominujący typ zapalenia u każdego pacjenta, aby lepiej dostosować leczenie.

Jak nowoczesne leczenie zmienia podejście do polipów?

W leczeniu polipów nosowych lekarze zwykle najpierw zalecają operację endoskopową zatok (FESS) przed rozpoczęciem nowoczesnego leczenia biologicznego. Badania pokazują, że operacja może przynieść lepszą poprawę w krótkim okresie niż leki biologiczne. Jednak po roku wyniki są podobne dla operacji i jednego z leków biologicznych (dupilumab). Operacja jest też zwykle bardziej opłacalna, ponieważ leki biologiczne trzeba przyjmować stale. Są jednak wyjątki, kiedy leczenie biologiczne może być pierwszym wyborem – na przykład u osób z bardzo źle kontrolowaną astmą lub u pacjentów, którzy z różnych powodów nie mogą przejść operacji.

Obecnie w leczeniu polipów nosowych stosuje się trzy główne leki biologiczne: dupilumab, omalizumab i mepolizumab. Każdy z nich działa nieco inaczej, blokując różne elementy zapalenia typu 2. Według porównań, dupilumab wydaje się najskuteczniejszy w poprawie jakości życia, zmniejszaniu niedrożności nosa i poprawie węchu. Dupilumab hamuje zapalenie kluczowe w chorobach takich jak polipy nosowe i astma. Lek ten poprawia węch, zmniejsza zatkanie nosa, zapalenie zatok i wyciek z nosa. Omalizumab działa przeciwko immunoglobulinie E, której podwyższony poziom występuje w tkance polipów nosowych. Mepolizumab hamuje substancję, która jest kluczowa dla komórek uczestniczących w zapaleniu przy polipach nosowych. Pacjenci stosujący te leki zgłaszają mniejsze zatkanie nosa, lepszą jakość życia i poprawę objawów.

Naukowcy nadal prowadzą badania nad nowymi lekami i szukają sposobów, by lepiej przewidywać, który lek zadziała najlepiej u konkretnego pacjenta. Na razie wiadomo, że leczenie biologiczne jest wskazane u pacjentów, u których choroba nawraca po operacji, lub u tych, którzy nie kwalifikują się do operacji, gdy ich choroba jest ciężka i znacząco wpływa na jakość życia. Kompleksowe podejście do leczenia zarówno nosa, jak i płuc może przynieść lepsze efekty niż leczenie każdego z tych narządów osobno. Dlatego tak ważne jest, aby pacjenci z polipami nosowymi byli również badani pod kątem astmy, nawet jeśli nie mają wyraźnych objawów tej choroby.

Podsumowanie

Polipy nosowe i astma to choroby układu oddechowego o wspólnym podłożu zapalnym, które często współwystępują – nawet u dwóch trzecich pacjentów z polipami nosowymi diagnozuje się astmę. Główną przyczyną rozwoju polipów jest zapalenie typu 2, w którym istotną rolę odgrywa bakteria Staphylococcus aureus. W leczeniu polipów nosowych stosuje się przede wszystkim operację endoskopową zatok (FESS), która w krótkim okresie może być skuteczniejsza niż terapia biologiczna. Obecnie dostępne są trzy główne leki biologiczne: dupilumab, omalizumab i mepolizumab, z których dupilumab wykazuje najwyższą skuteczność w poprawie jakości życia pacjentów. Kompleksowe podejście do leczenia obu schorzeń przynosi lepsze efekty terapeutyczne, dlatego zaleca się badanie pacjentów z polipami nosowymi również pod kątem astmy.