Niepokojący trend u pacjentów z cukrzycą i niewydolnością serca – nerki cierpią coraz bardziej

Osoby, które cierpią jednocześnie na cukrzycę typu 2 i niewydolnością serca, doświadczają stałego pogarszania się funkcji nerek z upływem czasu. Nowe badanie pokazuje, że u tych pacjentów filtracja kłębuszkowa (czyli zdolność nerek do oczyszczania krwi) spada średnio o około 2 mililitry na minutę rocznie. To ważna informacja, ponieważ pogorszenie pracy nerek zwiększa ryzyko zgonu i dalszych powikłań zdrowotnych.

Naukowcy przeanalizowali dane od ponad 1100 pacjentów z cukrzycą typu 2 i niewydolnością serca, obserwując ich przez okres aż 15 lat. Sprawdzali, jak zmienia się u nich tak zwany eGFR – wskaźnik, który mierzy, jak dobrze nerki filtrują krew. Im niższy eGFR, tym gorsza praca nerek. “Nasze wyniki pokazują wyraźny, stały spadek funkcji nerek u pacjentów z tymi współistniejącymi chorobami” – piszą autorzy badania. Co ciekawe, nie wszyscy pacjenci tracili funkcję nerek w takim samym tempie. Niektóre grupy były szczególnie narażone na szybszy spadek eGFR. Czy istnieją więc czynniki, które mogą przewidzieć, u kogo nerki będą się pogarszać szybciej?

Kobiety i osoby z nadwagą – większe ryzyko pogorszenia pracy nerek

Badanie ujawniło kilka zaskakujących faktów. Okazuje się, że kobiety z cukrzycą i niewydolnością serca doświadczają szybszego spadku funkcji nerek niż mężczyźni z tymi samymi chorobami. Różnica jest szczególnie widoczna u kobiet po 50. roku życia. To ważne odkrycie, gdyż wcześniej uważano, że to właśnie mężczyźni są bardziej narażeni na problemy nerkowe. Kobiety w badanej grupie były zazwyczaj starsze, częściej cierpiały na nadciśnienie i otyłość oraz miały wyższy poziom cukru we krwi (HbA1c) w porównaniu do mężczyzn. Częściej również były diagnozowane z niewydolnością serca z zachowaną frakcją wyrzutową (HFpEF) – typem niewydolności serca, w której serce pompuje krew normalnie, ale nie napełnia się prawidłowo. Już na początku badania kobiety miały gorsze wskaźniki funkcji nerek niż mężczyźni.

Również osoby z otyłością były bardziej narażone na szybsze pogarszanie się funkcji nerek, mimo że wyjściowo ich wskaźniki nerkowe były lepsze niż u osób z normalną wagą. “Nasze analizy sugerują, że otyłość jest niezależnym czynnikiem ryzyka szybszego spadku funkcji nerek, co podkreśla znaczenie kontroli masy ciała u tych pacjentów” – zauważają badacze. Inne czynniki, które wiązały się z szybszym spadkiem funkcji nerek, to nadciśnienie tętnicze oraz słaba kontrola poziomu cukru we krwi. Osoby, które nie utrzymywały odpowiedniego poziomu cukru (HbA1c), traciły funkcję nerek szybciej niż pacjenci z dobrze kontrolowaną cukrzycą. Czy można więc spowolnić ten proces?

Typ niewydolności serca i hospitalizacje wpływają na nerki

Badanie wykazało również, że rodzaj niewydolności serca ma znaczenie dla funkcji nerek. Pacjenci z niewydolnością serca z zachowaną frakcją wyrzutową (HFpEF) i z umiarkowanie obniżoną frakcją wyrzutową (HFmrEF) mieli gorsze wyjściowe wartości eGFR niż osoby z niewydolnością serca z obniżoną frakcją wyrzutową (HFrEF). Co ciekawe, pacjenci z HFmrEF doświadczali najszybszego spadku funkcji nerek w czasie obserwacji. Również przyczyna niewydolności serca miała znaczenie. Pacjenci z niewydolnością serca spowodowaną przyczynami innymi niż choroba niedokrwienna serca doświadczali szybszego spadku funkcji nerek w porównaniu do osób z niewydolnością serca na tle niedokrwiennym. Kolejnym istotnym odkryciem było to, że pacjenci, którzy musieli być hospitalizowani z powodu niewydolności serca, doświadczali znacznie szybszego spadku funkcji nerek. To podkreśla, jak ważne jest unikanie zaostrzeń niewydolności serca i odpowiednie leczenie ambulatoryjne.

Naukowcy odkryli również, że pacjenci przyjmujący nowoczesne leki z grupy ARNI (inhibitory receptora angiotensyny i neprylizyny; sakubitryl z walsartanem – Entresto) doświadczali wolniejszego spadku funkcji nerek. “Pacjenci otrzymujący ARNI wykazywali mniejszy spadek eGFR w porównaniu z osobami nieotrzymującymi tej terapii, co sugeruje potencjalny efekt ochronny tych leków na funkcję nerek” – wyjaśniają autorzy badania. Niestety, tylko około 23% badanych pacjentów otrzymywało te nowoczesne leki. Badacze zwracają również uwagę na obiecujące wyniki innych nowych leków, takich jak inhibitory SGLT2, które mogą chronić nerki, ale ich długoterminowy wpływ wymaga dalszych badań.

Co najważniejsze, badanie wykazało, że szybszy spadek funkcji nerek był bezpośrednio związany z wyższym ryzykiem zgonu. Każde obniżenie eGFR o 10 jednostek zwiększało ryzyko śmierci o około 10%. Pacjenci, którzy zmarli podczas okresu obserwacji, mieli zarówno gorsze wyjściowe wartości eGFR, jak i szybszy spadek funkcji nerek w czasie. Dla pacjentów z cukrzycą typu 2 i niewydolnością serca wyniki te podkreślają znaczenie regularnego monitorowania funkcji nerek i wdrażania strategii, które mogą spowolnić ich pogarszanie się – utrzymywanie prawidłowej wagi, kontrola ciśnienia krwi i poziomu cukru oraz stosowanie odpowiednich leków. Czy regularnie sprawdzasz swoją funkcję nerek podczas wizyt kontrolnych?

Podsumowanie

Długoterminowe badanie przeprowadzone na grupie 1100 pacjentów z cukrzycą typu 2 i niewydolnością serca wykazało systematyczne pogarszanie się funkcji nerek w tempie około 2 ml/min rocznie. Kobiety, szczególnie po 50. roku życia, oraz osoby z otyłością doświadczają szybszego spadku funkcji nerkowych. Istotny wpływ na pogorszenie pracy nerek mają również hospitalizacje z powodu niewydolności serca oraz typ niewydolności serca, przy czym pacjenci z HFmrEF wykazują najszybszy spadek funkcji nerek. Badanie ujawniło, że nowoczesne leki z grupy ARNI mogą spowalniać ten proces, jednak otrzymuje je tylko 23% pacjentów. Każde obniżenie wskaźnika eGFR o 10 jednostek zwiększa ryzyko zgonu o około 10%, co podkreśla znaczenie regularnego monitorowania funkcji nerek i wdrażania odpowiednich strategii terapeutycznych.