Levothyroxinum natricum

Mechanizm działania

Lewotyroksyna sodowa działa poprzez uzupełnienie niedoboru hormonów tarczycy w organizmie. Po podaniu doustnym jest wchłaniana w jelicie cienkim i przekształcana w aktywną formę – trójjodotyroninę (T3), która reguluje metabolizm komórkowy, wzrost i rozwój organizmu⁴.

Lewotyroksyna wpływa na:

• Zwiększenie podstawowej przemiany materii,
• Stymulację syntezy białek,
• Regulację metabolizmu węglowodanów i tłuszczów,
• Wpływ na układ sercowo-naczyniowy, zwiększając częstość akcji serca i pojemność minutową serca⁵.

Wskazania

Lewotyroksyna sodowa jest stosowana w następujących przypadkach:

• Niedoczynność tarczycy: Terapia substytucyjna w przypadku niedoboru hormonów tarczycy⁶.
• Wole obojętne: Leczenie łagodnego wola tarczycy u pacjentów w stanie eutyreozy⁷.
• Zapobieganie nawrotom wola: Po chirurgicznym usunięciu wola⁸.
• Terapia supresyjna w raku tarczycy: Po operacji usunięcia tarczycy⁹.
• Test supresyjny tarczycy: W diagnostyce nadczynności tarczycy¹⁰.

Terapia substytucyjna

Levothyroxinum natricum jest stosowane jako terapia substytucyjna w przypadku niedoczynności tarczycy. Wskazania obejmują:

• Terapię substytucyjną w niedoczynności tarczycy⁴.
• U dzieci z niedoczynnością tarczycy jako dawka początkowa zapewniająca substytucję hormonu tarczycy⁵.

Terapia supresyjna

Levothyroxinum natricum jest również stosowane w terapii supresyjnej, szczególnie w przypadku nowotworów tarczycy. Wskazania obejmują:

• Terapię supresyjną nowotworów złośliwych tarczycy, szczególnie po operacji wycięcia tarczycy⁶.
• Terapię supresyjną w raku tarczycy⁷.

Diagnostyka

Levothyroxinum natricum jest również wykorzystywane w diagnostyce zaburzeń tarczycy. Wskazania obejmują:

• Test supresyjny w diagnostyce nadczynności tarczycy⁸.
• Test supresyjny w diagnostyce tarczycy⁹.

Specjalne grupy pacjentów

Pacjenci z chorobami serca

U pacjentów z niewydolnością wieńcową, niewydolnością serca lub tachyarytmią należy unikać nawet łagodnej nadczynności tarczycy wywołanej lekami. Konieczne jest częste monitorowanie parametrów hormonu tarczycy¹.

Niemowlęta urodzone przedwcześnie

U niemowląt urodzonych przedwcześnie z bardzo małą urodzeniową masą ciała należy monitorować parametry hemodynamiczne, ponieważ może wystąpić zapaść krążeniowa spowodowana niedojrzałą czynnością nadnerczy¹.

Kobiety w okresie pomenopauzalnym

U kobiet w okresie pomenopauzalnym z niedoczynnością tarczycy i zwiększonym ryzykiem osteoporozy konieczne jest ścisłe monitorowanie funkcji tarczycy, aby uniknąć suprafizjologicznego stężenia lewotyroksyny we krwi¹.

Interakcje i monitorowanie

Interakcje z orlistatem

W przypadku jednoczesnego stosowania orlistatu i lewotyroksyny może wystąpić niedoczynność tarczycy lub pogorszenie kontroli niedoczynności tarczycy. Zaleca się konsultację z lekarzem przed rozpoczęciem, przerwaniem lub zmianą terapii orlistatem oraz monitorowanie stężenia hormonów w surowicy¹.

Wpływ na wyniki badań laboratoryjnych

Biotyna może wpływać na wyniki badań immunologicznych tarczycy, prowadząc do fałszywych wyników. Zaleca się poinformowanie laboratorium o przyjmowaniu biotyny i zastosowanie alternatywnych metod oznaczania¹.

Sposób podawania

Lewotyroksynę należy przyjmować rano, na czczo, co najmniej 30 minut przed śniadaniem, popijając niewielką ilością wody⁷.

Podawanie u dzieci:

Niemowlętom i małym dzieciom można podawać tabletki rozpuszczone w niewielkiej ilości wody, tworząc zawiesinę, którą należy podać bezpośrednio przed posiłkiem⁸.

Grupy pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku:

U pacjentów w podeszłym wieku, z chorobą wieńcową lub ciężką niedoczynnością tarczycy, leczenie należy rozpoczynać od małych dawek (np. 12,5 µg/dobę) i zwiększać je stopniowo, kontrolując stężenie hormonów tarczycy⁹.

Dzieci i młodzież:

U dzieci z wrodzoną niedoczynnością tarczycy zalecana dawka początkowa wynosi 10-15 µg/kg masy ciała/dobę, a u dzieci z nabytą niedoczynnością tarczycy 12,5-50 µg/dobę¹⁰.

Przeciwwskazania w ciąży

Leczenie skojarzone

• W okresie ciąży niewskazane jest równoczesne przyjmowanie lewotyroksyny i leku przeciwtarczycowego⁹.
• Leczenie skojarzone lewotyroksyną i lekami przeciwtarczycowymi w nadczynności tarczycy jest przeciwwskazane w okresie ciąży¹⁰.

Dodatkowe informacje

Stosowanie podczas ciąży i w okresie laktacji omówiono w punkcie 4.6. Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL)¹¹.

Interakcje wpływające na metabolizm lewotyroksyny

• Leki indukujące enzymy wątrobowe (np. barbiturany, ryfampicyna, ziele dziurawca): Zwiększają wątrobowy klirens lewotyroksyny, co może wymagać zwiększenia dawki hormonu tarczycy⁵.
• Propylotiouracyl, glikokortykoidy, amiodaron: Hamują obwodową konwersję T4 do T3, co może wpływać na skuteczność leczenia⁶.
• Inhibitory proteazy (np. rytonawir, lopinawir): Mogą wpływać na działanie lewotyroksyny, wymagając monitorowania parametrów tarczycy⁷.

Interakcje wpływające na inne leki

• Leki przeciwcukrzycowe: Lewotyroksyna może osłabiać działanie leków przeciwcukrzycowych. Konieczne jest regularne monitorowanie stężenia glukozy we krwi⁸.
• Pochodne kumaryny (np. warfaryna): Lewotyroksyna może nasilać działanie leków przeciwzakrzepowych, zwiększając ryzyko krwawień. Konieczne jest monitorowanie parametrów krzepnięcia⁹.
• Leki sympatykomimetyczne (np. adrenalina): Działanie tych leków może ulec nasileniu pod wpływem lewotyroksyny¹⁰.

Interakcje w badaniach laboratoryjnych

• Biotyna: Może wpływać na wyniki badań immunologicznych tarczycy, prowadząc do fałszywych wyników¹¹.

Wpływ lewotyroksyny na karmienie piersią

Lewotyroksyna przenika do mleka kobiecego, ale w stężeniach niewystarczających do wywołania nadczynności tarczycy lub supresji TSH u noworodka⁵.

Bezpieczeństwo dla niemowlęcia

Stężenia lewotyroksyny w mleku matki są zbyt niskie, aby wpłynąć na zdrowie dziecka, ale mogą wpłynąć na wyniki badań przesiewowych niedoczynności tarczycy u noworodka⁶.

Leczenie skojarzone w ciąży

Leczenie skojarzone lewotyroksyną i lekami przeciwtarczycowymi nie jest zalecane w ciąży, ponieważ wymaga zwiększenia dawek leków przeciwtarczycowych, które mogą przenikać przez łożysko i powodować niedoczynność tarczycy u płodu⁷.

Przeciwwskazania do testów supresyjnych

W ciąży nie należy przeprowadzać testów supresyjnych tarczycy ze względu na przeciwwskazania do stosowania substancji radioaktywnych⁸.

Działania niepożądane wg układów

Zaburzenia układu immunologicznego

• Nieznana częstość: Reakcje nadwrażliwości⁴.

Zaburzenia endokrynologiczne

• Nieznana częstość: Nadczynność tarczycy⁵.

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

• Nieznana częstość: Wzmożony apetyt⁶.

Zaburzenia psychiczne

• Nieznana częstość: Pobudzenie, bezsenność, niepokój⁷.

Zaburzenia układu nerwowego

• Rzadko: Łagodne nadciśnienie wewnątrzczaszkowe u dzieci⁸.
• Nieznana częstość: Drżenie, drgawki, ból głowy⁹.

Zaburzenia serca

• Nieznana częstość: Dusznica bolesna, zaburzenia rytmu serca, kołatanie serca, przyspieszona czynność serca, niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego¹⁰.

Zaburzenia naczyniowe

• Nieznana częstość: Nagłe zaczerwienienie, nadciśnienie tętnicze¹¹.

Zaburzenia układu oddechowego

• Nieznana częstość: Duszności¹².

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

• Nieznana częstość: Bóle brzucha, nudności, biegunka, wymioty¹³.

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

• Nieznana częstość: Nadmierne pocenie, obrzęk naczynioruchowy, wysypka, pokrzywka¹⁴.

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

• Nieznana częstość: Kurcze mięśni, osłabienie mięśni¹⁵.

Zaburzenia układu rozrodczego

• Nieznana częstość: Nieregularne miesiączki¹⁶.

Zaburzenia ogólne

• Nieznana częstość: Gorączka¹⁷.

Badania diagnostyczne

• Nieznana częstość: Zmniejszenie masy ciała¹⁸.

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:

• Adres: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
• Tel.: +48 22 49 21 301
• Faks: +48 22 49 21 309
• Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu¹⁹.

Leczenie przedawkowania lewotyroksyny

Leczenie przedawkowania lewotyroksyny jest objawowe i zależy od stopnia nasilenia objawów:

• Przerwanie leczenia: Zaleca się natychmiastowe zaprzestanie przyjmowania leku³.
• Leki beta-adrenolityczne: W przypadku objawów beta-sympatykomimetycznych (np. tachykardia, niepokój) stosuje się leki blokujące receptory beta-adrenergiczne, takie jak propranolol⁴.
• Plazmafereza: W przypadku skrajnie dużych dawek może być konieczne wykonanie plazmaferezy⁵.
• Węgiel leczniczy: W przypadku ostrego przedawkowania można ograniczyć wchłanianie leku z przewodu pokarmowego poprzez podanie węgla leczniczego⁶.

Monitorowanie i powikłania przedawkowania

Przedawkowanie lewotyroksyny wymaga długotrwałego monitorowania ze względu na opóźnione pojawienie się objawów (nawet do 6 dni)⁷.

Możliwe powikłania:

• Przełom tarczycowy: Może prowadzić do napadów drgawek, niewydolności serca i śpiączki⁸.
• Nagła śmierć sercowa: Opisano przypadki u pacjentów z wieloletnim nadużywaniem lewotyroksyny⁹.
• Zmniejszenie gęstości mineralnej kości: Szczególnie u kobiet po menopauzie¹⁰.