Buprenorphinum

Wskazania stosowania

Ból o średnim i dużym nasileniu w przebiegu chorób nowotworowych
Ból o dużym nasileniu w przebiegu innych schorzeń
Ból nowotworowy o średnim i dużym nasileniu
Ból o dużym nasileniu w przebiegu innych chorób
Bóle różnego pochodzenia umiarkowane do silnych

Leki zawierające Buprenorphinum

Producenci leków z Buprenorphinum

O substancji czynnej

Postać transdermalna

Charakterystyka substancji czynnej

Buprenorfina (Buprenorphinum) jest częściowym agonistą receptorów opioidowych μ oraz antagonistą receptorów κ. W postaci transdermalnej (plastry) uwalnia się w sposób kontrolowany przez 96 godzin, zapewniając stałe stężenie substancji czynnej we krwi.

Dawkowanie i uwalnianie

Transtec 35 μg/h: Zawiera 20 mg buprenorfiny, uwalnia 35 μg/h przez 96 godzin. Powierzchnia czynna: 25 cm²¹.
Transtec 52,5 μg/h: Zawiera 30 mg buprenorfiny, uwalnia 52,5 μg/h przez 96 godzin. Powierzchnia czynna: 37,5 cm²².
Transtec 70 μg/h: Zawiera 40 mg buprenorfiny, uwalnia 70 μg/h przez 96 godzin. Powierzchnia czynna: 50 cm²³.

Postać podjęzykowa

Charakterystyka substancji czynnej

Buprenorfina w postaci tabletek podjęzykowych szybko wchłania się przez błonę śluzową jamy ustnej, zapewniając szybkie działanie przeciwbólowe. Dostępne są dwie dawki: 0,2 mg i 0,4 mg.

Dawkowanie

BUNONDOL 0,2 mg: Każda tabletka zawiera 0,2 mg buprenorfiny w postaci chlorowodorku⁴.
BUNONDOL 0,4 mg: Każda tabletka zawiera 0,4 mg buprenorfiny w postaci chlorowodorku⁵.

Roztwór do wstrzykiwań

Charakterystyka substancji czynnej

Buprenorfina w postaci roztworu do wstrzykiwań zapewnia szybkie i skuteczne działanie przeciwbólowe, szczególnie w przypadku bólu ostrego lub wymagającego szybkiej interwencji.

Dawkowanie

BUNONDOL 0,3 mg/ml: Każdy ml roztworu zawiera 0,3 mg buprenorfiny w postaci chlorowodorku⁶.

Wskazania do stosowania

Buprenorfina jest stosowana w leczeniu:

Bólu nowotworowego o średnim i dużym nasileniu oraz bólu o dużym nasileniu w przebiegu innych chorób, które nie ustępują po zastosowaniu nieopioidowych leków przeciwbólowych¹.
Bólu o średnim i dużym nasileniu w przebiegu chorób nowotworowych i bólu o dużym nasileniu w przebiegu innych schorzeń, jeżeli nie ustępuje po zastosowaniu nieopioidowych środków przeciwbólowych².
Bólów różnego pochodzenia umiarkowanych do silnych, wymagających zastosowania opioidowego leku przeciwbólowego³.

Należy pamiętać, że preparaty zawierające buprenorfinę nie są odpowiednie do leczenia ostrego bólu⁴.

Przeciwwskazania

Buprenorfina nie powinna być stosowana w przypadku:

Nadwrażliwości na buprenorfinę lub którąkolwiek substancję pomocniczą.
Ostrego bólu, ponieważ preparaty te nie są odpowiednie do jego leczenia⁵.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Ostrzeżenia ogólne

Buprenorfina może powodować zahamowanie czynności ośrodka oddechowego, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami oddychania lub przyjmujących leki hamujące ośrodek oddechowy¹.
Buprenorfina ma mniejszy potencjał uzależniający niż inne opioidy, ale po długotrwałym stosowaniu może wystąpić zespół uzależnienia z objawami takimi jak pobudzenie, niepokój, bezsenność i zaburzenia żołądkowo-jelitowe².
Sportowcy powinni być świadomi, że buprenorfina może dać pozytywny wynik w testach antydopingowych³.
Opioidy, w tym buprenorfina, mogą powodować zaburzenia oddychania podczas snu, takie jak centralny bezdech senny (CBS)⁴.

Interakcje i ryzyko

Jednoczesne stosowanie buprenorfiny z lekami uspokajającymi (np. benzodiazepinami) może prowadzić do depresji oddechowej, śpiączki, a nawet zgonu⁵.
Buprenorfina może wchodzić w interakcje z lekami serotoninergicznymi (np. SSRI, SNRI), zwiększając ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego⁶.
Objawy zespołu serotoninowego obejmują zmiany stanu psychicznego, niestabilność autonomiczną i zaburzenia nerwowo-mięśniowe⁷.

Specjalne grupy pacjentów

U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby metabolizm buprenorfiny może być zmieniony, co wymaga szczególnej ostrożności⁸.
U pacjentów z gorączką lub narażonych na wysokie temperatury może zwiększyć się przenikanie buprenorfiny przez skórę, co może prowadzić do zwiększenia stężenia leku w surowicy⁹.
Nie zaleca się stosowania buprenorfiny u dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia ze względu na brak wystarczających danych¹⁰.

Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn

Buprenorfina może znacząco wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, szczególnie na początku leczenia, przy zmianie dawki lub przy jednoczesnym stosowaniu z alkoholem lub lekami uspokajającymi¹¹. Pacjenci z zawrotami głowy, sennością lub zaburzeniami widzenia powinni unikać tych czynności przez co najmniej 24 godziny po usunięciu plastra¹².

Dawkowanie

Dorośli i młodzież powyżej 12 lat

Dawka początkowa: Najmniejsza skuteczna dawka, dostosowana do indywidualnych potrzeb pacjenta¹.
Dostępne systemy transdermalne: 35 μg/h, 52,5 μg/h, 70 μg/h².
U pacjentów nieleczonych wcześniej opioidami: Rozpocząć od Transtec 35 μg/h³.
U pacjentów leczonych wcześniej silnymi opioidami: Można rozpocząć od większej dawki, np. Transtec 52,5 μg/h⁴.
Dawkowanie podtrzymujące: Zmiana plastra co 96 godzin⁵.

Dzieci i młodzież poniżej 18 lat

Nie zaleca się stosowania u pacjentów poniżej 18 lat ze względu na brak badań⁶.

Sposób podawania

Plastry należy nakładać na płaskie, niepodrażnione, nieowłosione obszary skóry⁷.
Zalecane miejsca aplikacji: górna część pleców i okolica podobojczykowa klatki piersiowej⁸.
Przed aplikacją skórę należy oczyścić wodą i dokładnie osuszyć⁹.
Plaster należy mocno przycisnąć dłonią przez około 30 sekund¹⁰.
Plaster można nosić podczas kąpieli, prysznica lub pływania, ale należy unikać nadmiernego gorąca¹¹.

Szczególne grupy pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku (powyżej 65 lat)

Nie ma konieczności zmiany dawkowania¹².

Pacjenci z niewydolnością nerek

Buprenorfina może być stosowana bez modyfikacji dawkowania¹³.

Pacjenci z niewydolnością wątroby

Wymagana ostrożność i monitorowanie ze względu na metabolizm wątrobowy¹⁴.

Przeciwwskazania

Nadwrażliwość na buprenorfinę

Buprenorfina jest przeciwwskazana u pacjentów z nadwrażliwością na tę substancję czynną, inne opioidowe leki przeciwbólowe lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1. Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) leku¹.

Zaburzenia oddechowe

Buprenorfina nie powinna być stosowana u pacjentów z istniejącą lub zagrażającą niewydolnością ośrodka oddechowego².

Inne przeciwwskazania

Stosowanie w celu leczenia pacjentów uzależnionych od opioidów i zespołu abstynencyjnego³.
Stosowanie u pacjentów leczonych inhibitorami MAO, również w ciągu 2 tygodni przed zastosowaniem produktu⁴.
Miasthenia gravis (męczliwość mięśni)⁵.
Delirium tremens (majaczenie alkoholowe)⁶.
Ciąża⁷.

Interakcje

Interakcje z lekami hamującymi ośrodkowy układ nerwowego (OUN)

Buprenorfina może nasilać działanie leków hamujących OUN, takich jak:

Opioidy
Środki znieczulające
Leki nasenne
Leki uspokajające
Leki przeciwdepresyjne
Neuroleptyki

Objawy ze strony OUN, takie jak depresja oddechowa, mogą ulec nasileniu. Dotyczy to również alkoholu¹.

Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne stosowanie z benzodiazepinami lub pokrewnymi lekami, co zwiększa ryzyko sedacji, depresji oddechowej, śpiączki i śmierci².

Interakcje z inhibitorami CYP3A4

Buprenorfina jest metabolizowana przez izoenzym CYP3A4. Leki wpływające na aktywność tego enzymu mogą zmieniać jej skuteczność:

Inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, rytonawir) mogą zwiększać stężenie buprenorfiny, nasilając jej działanie³.
Induktory CYP3A4 (np. ryfampicyna, karbamazepina) mogą zmniejszać stężenie buprenorfiny, osłabiając jej działanie⁴.

Zaleca się ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu z lekami wpływającymi na CYP3A4⁵.

Interakcje z serotoninergicznymi lekami

Buprenorfina może wchodzić w interakcje z lekami serotoninergicznymi, zwiększając ryzyko zespołu serotoninowego, stanu zagrażającego życiu. Dotyczy to:

Selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI)
Inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI)
Trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych

Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu⁶.

Wpływ na płodność, ciążę i laktację

Wpływ buprenorfiny na ciążę

Brak wystarczających danych dotyczących stosowania buprenorfiny u kobiet w ciąży. Badania na zwierzętach wykazały toksyczne działanie na rozrodczość (patrz punkt 5.3 Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) leku Norvipren)¹. Duże dawki buprenorfiny stosowane pod koniec ciąży mogą powodować depresję oddechową u noworodka, nawet jeśli były stosowane przez krótki czas². Długotrwałe stosowanie buprenorfiny w ostatnim trymestrze ciąży może powodować zespół odstawienia u noworodka³. Z tego względu buprenorfiny nie należy stosować w czasie ciąży⁴.

Wpływ buprenorfiny na karmienie piersią

Buprenorfina przenika do mleka kobiecego⁵. Badania na szczurach wykazały, że buprenorfina może zahamować laktację⁶. Buprenorfiny nie należy stosować w okresie karmienia piersią⁷.

Wpływ buprenorfiny na płodność

Wpływ buprenorfiny na płodność u ludzi nie jest znany. W badaniach na zwierzętach buprenorfina nie wpływała na płodność (patrz punkt 5.3 Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) leku Norvipren)⁸.

Działania niepożądane

Układowe działania niepożądane buprenorfiny

Najczęściej zgłaszanymi układowymi działaniami niepożądanymi buprenorfiny są nudności i wymioty¹. Inne działania niepożądane obejmują:

Zaburzenia układu nerwowego: zawroty głowy, ból głowy, senność, zaburzenia koncentracji, drętwienie, parestezje².
Zaburzenia psychiczne: splątanie, zaburzenia snu, niepokój, omamy, zmniejszenie popędu płciowego³.
Zaburzenia żołądka i jelit: zaparcia, suchość w jamie ustnej, zgaga⁴.
Zaburzenia układu oddechowego: duszność, zahamowanie czynności oddechowej⁵.

Miejscowe działania niepożądane buprenorfiny

Najczęściej zgłaszanymi miejscowymi działaniami niepożądanymi są rumień i świąd w miejscu podania⁶. Inne reakcje obejmują:

Reakcje skórne: wysypka, pokrzywka, kontaktowe zapalenie skóry, przebarwienie skóry⁷.
Reakcje alergiczne: opóźnione reakcje z objawami zapalenia⁸.

Ryzyko uzależnienia i objawy odstawienia

Buprenorfina ma mały potencjał uzależniający. Objawy odstawienia po przerwaniu stosowania są mało prawdopodobne ze względu na powolną dysocjację z receptora opioidowego⁹. Jednak po długotrwałym stosowaniu mogą wystąpić objawy podobne do odstawienia opioidów, takie jak:

Pobudzenie, uczucie lęku, nerwowość¹⁰.
Bezsenność, nadmierna ruchliwość, drżenia¹¹.

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Można to zrobić za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych lub podmiotu odpowiedzialnego¹².

Przedawkowanie

Objawy przedawkowania buprenorfiny

Buprenorfina ma szeroki margines bezpieczeństwa, a wystąpienie toksycznego stężenia w surowicy jest mało prawdopodobne ze względu na kontrolowane uwalnianie substancji. Maksymalne stężenie buprenorfiny po zastosowaniu systemu transdermalnego jest 6 razy mniejsze niż po dożylnej dawce terapeutycznej 0,3 mg¹.

Typowe objawy przedawkowania:

Zahamowanie czynności ośrodka oddechowego
Nadmierne uspokojenie
Senność
Nudności i wymioty
Zapaść sercowo-naczyniowa
Zwężenie źrenic²

Postępowanie w przypadku przedawkowania buprenorfiny

Ogólne zasady:

Zapewnienie drożności dróg oddechowych (ryzyko aspiracji!)
Kontrola oddychania i czynności układu krążenia

Leczenie:

Nalokson może być stosowany w celu antagonizowania zahamowania ośrodka oddechowego, ale jego skuteczność jest ograniczona. Wymagane są wysokie dawki, podawane w postaci powtarzanych bolusów lub wlewów (np. 1-2 mg dożylnie w bolusie, a następnie wlew w celu utrzymania stałego stężenia w osoczu)³.
W przypadku niewydolności oddechowej można zastosować doksapram w dawce 0,5–2,0 mg/kg mc. w ciągłym wlewie dożylnym, choć nie jest to specyficzna odtrutka⁴.

Kluczowe zalecenia:

Zapewnienie właściwej wentylacji jest priorytetem⁵.