Menu

Zgłoś skutki uboczne leku

Popularne

SPOSÓB NA WSZY
WZMOCNIJ ODPORNOŚĆ DZIECKA
POKONAJ PRZEZIĘBIENIE
WSPARCIE W BÓLU MENSTRUACYJNYM
WITAMINA D DLA CIEBIE
SPECJALISTYCZNE WSPARCIE ŻYWIENIOWE
SUPLEMENTACJA JODU

Acidum acetylsalicylicum

Wskazania stosowania

  • Prewencja wtórna u pacjentów po przebytym zawale mięśnia sercowego
  • Profilaktyka chorób sercowo-naczyniowych u pacjentów ze stabilną dławicą piersiową
  • Niestabilna dławica piersiowa w wywiadzie, z wyjątkiem ostrej fazy
  • Zapobieganie zatkaniu przeszczepu naczyniowego po kardiochirurgicznym zabiegu wszczepieniu pomostów aortalno-wieńcowych (by-pass)
  • Stan po angioplastyce naczyń wieńcowych
  • Profilaktyka wtórna u pacjentów po przebytym przejściowym niedokrwieniu mózgu (TIA)
  • Incydenty niedokrwienia mózgowo-naczyniowego (CVA), pod warunkiem wykluczenia krwawień wewnątrzmózgowych
  • Choroba niedokrwienna serca
  • Zapobieganie zawałowi serca u osób z dużym ryzykiem
  • Świeży zawał serca lub podejrzenie świeżego zawału serca
  • Po przebytym epizodzie niestabilnej choroby wieńcowej
  • Prewencja wtórna u osób po przebytym zawale serca
  • Stan po wszczepieniu pomostów aortalno-wieńcowych
  • Angioplastyka wieńcowa
  • Zapobieganie napadom przejściowego niedokrwienia mózgu (TIA) i niedokrwiennego udaru mózgu u pacjentów z TIA
  • Po przebytym udarze niedokrwiennym mózgu u pacjentów z TIA
  • Zarostowa miażdżyca tętnic obwodowych
  • Zapobieganie zakrzepicy naczyń wieńcowych u pacjentów z mnogimi czynnikami ryzyka
  • Zapobieganie zakrzepicy żylnej i zatorowi płuc u pacjentów długotrwale unieruchomionych, np. po dużych zabiegach chirurgicznych jako uzupełnienie innych sposobów profilaktyki
  • Przeziębienie
  • Grypa
  • Stany gorączkowe
  • Przewlekłe bóle i stany zapalne w reumatoidalnym zapaleniu stawów
  • Młodzieńcze zapalenie stawów
  • Toczeń rumieniowaty układowy
  • Choroba zwyrodnieniowa stawów
  • Zespół Reitera
  • Zmiany okołostawowe
  • Łagodne i słabo nasilone bóle zębów
  • Bóle głowy
  • Bóle menstruacyjne
  • Zawał mięśnia sercowego lub podejrzenie zawału mięśnia sercowego
  • Dolegliwości bólowe różnego pochodzenia o lekkim i średnim nasileniu
  • Bóle mięśni
  • Bóle stawów
  • Dolegliwości towarzyszące przeziębieniu i grypie z gorączką
  • Stany chorobowe wymagające długotrwałego stosowania kwasu acetylosalicylowego w dużych dawkach
  • Suche zapalenie zębodołu (ASD)
  • Przywierzchołkowe i rozlane zapalenie zębodołu
  • Stany po wyłuszczeniu małych zropiałych torbieli
  • Stany po dłutowaniu zębów i uszkodzeniu zębodołu po zabiegach
  • Bóle o lekkim i średnim nasileniu: bóle głowy różnego pochodzenia (np. migrenowe)
  • Ból i gorączka w przebiegu przeziębienia i grypy

Leki zawierające Acidum acetylsalicylicum

Producenci leków z Acidum acetylsalicylicum

O substancji czynnej

Właściwości substancji

Kwas acetylosalicylowy (Acidum acetylsalicylicum) to substancja czynna o działaniu przeciwbólowym, przeciwzapalnym, przeciwgorączkowym oraz hamującym agregację płytek krwi. Jest to pochodna kwasu salicylowego, która wykazuje szerokie zastosowanie w medycynie.

  • Postać farmaceutyczna: Tabletki musujące, tabletki dojelitowe, tabletki.
  • Dawkowanie: Różne dawki od 75 mg do 500 mg, w zależności od wskazań.
  • Substancje pomocnicze: W zależności od preparatu, mogą zawierać sód, laktozę, barwniki (np. E124, E110) i inne substancje pomocnicze1.

Mechanizm działania

Kwas acetylosalicylowy działa poprzez hamowanie enzymu cyklooksygenazy (COX), co prowadzi do zmniejszenia syntezy prostaglandyn, tromboksanów i prostacyklin. Efekty działania obejmują:

  • Przeciwbólowe: Zmniejszenie odczuwania bólu poprzez hamowanie syntezy prostaglandyn w ośrodkowym układzie nerwowym2.
  • Przeciwzapalne: Hamowanie syntezy mediatorów stanu zapalnego3.
  • Przeciwgorączkowe: Działanie na ośrodek termoregulacji w podwzgórzu4.
  • Hamowanie agregacji płytek: Nieodwracalne hamowanie syntezy tromboksanu A2 w płytkach krwi, co zapobiega ich agregacji5.

Zastosowanie kliniczne

Kwas acetylosalicylowy znajduje zastosowanie w różnych sytuacjach klinicznych, w zależności od dawki:

Niskie dawki (75-150 mg):

  • Profilaktyka chorób sercowo-naczyniowych, w tym zawału mięśnia sercowego i udaru mózgu6.
  • Zapobieganie zakrzepicy u pacjentów po zabiegach chirurgicznych7.

Średnie i wysokie dawki (300-500 mg):

  • Leczenie bólu o lekkim i średnim nasileniu, np. bóle głowy, mięśni, stawów8.
  • Leczenie stanów zapalnych, np. reumatoidalne zapalenie stawów9.
  • Leczenie objawów przeziębienia i grypy z gorączką10.

Wskazania do stosowania

Choroby sercowo-naczyniowe

Kwas acetylosalicylowy jest stosowany w leczeniu i profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych, w tym:

  • Zapobieganie zawałowi serca u osób z dużym ryzykiem1.
  • Świeży zawał serca lub podejrzenie świeżego zawału serca1.
  • Prewencja wtórna u osób po przebytym zawale serca1.
  • Stabilna i niestabilna dławica piersiowa2.
  • Stan po wszczepieniu pomostów aortalno-wieńcowych lub angioplastyce wieńcowej1.

Profilaktyka zakrzepicy

Kwas acetylosalicylowy jest stosowany w profilaktyce zakrzepicy w następujących przypadkach:

  • Zapobieganie napadom przejściowego niedokrwienia mózgu (TIA) i niedokrwiennego udaru mózgu u pacjentów z TIA1.
  • Zapobieganie zakrzepicy naczyń wieńcowych u pacjentów z mnogimi czynnikami ryzyka1.
  • Zapobieganie zakrzepicy żylnej i zatorowi płuc u pacjentów długotrwale unieruchomionych1.
  • Profilaktyka wtórna przemijającego napadu niedokrwiennego mózgu (TIA) i incydentów niedokrwiennych mózgowo-naczyniowych (CVA)2.

Inne wskazania

Kwas acetylosalicylowy ma również zastosowanie w innych stanach klinicznych, takich jak:

  • Zapobieganie niedrożności przeszczepu naczyniowego po zabiegu pomostowania aortalno-wieńcowego (CABG)2.
  • Angioplastyka wieńcowa, z wyjątkiem fazy ostrej2.
  • Zapobieganie chorobom sercowo-naczyniowym u pacjentów ze stabilną dławicą piersiową2.
  • Dolegliwości bólowe różnego pochodzenia o lekkim i średnim nasileniu, w tym bóle głowy, bóle zębów, bóle mięśni, bóle stawów3.
  • Dolegliwości towarzyszące przeziębieniu i grypie z gorączką3.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Zastosowanie u dzieci i młodzieży

Kwas acetylosalicylowy nie jest zalecany do stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 16. roku życia, chyba że korzyści z leczenia przewyższają ryzyko. U niektórych dzieci może przyczynić się do wystąpienia zespołu Reye’a, rzadkiej, ale zagrażającej życiu choroby dotyczącej mózgu i wątroby1. W przypadku infekcji wirusowych, takich jak grypa typu A i B oraz ospa wietrzna, ryzyko wystąpienia zespołu Reye’a może wzrosnąć2.

Ryzyko krwawień

Kwas acetylosalicylowy zwiększa ryzyko krwawienia, szczególnie podczas lub po zabiegach chirurgicznych, nawet niewielkich, takich jak ekstrakcja zęba3. Przed zabiegami chirurgicznymi i stomatologicznymi należy zachować ostrożność, a czasem konieczne jest czasowe przerwanie leczenia4. Nie zaleca się stosowania kwasu acetylosalicylowego podczas obfitego krwawienia miesiączkowego, ponieważ może nasilać krwawienie5.

Reakcje nadwrażliwości

Kwas acetylosalicylowy może powodować skurcz oskrzeli, napady astmy lub inne reakcje nadwrażliwości. Czynniki ryzyka obejmują istniejącą astmę, katar sienny, polipy błony śluzowej nosa oraz przewlekłe choroby układu oddechowego6. Ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona, zgłaszano bardzo rzadko7.

Zaburzenia czynności nerek i wątroby

Kwas acetylosalicylowy należy stosować ostrożnie u pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek lub wątroby. W przypadku ciężkiej niewydolności stosowanie jest przeciwwskazane8. U pacjentów z lekką lub umiarkowaną niewydolnością wątroby należy regularnie przeprowadzać badania czynności wątroby9.

Inne ostrzeżenia

Kwas acetylosalicylowy może zmniejszać wydalanie kwasu moczowego, co u pacjentów ze skłonnością do zmniejszonego wydalania kwasu moczowego może wywołać napad dny moczanowej10. Nie zaleca się jednoczesnego stosowania z lekami przeciwzakrzepowymi, trombolitycznymi, przeciwpłytkowymi, przeciwzapalnymi oraz selektywnymi inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny, chyba że jest to bezwzględnie konieczne11.

Dawkowanie

Dawkowanie ogólne

Kwas acetylosalicylowy (ASA) stosuje się w różnych dawkach w zależności od wskazań:

  • Przeciwbólowo i przeciwgorączkowo: Dorośli: 300-600 mg co 4 godziny, maksymalnie 3 g na dobę. Młodzież powyżej 16 lat: 600-900 mg na dobę1.
  • W stanach zapalnych: W gorączce reumatycznej: 900 mg 4 razy na dobę. W reumatoidalnym zapaleniu stawów: 600 mg 3-4 razy na dobę2.
  • Jednorazowo: Dorośli: 500-1000 mg, młodzież powyżej 12 lat: 500 mg, maksymalnie 1500 mg na dobę3.

Dawkowanie w chorobach sercowo-naczyniowych

ASA jest szeroko stosowany w profilaktyce i leczeniu chorób sercowo-naczyniowych:

  • Prewencja wtórna zawału serca: 75-150 mg na dobę4.
  • Zapobieganie chorobom sercowo-naczyniowym: 75-150 mg na dobę5.
  • Świeży zawał serca: Jednorazowo 300 mg, tabletki należy rozgryzać6.
  • Profilaktyka udaru mózgu: 75-300 mg na dobę7.

Dawkowanie u pacjentów w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku ASA należy stosować ostrożnie:

  • Zalecana dawka: 75-150 mg na dobę, pod warunkiem braku ciężkiej niewydolności nerek lub wątroby8.
  • Monitorowanie: Regularne monitorowanie funkcji nerek i wątroby jest zalecane9.

Przeciwwskazania

Nadwrażliwość na kwas acetylosalicylowy

Kwas acetylosalicylowy nie powinien być stosowany u osób z nadwrażliwością na tę substancję lub inne salicylany. Nadwrażliwość występuje u około 0,3% populacji, a u 20% pacjentów z astmą oskrzelową lub przewlekłą pokrzywką. Objawy mogą obejmować pokrzywkę, a nawet wstrząs, które mogą wystąpić w ciągu 3 godzin od przyjęcia leku1.

Objawy nadwrażliwości

  • Pokrzywka
  • Wstrząs
  • Skurcz oskrzeli
  • Zapalenie błony śluzowej nosa

Przeciwwskazania związane z chorobami przewlekłymi

Kwas acetylosalicylowy jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi chorobami przewlekłymi, takimi jak:

Choroby układu pokarmowego

  • Czynna choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy
  • Stany zapalne lub krwawienia z przewodu pokarmowego

Choroby wątroby i nerek

  • Ciężka niewydolność wątroby
  • Ciężka niewydolność nerek

Choroby serca

  • Ciężka niewydolność serca

Interakcje i inne przeciwwskazania

Kwas acetylosalicylowy nie powinien być stosowany w połączeniu z niektórymi lekami oraz w określonych sytuacjach klinicznych:

Interakcje lekowe

  • Metotreksat w dawkach ≥15 mg/tydzień2
  • Środki przeciwzakrzepowe (np. heparyna, pochodne kumaryny)

Inne przeciwwskazania

  • Ostatni trymestr ciąży3
  • Dzieci i młodzież poniżej 16 lat (ryzyko zespołu Reye’a)4
  • Niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej

Interakcje

Interakcje z lekami

Przeciwwskazane połączenia
  • Metotreksat (dawki >15 mg/tydzień): Nasila toksyczność hematologiczną metotreksatu poprzez zmniejszenie jego klirensu nerkowego i wypieranie z połączeń z białkami osocza1.
Połączenia wymagające ostrożności
  • Metotreksat (dawki <15 mg/tydzień): Może zwiększać toksyczność metotreksatu2.
  • Leki przeciwzakrzepowe (np. warfaryna, heparyna): Zwiększone ryzyko krwawienia z powodu hamowania agregacji płytek i wypierania leków z połączeń z białkami osocza3.
  • Leki przeciwcukrzycowe (np. insulina, sulfonylomocznik): Kwas acetylosalicylowy nasila działanie hipoglikemizujące4.
  • Digoksyna i lit: Zaburza wydalanie nerkowe, zwiększając ich stężenie w osoczu5.
  • Inhibitory ACE i leki moczopędne: Zwiększone ryzyko ostrej niewydolności nerek6.
  • Inne NLPZ: Zwiększone ryzyko owrzodzeń i krwawień z przewodu pokarmowego7.

Interakcje z innymi substancjami

Alkohol
  • Alkohol: Zwiększa ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego8.
Inne substancje
  • Metamizol: Może zmniejszać działanie przeciwpłytkowe kwasu acetylosalicylowego9.
  • Kwas walproinowy: Zwiększa toksyczność kwasu walproinowego poprzez wypieranie z połączeń z białkami osocza10.

Wpływ na płodność, ciążę i laktację

Wpływ na ciążę

Ogólne ryzyko

Hamowanie syntezy prostaglandyn przez kwas acetylosalicylowy może niekorzystnie wpływać na ciążę oraz rozwój zarodka lub płodu. Badania epidemiologiczne wskazują na zwiększone ryzyko poronienia, wad serca oraz wad przewodu pokarmowego, szczególnie we wczesnym okresie ciąży. Bezwzględne ryzyko wad sercowo-naczyniowych wzrasta z <1% do około 1,5%. Ryzyko to zwiększa się wraz z dawką i czasem trwania terapii1.

Ryzyko dla płodu

  • Wady rozwojowe: U zwierząt podawanie inhibitorów syntezy prostaglandyn wiązało się z większą częstością wad rozwojowych, w tym wad sercowo-naczyniowych2.
  • Krwawienia u noworodków: U noworodków, których matki stosowały kwas acetylosalicylowy przed porodem, obserwowano nieprawidłowe krwawienia, takie jak wylewy podspojówkowe, krwiomocz, wybroczyny i krwiak podokostnowy czaszki3.
  • Krwawienia wewnątrzczaszkowe: Częstsze występowanie krwawień wewnątrzczaszkowych u wcześniaków, których matki stosowały kwas acetylosalicylowy na tydzień przed porodem4.

Ryzyko w III trymestrze

W trzecim trymestrze ciąży inhibitory syntezy prostaglandyn mogą powodować:

  • Toksyczne działanie na układ krążenia i oddechowy: Przedwczesne zamknięcie przewodu tętniczego i nadciśnienie płucne5.
  • Zaburzenia czynności nerek: Może prowadzić do niewydolności nerek i małowodzia6.
  • Wydłużenie czasu krwawienia: Działanie antyagregacyjne może ujawnić się nawet po małych dawkach7.
  • Zahamowanie czynności skurczowej macicy: Może prowadzić do opóźnienia porodu8.

Z tego powodu kwas acetylosalicylowy jest przeciwwskazany w III trymestrze ciąży9.

Wpływ na karmienie piersią

Kwas acetylosalicylowy przenika do mleka kobiet karmiących piersią. Istnieje ryzyko wystąpienia zespołu Reye'a u niemowląt. Decyzja o przerwaniu karmienia piersią powinna uwzględniać korzyści z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści z leczenia dla matki10.

W przypadku długotrwałego stosowania lub dużych dawek, karmienie piersią powinno być przerwane11.

Wpływ na płodność

Leki hamujące cyklooksygenazę (w tym kwas acetylosalicylowy) mogą wpływać na płodność kobiet, zaburzając owulację. Działanie to jest przemijające i ustępuje po zakończeniu terapii12.

Działania niepożądane

Zaburzenia żołądka i jelit

Kwas acetylosalicylowy może powodować różne działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, w tym:

  • Często: objawy niestrawności (zgaga, nudności, wymioty) i bóle brzucha1.
  • Rzadko: stany zapalne żołądka i jelit, choroba wrzodowa żołądka i (lub) dwunastnicy, które mogą prowadzić do krwotoków i perforacji2.
  • Bardzo rzadko: krwawienia z przewodu pokarmowego, które mogą być jawne (fusowate wymioty, smoliste stolce) lub utajone, prowadzące do niedokrwistości z niedoboru żelaza3.

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Kwas acetylosalicylowy może wpływać na układ krwiotwórczy, powodując:

  • Zwiększone ryzyko krwawień: wydłużenie czasu krwawienia, krwotoki okołooperacyjne, krwiaki, krwawienia z nosa, dróg moczowo-płciowych i dziąseł4.
  • Rzadko lub bardzo rzadko: ciężkie krwawienia, takie jak krwotok z przewodu pokarmowego lub krwotok mózgowy, które mogą zagrażać życiu5.
  • Niedokrwistość: ostra lub przewlekła niedokrwistość wynikająca z krwotoku lub niedoboru żelaza6.

Zaburzenia układu immunologicznego

Reakcje nadwrażliwości na kwas acetylosalicylowy mogą obejmować:

  • Reakcje skórne: wysypka, pokrzywka, obrzęk, świąd7.
  • Reakcje układu oddechowego: astma, skurcz oskrzeli, obrzęk naczynioruchowy8.
  • Bardzo rzadko: ciężkie reakcje alergiczne, w tym wstrząs anafilaktyczny9.

Inne zaburzenia

Kwas acetylosalicylowy może powodować również inne działania niepożądane, takie jak:

  • Zaburzenia układu nerwowego: zawroty głowy, szumy uszne (zwykle jako objaw przedawkowania)10.
  • Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych: przemijające zaburzenia czynności wątroby ze zwiększeniem aktywności aminotransferaz11.
  • Zaburzenia nerek i dróg moczowych: bardzo rzadko zaburzenia czynności nerek12.
  • Zaburzenia metabolizmu: bardzo rzadko hipoglikemia13.

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: +48 22 49 21 301, faks: +48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl. Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu14.

Przedawkowanie

Objawy przedawkowania kwasu acetylosalicylowego

Objawy łagodne do umiarkowanych

  • Zawroty głowy, bóle głowy, szumy uszne, zaburzenia słuchu1
  • Nudności, wymioty, bóle brzucha2
  • Hiperwentylacja, przyspieszony oddech3
  • Nadmierne pocenie się, gorączka4
  • Splątanie, dezorientacja5

Objawy ciężkiego zatrucia

  • Kwasica metaboliczna, odwodnienie3
  • Zaburzenia rytmu serca, omamy słuchowe i wzrokowe1
  • Śpiączka, drgawki, zatrzymanie oddechu5
  • Krwawienia z przewodu pokarmowego, krwawe wymioty6
  • Hiperglikemia lub hipoglikemia7

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Działania ogólne

  • Natychmiastowa hospitalizacja5
  • Płukanie żołądka lub wywołanie wymiotów (w ciągu 1 godziny od przyjęcia leku)4
  • Podanie węgla aktywnego (50-100 g dla dorosłych, 1 g/kg masy ciała dla dzieci)3

Leczenie objawowe

  • Kontrola gospodarki wodno-elektrolitowej i kwasowo-zasadowej3
  • Alkalizacja moczu (wodorowęglan sodu)5
  • Hemodializa w ciężkich przypadkach7
  • Leczenie hipertermii (chłodne okłady, kontrola temperatury)3

Monitorowanie

  • Stężenie salicylanów w osoczu (toksyczne >300 mg/l, ciężkie >500 mg/l)5
  • pH moczu (utrzymywanie w zakresie 7,0-7,5)6