Cynamonowiec wonny

Czym jest cynamonowiec wonny i skąd pochodzi?

Cynamonowiec wonny, znany też jako kasja chińska lub Cinnamomum cassia, to wiecznie zielone drzewo z rodziny wawrzynowatych, uprawiane głównie w Azji Południowo-Wschodniej. W aptekach i sklepach zielarskich spotykamy przede wszystkim dwie formy surowca: wyciąg z kory cynamonowca wonnego (ekstrakt standaryzowany) oraz polisacharydy z nasion cynamonowca wonnego, które są badane pod kątem działania hipoglikemicznego⁷. Warto wiedzieć, że kasja to nie to samo co cynamon cejloński (Cinnamomum verum) – różnią się składem chemicznym, a przede wszystkim zawartością kumaryny, która w kasji jest wielokrotnie wyższa⁸.

Kora cynamonowca była stosowana w tradycyjnej medycynie chińskiej od tysięcy lat – w leczeniu dolegliwości trawiennych, zaburzeń krążenia i stanów zapalnych⁹. Dzisiaj surowiec ten trafia do suplementów diety w postaci sproszkowanej kory, ekstraktów wodnych i kapsułek z wystandaryzowaną zawartością proantocyjanidyn.

Co zawiera kora cynamonowca wonnego i jak działa?

Aktywność biologiczna cynamonowca wonnego wynika z kilku grup związków działających synergistycznie. Najważniejszy z nich to cynamonaldehyd – stanowi 76–86% olejku eterycznego i odpowiada za charakterystyczny aromat oraz właściwości przeciwzapalne, przeciwdrobnoustrojowe i antyoksydacyjne¹. W badaniach laboratoryjnych wykazano, że cynamonaldehyd hamuje szlak NF-κB i aktywność enzymu COX-2, obniżając stężenie prozapalnych cytokin, takich jak interleukina 6¹⁰.

Drugą ważną grupę stanowią proantocyjanidyny typu A (PAC) – polifenole, które naśladują działanie insuliny i hamują enzymy rozkładające skrobię (α-amylazę i α-glukozydazę), przez co spowalniają wzrost poziomu cukru po posiłku¹¹. Polisacharydy z kory, w tym neutralny polisacharyd cinnaman AX, w badaniach na zwierzętach wykazały działanie obniżające glikemię⁷ – jednak ich skuteczność u ludzi wymaga potwierdzenia w rzetelnych badaniach klinicznych.

Kora zawiera również kumarynę – naturalny antykoagulant, który w dużych dawkach jest hepatotoksyczny, oraz kwas cynamonowy, eugenol i flawonoidy (kwercetynę, kemferol, apigeninę) o właściwościach antyoksydacyjnych¹²¹³.

Na co może pomagać cynamonowiec wonny – co mówią badania?

Najlepiej udokumentowanym działaniem jest wpływ na kontrolę glikemii u osób z cukrzycą typu 2. Kilka metaanaliz badań z randomizacją wykazało, że suplementacja cynamonowcem może obniżać stężenie glukozy na czczo, HbA1c, trójglicerydów, LDL i cholesterolu całkowitego². Przykładowo, w badaniu Khana i wsp. (2003) dawki 1–6 g/dobę sproszkowanej kory kasji przez ok. 40 dni zmniejszały glikemię na czczo o 18–29%, a trójglicerydy o 23–30%¹⁵. Z kolei w badaniu Akilena i wsp. (2010) 2 g/dobę kory kasji przez kilka miesięcy obniżyło HbA1c z 8,22% do 7,86%¹⁵.

Jednak nie wszystkie badania potwierdzają te efekty. Część prób klinicznych – w tym przegląd Cochrane obejmujący 577 uczestników – nie wykazała istotnego wpływu na HbA1c czy insulinę po posiłkach¹⁶. Rozbieżności wynikają z małych grup badanych, różnych gatunków cynamonu użytych w próbach i niejednolitej metodologii¹⁷. Na cukrzycę typu 1 cynamonowiec nie wykazuje działania¹⁸.

Wstępne dane sugerują też korzystny wpływ na ciśnienie tętnicze (skurczowe i rozkurczowe) przy dawkach ≤2 g/dobę, a badania laboratoryjne i na zwierzętach opisują działanie przeciwzapalne, przeciwdrobnoustrojowe i antyoksydacyjne²¹⁹. Wyniki tych ostatnich nie powinny być jednak traktowane jako potwierdzone korzyści u ludzi – potrzebne są dalsze, dobrze zaprojektowane badania kliniczne.

Dawkowanie – ile cynamonowca stosować?

Ze względu na brak dobrze zaprojektowanych badań dawka-odpowiedź, nie ma jednej precyzyjnie ustalonej dawki terapeutycznej. Na podstawie dostępnych prób klinicznych można wskazać orientacyjne zakresy:

Kluczowe ograniczenie: przy stosowaniu sproszkowanej kory kasji nie należy przekraczać 1–2 g/dobę przez dłuższy czas, aby nie przekroczyć limitu kumaryny EFSA (0,1 mg/kg mc./dobę)³. Dawki do 6 g/dobę były stosowane w krótkoterminowych badaniach (do 4 miesięcy), ale przy takich ilościach ryzyko hepatotoksyczności wyraźnie rośnie²⁰. Nie wiadomo jednoznacznie, czy cynamonowiec lepiej działać z posiłkiem czy bez – badania nie rozstrzygają tej kwestii²¹.

Działania niepożądane – na co zwrócić uwagę?

Przy spożyciu w ilościach spotykanych w żywności cynamonowiec jest uważany za bezpieczny. Przy wyższych dawkach suplementacyjnych mogą pojawić się:

• Dolegliwości żołądkowo-jelitowe – nudności, bóle brzucha, zaparcia lub biegunka²².
• Wysypka skórna – zazwyczaj łagodna, ustępuje po odstawieniu preparatu; możliwe też reakcje alergiczne przy kontakcie z produktami zawierającymi cynamon lub balsam peruwiański²²²³.
• Ból głowy – odnotowywany w raportach przypadków²².
• Zaburzenia funkcji wątroby – opisywane w pojedynczych raportach, prawdopodobnie związane z kumarynową hepatotoksycznością; wyniki badań są niejednoznaczne²².
• Obrzęk kończyn – jeden opis przypadku wiąże go z suplementacją cynamonowcem²².

Ciężkie działania niepożądane są rzadkie, a łagodne objawy zazwyczaj ustępują samoistnie po zmniejszeniu dawki lub odstawieniu suplementu¹⁷.

Kiedy skontaktować się z lekarzem?

Suplementy z cynamonowcem wonnym brzmią niewinnie, ale w kilku sytuacjach konieczna jest konsultacja lekarska lub farmaceutyczna przed ich zastosowaniem i niezwłoczna reakcja podczas stosowania.

Koniecznie porozmawiaj z lekarzem lub farmaceutą, jeśli:

• Przyjmujesz leki na cukrzycę (insulina, metformina, sulfonylomoczniki) – ryzyko niebezpiecznej hipoglikemii⁴.
• Stosujesz leki przeciwzakrzepowe lub przeciwpłytkowe (warfaryna, dabigatran, klopidogrel) – ryzyko krwawienia⁴.
• Masz chorobę wątroby lub podwyższone enzymy wątrobowe – kumaryna może nasilić uszkodzenie wątroby²³.
• Przyjmujesz statyny lub inne leki hepatotoksyczne⁴.
• Planujesz operację – odstawić suplement co najmniej 2 tygodnie przed zabiegiem ze względu na ryzyko krwawienia⁶.
• Jesteś w ciąży lub karmisz piersią – suplementy cynamonowca należy w tych okresach unikać; w badaniach na zwierzętach cynamonaldehyd powodował wady płodu, a u szczurów karmionych suplementem obserwowano zmiany metaboliczne u potomstwa⁵.

Przerwij stosowanie i zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się:

• Żółtaczka, ciemny mocz, silny ból w prawym podżebrzu (możliwe uszkodzenie wątroby)²⁴.
• Objawy hipoglikemii: drżenie rąk, silne pocenie się, kołatanie serca, dezorientacja²⁵.
• Objawy alergiczne: obrzęk warg, języka lub gardła, trudności w oddychaniu, pokrzywka²³.
• Nasilone krwawienia lub siniaczenie bez wyraźnej przyczyny²³.

Jeśli chcesz włączyć cynamonowiec wonny do swojej codziennej suplementacji, zacznij od niskich dawek (ok. 1 g/dobę sproszkowanej kory lub standaryzowanego ekstraktu wodnego zgodnie z zaleceniami producenta). Wybieraj preparaty z podaną zawartością proantocyjanidyn i deklarowaną niską zawartością kumaryny – ekstrakty wodne są pod tym względem korzystniejsze niż surowa kora. Nie traktuj cynamonowca jako zamiennika leczenia cukrzycy ani innych chorób przewlekłych – to suplement, który może wspierać terapię, ale nie ją zastępować. Przy jakichkolwiek wątpliwościach zapytaj farmaceutę lub lekarza.