Substancje czynne

Cenobamat to lek przeciwpadaczkowy stosowany u dorosłych z napadami częściowymi, działający przez blokadę kanałów sodowych i wzmacnianie GABA. Wymaga indywidualnego dawkowania i ostrożności przy interakcjach i schorzeniach.

Centuria pospolita (Centaurium erythraea) to gorzkie ziele stosowane w tradycyjnej medycynie przy niestrawności i braku apetytu. Zawiera sekoirydoidowe glikozydy (swertiamarynę, gentiopikrozyd) pobudzające trawienie. Nie stosować przy chorobie wrzodowej, refluksie ani w ciąży.

Ceramid AP to lipid identyczny ze składnikiem naturalnie obecnym w naskórku. Wbudowuje się w barierę skórną, zmniejsza utratę wody i łagodzi suchość oraz świąd. W badaniach klinicznych preparaty z ceramidami poprawiały nawilżenie skóry i wykazywały skuteczność w atopowym zapaleniu skóry porównywalną z łagodnym kortykosteroidem.

Ceramid NP to kluczowy lipid bariery naskórkowej – wbudowuje się w strukturę laminarną skóry, ogranicza utratę wody i wspomaga odbudowę bariery w suchej, atopowej i wrażliwej skórze. Dostępny w kremach, emulsjach i doustnych suplementach.

Ceramid-1 (EOP) to naturalny sfingolipid naskórka, który uszczelnia barierę skórną, ogranicza przeznaskórkową utratę wody i magazynuje kwas linolowy niezbędny do naprawy bariery. Preparaty z ceramidami poprawiają nawilżenie i łagodzą objawy suchej oraz atopowej skóry.

Ceramid-3 (Ceramide NP) to kluczowy lipid naskórkowy odbudowujący barierę skórną, zmniejszający przeznaskórkową utratę wody i nawilżający skórę. Badania kliniczne potwierdzają jego skuteczność w suchej, wrażliwej i atopowej skórze, a profil bezpieczeństwa pozwala stosować go w każdym wieku.

Cerezyna to oczyszczony wosk mineralny stosowany jako substancja pomocnicza w maściach, plastrach i kremach. Nadaje preparatom konsystencję i tworzy ochronny film na skórze. Do zastosowań aptecznych dopuszczalna jest wyłącznie forma oczyszczona – surowy surowiec może zawierać zanieczyszczenia węglowodorowe.

Cetrimonium bromek (CTAB) to substancja pomocnicza stosowana w kosmetykach i preparatach farmaceutycznych jako konserwant, emulgator, środek antyseptyczny i antystatyczny. Regulowany przez unijne przepisy kosmetyczne, w gotowych produktach jest bezpieczny przy dopuszczonych stężeniach.

Chaber bławatek (Centaurea cyanus) zawiera antocyjany, flawonoidy i polisacharydy o działaniu przeciwzapalnym i antyoksydacyjnym. Stosowany tradycyjnie na zmęczone oczy, problemy trawienne i skórę wrażliwą. Ujęty w Farmakopei Europejskiej. Ostrożność wskazana przy uczuleniu na astrowate oraz w ciąży.

Chaga (Inonotus obliquus) to grzyb leczniczy z brzóz, bogaty w beta-glukany, triterpenoidy i melaninę. Badania laboratoryjne sugerują działanie immunomodulacyjne i antyoksydacyjne, lecz dowody z badań na ludziach są bardzo ograniczone. Wysoka zawartość szczawianów stwarza ryzyko uszkodzenia nerek przy długotrwałym stosowaniu.

Chanca piedra (Phyllanthus niruri) to zioło tradycyjnie stosowane przy kamieniach nerkowych i żółciowych. Zawiera lignany, garbniki i flawonoidy o działaniu moczopędnym, rozkurczowym i antyoksydacyjnym. Przed użyciem skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą, szczególnie jeśli przyjmujesz leki na cukrzycę, ciśnienie lub krzepliwość krwi.

Chinina to alkaloid przeciwmalaryczny działający na erytrocytarne stadia Plasmodium falciparum. Stosuje się ją wyłącznie w leczeniu malarii (nie w profilaktyce). Ma wąskie okno terapeutyczne – przy zbyt wysokich stężeniach grozi szumami usznymi, arytmią i hipoglikemią. Nie należy jej używać do leczenia nocnych skurczów mięśni.

Chinowiec to roślina, z której kory pozyskuje się chininę i pokrewne alkaloidy. Działa przeciwmalarycznie, przeciwgorączkowo i wspomagająco na trawienie. Przedawkowanie grozi cinchonizmem – szumem w uszach, zaburzeniami wzroku i problemami sercowymi.

Chityna to naturalny polimer N-acetyloglukozaminy obecny w pancerzach skorupiaków i ścianach grzybów. W medycynie bada się ją jako materiał do opatrunków, nośnik leków i cel dla nowych antybiotyków przeciwgrzybiczych. Jej pochodna, chitosan, jest przedmiotem aktywnych badań klinicznych.

Chleb świętojański (Ceratonia siliqua) to źródło gumy karobowej – naturalnego błonnika z grupy galaktomannanów, stosowanego w farmacji jako nośnik leków o kontrolowanym uwalnianiu oraz w żywieniu jako bezpieczny zagęstnik i prebiotyk.

Chlor to niezbędny elektrolit regulujący gospodarkę wodną, pH krwi i trawienie. Prawidłowe stężenie we krwi wynosi 98–107 mmol/L. Dzienne zapotrzebowanie dorosłego wynosi 1,8–2,3 g. Zarówno niedobór, jak i nadmiar chloru mogą wskazywać na poważne schorzenia wymagające konsultacji lekarskiej.

Chlorek amonu (NH₄Cl) to substancja farmaceutyczna o podwójnej roli: wykrztuśnej w syropach na kaszel i zakwaszającej w leczeniu zasadowicy metabolicznej. Reguluje pH leków i pojawia się w postaciach doustnych oraz roztworach do wlewów. Musi spełniać normy farmakopealne USP, BP i Ph. Eur.

Chlorek chromu(III) dostarcza trójwartościowy chrom – pierwiastek śladowy niezbędny do prawidłowej gospodarki glukozą i działania insuliny. Stosowany głównie w dożylnym żywieniu pozajelitowym; suplementy doustne mogą wspierać kontrolę glikemii. Dawka adekwatna dla dorosłych to 20–35 µg/dziennie. Osoby z chorobami nerek, wątroby lub przyjmujące leki obniżające cukier powinny skonsultować suplementację z lekarzem.