Substancje czynne

Butylometoksydibenzoylometan (awobenzon) to organiczny filtr UVA pochłaniający promieniowanie w zakresie 310–400 nm i zamieniający je w ciepło. Dopuszczalne stężenie w kosmetykach wynosi do 5% w UE i do 3% w USA. Ze względu na fotoniestabilność wymaga stosowania stabilizatorów oraz ponownej aplikacji co 2 godziny.

Butyloparaben to konserwant przeciwdrobnoustrojowy z grupy parabenów, stosowany w lekach i kosmetykach. W UE dozwolony w kosmetykach do 0,14%. Figuruje na liście SVHC ECHA jako potencjalny zaburzacz hormonalny; zakazany w produktach dla niemowląt stosowanych pod pieluchą.

Bylica boże drzewko (Artemisia abrotanum) to zioło bogate w olejek eteryczny (1,8-cyneol, kamfor, tujone), flawonoidy i gorzkie laktony. Tradycyjnie stosowane jako tonik trawienny i środek przeciwrobaczkowy. Bezwzględnie przeciwwskazane w ciąży – zawarte tujone może działać neurotoksycznie w wyższych dawkach.

Bylica davana (Artemisia pallens) to indyjska roślina aromatyczna, której olejek eteryczny zawiera głównie davanone (do ~65%). W badaniach laboratoryjnych wykazuje właściwości przeciwdrobnoustrojowe i przeciwzapalne; w tradycji ajurwedyjskiej stosowana przy cukrzycy, kaszlu i dolegliwościach menstruacyjnych. Nie jest lekiem – nie stosować w ciąży i przy chorobach wątroby.

Bylica piołun (Artemisia absinthium) zawiera gorzkie laktony seskwiterpenowe pobudzające trawienie oraz α-tujon o właściwościach neurotoksycznych przy przedawkowaniu. Stosowana tradycyjnie jako tonik trawienny, w badaniach klinicznych wykazała działanie wspomagające w chorobie Leśniowskiego-Crohna. Wymaga ostrożności – przeciwwskazana w ciąży, padaczce, porfyrii i chorobach nerek.

Bylica roczna to roślina lecznicza zawierająca artemisinę – składnik aktywny leków przeciwmalarycznych rekomendowanych przez WHO. Poza malariologią badana jest pod kątem działania przeciwzapalnego i łagodzenia bólu stawów. Stosowanie wymaga ostrożności ze względu na ryzyko hepatotoksyczności i interakcji z lekami.

Caesalpinia spinosa (tara) to roślina z Ameryki Południowej, której nasiona dają gumę tara (E 417) – zagęstnik w żywności i ekscypient farmaceutyczny. Strąki zawierają gallotaniny o aktywności antyoksydacyjnej i antybakteryjnej potwierdzonej w badaniach laboratoryjnych.

Caulerpa lentillifera (morskie winogrona) to zielona alga morska bogata w siarczkowane polisacharydy, karotenoidy, alkaloidy bisindolowe oraz kwasy omega-3. Badania laboratoryjne potwierdzają silną aktywność antyoksydacyjną; wpływ na zdrowie człowieka jest wciąż na etapie wstępnych badań.

Cedr (Cedrus spp., Juniperus virginiana, Thuja spp.) dostarcza olejku bogatego w seskwiterpeny – cedrol, α-cedren i tujopsen. Badania laboratoryjne i na zwierzętach sugerują działanie przeciwdrobnoustrojowe, przeciwzapalne i uspokajające. Stosowany zewnętrznie lub w aromaterapii; olejek jest toksyczny po spożyciu. Bezwzględnie przeciwwskazany w ciąży.

Cefacetryl to antybiotyk cefalosporynowy pierwszej generacji o szerokim spektrum działania, stosowany w leczeniu zakażeń dróg oddechowych, skóry, układu moczowego i kości. Działa bakteriobójczo, hamując syntezę ściany komórkowej bakterii.

Cefalonium to antybiotyk cefalosporynowy I generacji, skuteczny przeciw bakteriom Gram-dodatnim i niektórym Gram-ujemnym. Stosowany w infekcjach skóry, dróg moczowych i układu oddechowego, działa przez hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii.

Cefamandol to antybiotyk beta-laktamowy drugiej generacji o szerokim spektrum działania przeciw bakteriom Gram-dodatnim i Gram-ujemnym, stosowany pozajelitowo w leczeniu poważnych zakażeń oraz profilaktyce okołooperacyjnej.

Cefapirin to antybiotyk cefalosporynowy I generacji, podawany dożylnie lub domięśniowo. Historycznie leczył zakażenia bakteryjne u ludzi, dziś stosowany głównie w weterynarii. W Polsce niedostępny jako lek dla ludzi.

Cefapiryna to antybiotyk beta-laktamowy z grupy cefalosporyn I generacji, stosowany parenteralnie w leczeniu zakażeń bakteryjnych, zwłaszcza Gram-dodatnich, oraz w profilaktyce okołooperacyjnej.

Cefkwinom to antybiotyk cefalosporynowy III generacji o szerokim spektrum działania, skuteczny przeciw bakteriom Gram+ i Gram–, stosowany w leczeniu zapaleń płuc, zakażeń dróg moczowych, skóry oraz sepsy.

Cefowecyna to długo działający antybiotyk cefalosporynowy stosowany w weterynarii do leczenia zakażeń bakteryjnych u psów, kotów i bydła. Działa bakteriobójczo, hamując syntezę ściany komórkowej bakterii.

Ceftiofur to antybiotyk weterynaryjny z grupy cefalosporyn III generacji, skuteczny przeciw bakteriom Gram+ i Gram-. Stosowany w leczeniu infekcji układu oddechowego, rozrodczego i ran u zwierząt gospodarskich.

Cekropia to roślina tropikalna stosowana tradycyjnie przy cukrzycy. Jej aktywne związki – kwas chlorogenowy i izoorientin – wpływają na metabolizm glukozy. Dane kliniczne są wstępne, a stosowanie wymaga konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.

Celastrol to triterpen roślinny badany w laboratoriach pod kątem działania przeciwzapalnego i wpływu na otyłość. Wszystkie dostępne dane pochodzą z badań na komórkach i zwierzętach – substancja nie jest dopuszczona do stosowania u ludzi jako lek ani suplement w Polsce.