Antytoksyna jadu żmij: Wskazania, zastosowanie i leczenie

Antytoksyna jadu żmij jest specjalistycznym lekiem stosowanym w przypadkach ukąszeń przez żmiję zygzakowatą (Vipera berus). Lek ten zawiera swoistą końską immunoglobulinę G, która neutralizuje toksyczne właściwości jadu żmii. W artykule omówimy wskazania do stosowania leku, jego dawkowanie oraz możliwe działania niepożądane.

Spis treści

• Wskazania do stosowania
• Dawkowanie i sposób podawania
• Możliwe działania niepożądane
• Jak przechowywać lek
• Słownik pojęć

Wskazania do stosowania

Antytoksyna jadu żmij jest stosowana w celu zneutralizowania działania jadu żmii zygzakowatej (Vipera berus) w przypadkach ukąszeń ludzi^[1]. Osobę pokąsaną należy jak najszybciej przetransportować do jednostki opieki medycznej, najlepiej do szpitala, oraz zapewnić spokój i zorganizować pomoc^[2].

Dawkowanie i sposób podawania

O zastosowaniu leku decyduje lekarz. Przed podjęciem decyzji o zastosowaniu leku należy przeprowadzić wywiad dotyczący stanów alergicznych u pacjenta, otrzymania przez niego kiedykolwiek antytoksyny końskiej oraz przyjmowania w ciągu 48 godzin leków przeciwhistaminowych^[1]. Przed podaniem antytoksyny należy zawsze wykonać śródskórną próbę uczuleniową na antytoksynę końską (białko końskie)^[2].

• Dawkowanie: Dzieci i dorośli: zawartość jednej ampułki niezwłocznie po ukąszeniu. W razie potrzeby dawkę można powtórzyć^[1].
• Droga podania: domięśniowa. Jeżeli to możliwe, antytoksynę należy podawać w okolice miejsca ukąszenia^[2].
• Próba uczuleniowa: Wstrzyknąć śródskórnie 0,1 ml antytoksyny rozcieńczonej 1:10 jałowym, 0,9% roztworem chlorku sodu. Wystąpienie w ciągu 10 do 20 minut zaczerwienienia i bąbla w miejscu wstrzyknięcia jest dowodem uczulenia na białko końskie^[1].
• Odczulający sposób podawania: Antytoksynę rozcieńczoną 1:10 jałowym, 0,9% roztworem chlorku sodu wstrzykiwać podskórnie co 30 minut do 1 godziny w ilościach od 0,1 ml do 0,5 ml. Następnie wstrzykiwać również podskórnie antytoksynę nierozcieńczoną w ilościach po 0,2 ml i 0,5 ml. Pozostałą część dawki podawać domięśniowo^[2].

Możliwe działania niepożądane

Jak każdy lek, antytoksyna jadu żmij może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią. Możliwość wystąpienia działań niepożądanych po wstrzyknięciu antytoksyny zwierzęcej w przypadkach ukąszeń przez żmije jest drugorzędna w sytuacji ratowania życia^[2].

• Wstrząs anafilaktyczny: Niezbyt często może wystąpić ostra reakcja alergiczna całego organizmu^[1].
• Choroba posurowicza: Może wystąpić między 7 a 20 dniem po podaniu leku. Objawy mogą obejmować obrzęk w miejscu iniekcji, powiększenie węzłów chłonnych, podwyższenie ciepłoty ciała, obrzęk stawów oraz pokrzywkę^[2].
• Uszkodzenie nerek: W rzadkich, ostrych przypadkach choroba posurowicza może objawiać się uszkodzeniem nerek^[1].
• Zapalenie nerwów: Bardzo rzadko mogą wystąpić powikłania w postaci zapalenia nerwów splotu barkowego, nerwów czaszkowych i obwodowych (tj. encefalopatia) lub zespół Guillan-Barre’a^[2].

Jak przechowywać lek

Przechowywać w lodówce (2°C – 8°C). Nie zamrażać. Przechowywać w oryginalnym opakowaniu w celu ochrony przed światłem. Lek należy przechowywać w miejscu niewidocznym i niedostępnym dla dzieci^[2].

Słownik pojęć

• Antytoksyna – substancja neutralizująca toksyny, w tym przypadku jad żmii zygzakowatej.
• Immunoglobulina G (IgG) – rodzaj przeciwciała, które odgrywa kluczową rolę w odpowiedzi immunologicznej organizmu.
• Wstrząs anafilaktyczny – ostra reakcja alergiczna całego organizmu, która może być potencjalnie zagrażająca życiu.
• Choroba posurowicza – reakcja immunologiczna na obce białka wprowadzone do organizmu, objawiająca się m.in. obrzękiem, gorączką i bólem stawów.
• Zespół Guillan-Barre’a – ostre, idiopatyczne zapalenie wielonerwowe, które może prowadzić do osłabienia mięśni i paraliżu.

Materiały źródłowe

• [1]: Charakterystyka produktu leczniczego
• [2]: Ulotka leku