Choroba krwotoczna noworodków – dlaczego witamina K jest kluczowa?

Witamina K dla dzieci i jej rola

Dlaczego witamina K dla dzieci i noworodków jest bardzo ważna? Za co odpowiada? Główną funkcją witaminy K jest udział w syntezie protrombiny i czynników krzepnięcia krwi, bez których proces regeneracji uszkodzonych naczyń krwionośnych jest po prostu niemożliwy. Drugą jej istotną rolą jest wzmacnianie ścian naczyń krwionośnych, co ma naturalnie zapobiec ich uszkodzeniu. Witamina K odpowiada również za zachowanie równowagi gospodarki wapniowej. Pomaga ona bowiem układowi szkieletowemu „wychwytywać” dostarczany z pokarmem wapń, który jest niezbędny dla ich prawidłowego rozwoju oraz regeneracji. Witamina K to składnik umożliwiający przede wszystkim sprawną odbudowę kluczowych układów naszego ciała. Z powyższego opisu wynika, że witamina K jest dobra nie tylko dla dzieci, ale i ogólnie dla wszystkich. To prawda jednak z jej niedoborami związana jest choroba krwotoczna noworodków, o czym powiemy więcej w dalszej części tekstu.

Choroba krwotoczna noworodków a witamina K

O co chodzi z chorobą krwotoczną noworodków a witaminą K? Krwawienia z niedoboru witaminy K (VDKB – vitamin K deficiency bleeding) wcześniej nazwane było chorobą krwotoczną noworodka (HDN – hemorrhagic disease of newborn). Bezpośrednio po porodzie jelita noworodków nie są jeszcze zasiedlone przez korzystne szczepy bakteryjne. Z tego względu nie dochodzi do endogennej produkcji witaminy K, co może powodować niezwykle niebezpieczne krwawienia z niedoboru witaminy K. Ryzyko wystąpienia VKDB rośnie, jeśli u kobiety w ciąży zdiagnozowano choroby jelit, nastąpił poród zabiegowy, zdiagnozowano cholestazę, mukowiscydozę oraz hipotrofię u dziecka. Inne czynniki wpływające na obniżone stężenie witaminy K to: leki stosowane przez ciężarną oraz późne rozpoczęcie karmienia noworodka. Czy choroba krwotoczna noworodków to jedno schorzenie, czy może mieć kilka odmian? Wyróżniamy 3 postacie choroby krwotocznej:

• wczesną – w 1. dobie życia;
• klasyczną – między 2. a 7. dobą;
• późną – między 2. tygodniem a 3. miesiącem życia.

W przebiegu choroby mogą wystąpić krwawienia śródczaszkowe lub do narządów wewnętrznych, np. do płuc, przewodu pokarmowego czy dróg moczowych. Niestety, krwawienia z niedoboru witaminy K u noworodków i dzieci są bezpośrednim zagrożeniem życia z wysokim wskaźnikiem śmiertelności. Czy można temu jakoś zapobiec? Czy podawanie witaminy K po porodzie rozwiązuje ten problem?

Podawanie witaminy K po porodzie noworodkowi

Istnieje skuteczny sposób profilaktyki choroby krwotocznej noworodków. Zalecenia obejmują podanie witaminy K po porodzie, co dokładniej opisujemy dalej. Kto podlega profilaktycznemu podaniu witaminy K dla noworodków? Profilaktyką objęto całą populację noworodków, aby zminimalizować ryzyko występowania niedoboru witaminy K. Szczególnie dzieci z grupy zwiększonego ryzyka, zgodnie z wytycznymi Zarządu Polskiego Towarzystwa Neonatologicznego, który rekomenduje realizację tej profilaktyki według zaleceń ESPGHAN (Committee on Nutrition European Society for Paediatric Gastroenterology Hepatotology and Nutrition). Na czym to polega? Już wyjaśniamy:

• każdy noworodek do 6. godzin po urodzeniu powinien otrzymać profilaktycznie witaminę K;
• dawkę i dzień podania należy odpowiednio udokumentować;
• jeśli rodzice nie zgadzają się na podanie dziecku witaminy K, pomimo przekazania im odpowiedniej informacji, należy ten fakt odnotować w dokumentacji dziecka z powodu dużego ryzyka wystąpienia później postaci VKDB;
• zdrowy noworodek urodzony o czasie powinien otrzymać po urodzeniu 1 mg witaminy K, drogą domięśniową (bez dalszej dodatkowej suplementacji witaminy K doustnie) lub 2 mg drogą doustną. Preferowaną drogą jest podaż domięśniowa ze względu na skuteczność i pewność przestrzegania zaleceń;
• profilaktykę doustną należy zastosować wyłącznie wtedy, gdy rodzice odmawiają zgody na wstrzyknięcie domięśniowe lub ze względu na występowanie przeciwwskazań, np. hemofilii;
• w razie doustnego podania witaminy K, po urodzeniu (2 mg) u dzieci karmionych piersią koniecznie należy podać kolejne dawki doustnie według jednego z poniższych schematów:
  • 2 mg doustnie: 4.-6. dzień życia i 4.-6. tydzień życia;
  • 1 mg doustnie co tydzień (raz na tydzień) do ukończenia 3. miesiąca życia;
• jeżeli noworodek zwymiotuje lub „uleje” w ciągu godziny od doustnego podania witaminy K, należy dawkę powtórzyć;
• droga doustna nie jest odpowiednia dla noworodków: urodzonych przedwcześnie, z cholestazą, z zaburzeniami wchłaniania jelitowego, w stanie zdrowia uniemożliwiającym podanie witaminy K doustnie i u których matka otrzymywała leki wchodzące w interakcję z metabolizmem witaminy K;
• w związku z brakiem zaleceń ESPGHAN dla dzieci przedwcześnie urodzonych witaminę K, należy podać wyłącznie domięśniowo, jednorazowo po urodzeniu, w dawkach uzależnionych od masy ciała:
  • 500-1000 g masy ciała- 0,3 mg domięśniowo;
  • 1001- 1500 g masa ciała- 0,4 mg domięśniowo;
  • 1500- 2500 g masy ciała – 0,5 mg domięśniowo;
  • powyżej 2500 g masy ciała- 1 mg domięśniowo.

Jakie są preparaty z witaminą K dla dzieci?

W celu przeciwdziałania chorobie krwotocznej noworodków leki z witaminą K podaje się w szpitalu. W Polsce są zarejestrowane i dopuszczone do obrotu preparaty witaminy K – leki na receptę Vitacon lub Konakion Prima Infanzia. W precyzyjnym odmierzeniu należnej dawki pomocna jest dołączona do opakowania strzykawka z aplikatorem. Lek można również podawać doustnie. Powszechnie stosowany w przeszłości preparat Vitacon, zgodnie z opinią Instytutu Leków, może być aplikowany dzieciom >2. r.ż. Oprócz tego istnieją różne suplementy diety z witaminą K dla noworodków lub dzieci (Bioaron K, Avitale K2 z D3 Kids, Ibuvit D3+K2, Dostępny preparat na rynku przedstawiono poniżej.

Bioaron K, kapsułki

O produkcie

• zawartość kapsułki: olej słonecznikowy, witamina K, witamina D3;
• dietetyczny środek spożywczy;
• wygodne kapsułki twist off;
• 1 kapsułka zawiera dzienną dawkę witaminy K dla niemowląt karmionych piersią. 

Avitale K2 z D3 KIDS, krople  

O produkcie

• suplement diety;
• naturalne źródło witamin E, D i K;
• dawka dostosowana do potrzeb dzieci;
• precyzyjne dawkowanie;
• maksymalna przyswajalność;
• nie zawiera sztucznych i technologicznych dodatków, barwników oraz konserwantów;
• nie zawiera alergenów, soi i jej pochodnych, glutenu, laktozy;
• nie zawiera składników genetycznie modyfikowanych (GMO);
• do stosowania od 3. miesiąca życia.

Ibuvit D3 1000 + K2 MK-7 Omega, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• przeznaczony dla dzieci powyżej 6. roku życia;
• zawiera witaminę D, K i kwasy omega;
• łatwa do połknięcia, mała kapsułka.

Wish Naturalna Witamina K2 + D3 Forte Junior, krople

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera witaminę D3 i K2;
• do stosowania od 11. roku życia;
• nie zawiera konserwantów, aromatów, barwników i GMO;
• bez laktozy;
• po otwarciu zużyć w ciągu 6. miesięcy;
• posiada wygodny aplikator do dawkowania.

Pharmovit ADEK Junior Oil Active, krople

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera zestaw witamin ADEK;
• do stosowania od 4. roku życia;
• produkt bezglutenowy i bezlaktozowy;
• nie zawiera soi;
• odpowiedni dla wegan i wegetarian.

Jakie jest zapotrzebowanie witaminy K u dzieci?

Ile podawać witaminy K u dzieci, aby nie przedawkować i żeby było to bezpieczne? Pamiętajmy, że jeśli dziecko ma urozmaiconą dietę, to prawdopodobnie nie potrzebuje suplementacji witaminy K. Zapotrzebowanie na witaminę K dla niemowląt ustalone jest na poziomie 5 µg, dla dzieci do 6. miesiąca życia oraz 8,5 µg na dobę dla dzieci od 6. do 12. miesiąca życia. W przypadku niemowląt samoleczenie z wykorzystaniem witaminy K jest niezalecane i powinno być stosowane tylko po konsultacji z lekarzem pediatrą.

Podsumowanie

Witamina K dla dzieci, a zwłaszcza dla noworodków, odgrywa kluczową rolę w procesie krzepnięcia krwi i ochronie naczyń krwionośnych. Jej niedobór może prowadzić do groźnej choroby krwotocznej noworodków, dlatego witamina K po porodzie jest standardowo podawana wszystkim noworodkom. Profilaktyka obejmuje podanie jej domięśniowo lub doustnie, szczególnie u dzieci z grupy ryzyka. W przypadku zdrowych dzieci, odpowiednia dieta zazwyczaj dostarcza wystarczającą ilość tej witaminy. Jeśli zastanawiasz się nad suplementacją, skonsultuj się z lekarzem.