Jakie są powikłania po grypie? Jak im zapobiegać?

Jakie są objawy grypy?

Objawy grypy rozwijają się szybko i najczęściej obejmują: wysoką gorączkę, która pojawia się nagle i utrzymuje przez kilka dni. Choremu często towarzyszy silny ból głowy i gardła, a także suchy i męczący kaszel, który może utrzymywać się długo po ustąpieniu innych objawów. W przebiegu grypy katar zwykle nie występuje lub jest bardzo łagodny [1].

Jak dochodzi do zakażenia wirusem grypy?

Infekcja rozprzestrzenia się drogą kropelkową, co oznacza, że do zakażenia może dojść podczas zwykłej rozmowy z osobą chorą, a także w trakcie kaszlu i kichania. Wirus grypy może być przenoszony jeszcze przed wystąpieniem objawów oraz przez około 5-7 dni po zakażeniu. Ponadto wirus grypy może znajdować się na różnych przedmiotach, skąd łatwo może zostać przeniesiony w okolice ust, nosa i oczu. Dlatego warto pamiętać o regularnym myciu rąk oraz ich odkażaniu, a także dezynfekcji powierzchni i przedmiotów, zwłaszcza tych, z których korzysta duża grupa osób, np. w przychodniach czy aptekach [1,2].

Jakie są powikłania po grypie?

U większości osób pełny powrót do zdrowia może zająć kilka dni, jednak w pewnych grupach pacjentów istnieje wyższe ryzyko wystąpienia powikłań po grypie. Szczególnie narażone na powikłania po grypie są dzieci, seniorzy oraz kobiety w ciąży, a także osoby z obniżoną odpornością i chorobami przewlekłymi.

Niedoleczona grypa może powodować następujące problemy zdrowotne:

• wtórne bakteryjne zapalenie płuc – nieleczona lub niedoleczona grypa może wywoływać nadkażenie bakteriami, najczęściej paciorkowcami lub gronkowcami. W większości przypadków wymaga leczenia antybiotykami. Jeśli jednak terapia nie zostanie podjęta, może dojść do sepsy, co stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia;
• zapalenie mięśnia sercowego – wirus grypy może atakować mięsień sercowy, prowadząc do stanu zapalnego. Typowe objawy obejmują ogólne osłabienie, ból w klatce piersiowej, duszność oraz arytmię. Nie trudno zauważyć, że pogrypowe zapalenie mięśnia sercowego może nieść poważne konsekwencje, które mogą wymagać hospitalizacji;
• zapalenie mięśni – to dość rzadkie powikłanie polegające na rozwoju stanu zapalnego mięśni, które powoduje osłabienie, ból oraz sztywność, najczęściej w obrębie kończyn dolnych. Pierwsze objawy mogą pojawić się kilka dni po infekcji i zazwyczaj są łagodne. Leczenie polega na odpoczynku, nawadnianiu organizmu oraz, jeśli to konieczne, stosowaniu leków przeciwbólowych;
• zapalenie mózgu lub opon mózgowych – to rzadkie, ale poważne powikłanie neurologiczne, którego może prowadzić do bólu głowy, drgawek oraz uszkodzenia mózgu;
• zespół ostrej niewydolności oddechowej (ARDS) – to powikłanie, w przebiegu którego dochodzi do silnego stanu zapalnego płuc objawiającego się dusznością, spadkiem poziomu tlenu we krwi oraz sinicą. Jest to stan wymagający natychmiastowej interwencji medycznej;
• niewydolność wielonarządową – zakażenie wirusem grypy, szczególnie jeśli jest nieleczone lub niewłaściwie leczone, w skrajnych przypadkach może prowadzić do uszkodzenia wielu narządów, takich jak płuca, serce, nerki oraz wątroby. Jest to stan zagrażający życiu;
• zaostrzenie chorób przewlekłych – infekcja wirusem grypy może pogorszyć stan zdrowia osób, które zmagają się z chorobami przewlekłymi, takimi jak przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP), astma, niewydolność serca oraz cukrzyca;
• zapalenie zatok i ucha środkowego – grypa może prowadzić do rozwoju zapalenia zatok i/lub infekcji w obrębie ucha środkowego;
• powikłania pogrypowe u kobiet w ciąży – mogą obejmować m.in. przedwczesny poród, niską masę urodzeniowa dziecka, poronienie, wystąpienie zakrzepicy u matki, a także zwiększone ryzyko wad wrodzonych lub zaburzeń neurologicznych u dziecka [1-3].

Po jakim czasie występują powikłania po grypie?

Powikłania po grypie mogą wystąpić w różnym czasie, w zależności od stanu zdrowia pacjenta i rodzaju powikłania. Najczęściej pojawiają się w ciągu kilku dni do dwóch tygodni od wystąpienia pierwszych objawów grypy. W przypadku osób o osłabionym układzie odpornościowym, starszych, dzieci oraz osób z chorobami przewlekłymi, ryzyko powikłań jest większe.

Jak uniknąć powikłań po grypie?

Uniknięcie powikłań po grypie wymaga podjęcia odpowiednich działań, zarówno profilaktycznych, jak i szybkiego reagowania na pierwsze oznaki rozwoju infekcji. Oto wskazówki dotyczące tego, jak możesz uniknąć powikłań po grypie:

• przeprowadzaj szczepienia – jest to najskuteczniejsza forma profilaktyki. Choć nie daje 100% ochrony, może zmniejszyć intensywność i czas trwania objawów w przypadku infekcji wirusem grypy oraz zmniejszyć ryzyko rozwoju powikłań. Szczepienie przeciwko wirusowi grypy należy wykonywać co roku, ponieważ wirus mutuje, a preparaty muszą być dostosowane do aktualnych wersji wirusa. Szczepienia są szczególnie ważne dla osób starszych, dzieci, pacjentów z chorobami przewlekłymi oraz kobiet w ciąży, dla których są bezpieczne;
• w przypadku infekcji wykonaj test – aby upewnić się, że masz grypę, możesz wykonać tzw. test combo, dostępny w aptekach. Testy te wykonują także niektóre przychodnie. Pozwoli to potwierdzić, czy infekcja to faktycznie grypa;
• skonsultuj się z lekarzem – jeśli masz do czynienia z grypą, specjalista dobierze odpowiednie leki, co pozwoli skrócić czas trwania infekcjii zmniejszy ryzyko wystąpienia powikłań. Jednym z takich leków może być oseltamiwir, który działa najlepiej, gdy zostanie podany w ciągu 48 godzin od wystąpienia objawów. Lek może być również stosowany profilaktycznie u osób, które miały kontakt z chorym;
• pozwól sobie na odpoczynek – wysiłek fizyczny i praca mogą osłabić odporność i zwiększyć ryzyko powikłań, a nieleczona grypa może prowadzić do poważnych komplikacji;
• nawadniaj organizm – dzięki temu uregulujesz temperaturę ciała, a także przyspieszysz proces powrotu do zdrowia [1-3].

Podsumowanie

Zakażenia wirusem grypy w Polsce są najczęstsze od października do kwietnia. Infekcja łatwo się rozprzestrzenia, a chory może zarażać innych jeszcze przed wystąpieniem objawów. Powikłania pogrypowe są szczególnie groźne dla dzieci, seniorów, kobiet w ciąży i osób przewlekle chorych.  W przypadku infekcji wirusem grypy należy szybko reagować i dać organizmowi czas na regenerację, by uniknąć powikłań.