aleric

Aleric deslo USP

floradix

Floradix Żelazo i witaminy

nisita

Nisita

Biotilac Biotic

hascovir

Hascovir Control Max

kerabione

Kerabione

raphaholin C

Raphacholin C

ecomer

Ecomer Odporność + witamina E

chitosan

Olimp Chitosan+chrom

,

Co warto wiedzieć na temat chłoniaków?

Czy wiesz, czym są chłoniaki? Diagnostyka i leczenie

Chłoniaki są nowotworami układu chłonnego, które często dają bardzo niespecyficzne objawy. Jakie mogą pojawić się symptomy? Jak diagnozować i leczyć chłoniaki?
Czym są chłoniaki? Objawy i leczenie (fot. Canva).

Chłoniaki to nowotwory układu chłonnego, zaś układ chłonny człowieka to zespół komórek, tkanek, naczyń i narządów wyspecjalizowanych w rozpoznawaniu i obronie organizmu przed mikroorganizmami (np. bakteriami), strukturami białkowymi oraz poważnie zmienionymi komórkami obcymi lub własnymi. Do narządów limfatycznych należą węzły chłonne, grasica, migdałki, skupienia tkanki limfatycznej w błonie śluzowej jelit (kępki Peyera), śledziona oraz szpik kostny. Najważniejszym elementem układu chłonnego jest jednak grudka chłonna, w której limfocyty B po zetknięciu się z antygenem, na który są przygotowane zareagować, ulegają przemianie i podziałom komórkowym, a następnie przekształcaniu do komórek plazmatycznych wydzielających swoiste przeciwciała.

Jakie są rodzaje chłoniaków?

Chłoniaki nie są jednolitą grupą. Wyróżnia się ich kilka rodzajów, a przede wszystkim:

  • Chłoniak Hodgkina;
  • Chłoniak grudkowy;
  • Chłoniak strefy brzeżnej;
  • Chłoniak z komórek płaszcza (czyli strefy zewnętrznej grudki chłonnej);
  • Chłoniak rozlany z dużych komórek B;
  • Chłoniak Burkitta;
  • Chłoniaki z obwodowych limfocytów T.

Jakie są objawy chłoniaków?

Objawy chłoniaków bywają niespecyficzne. Najczęstszym objawem chłoniaków są powiększone, niebolesne węzły chłonne wyczuwalne na szyi, pod pachami, w pachwinach lub w innych okolicach ciała. Ich średnica przekracza 1 cm, nie reagują na leczenie przeciwbakteryjne i przeciwzapalne przez okres nie dłuższy niż 2-3 tygodnie. Co charakterystyczne, powiększeniu węzłów chłonnych nie towarzyszą objawy stanu zapalnego takie jak ból, tkliwość czy zaczerwienienie. Należy jednak mieć na uwadze, że w znakomitej większości przypadków powiększenie ww. chłonnych oznacza fizjologiczną reakcję układu odpornościowego na lokalny proces zapalny lub infekcję. Inne objawy chłoniaków to m.in.:

  • stany podgorączkowe lub gorączka, pojawiające się w różnych porach dnia;
  • osłabienie;
  • zlewne poty nocne;
  • chudnięcie;
  • swędzenie skóry;
  • bóle kości;
  • kaszel i infekcje górnych dróg oddechowych oraz płuc;
  • duszność, nietolerancja wysiłku;
  • powiększenie wątroby i śledziony;
  • zaburzenia czynnościowe ze strony układu pokarmowego.

W 30-50% przypadków choroba może rozpoczynać się w umiejscowieniach pozawęzłowych, takich jak żołądek, migdałek, szpik kostny, jelito, jądro, jajnik, mózgowie, skóra. Chłoniak może również objawiać się podwyższeniem liczby białych krwinek we krwi i jest to tzw białaczkowa postać niektórych chłoniaków o niskim stopniu złośliwości. Często chorzy nie mają żadnych objawów ogólnych i czują się zupełnie dobrze.

Jak diagnozuje się chłoniaki?

Diagnostyka chłoniaków nie jest łatwa, ponieważ objawy chłoniaków są niespecyficzne i przypominają przeziębienie. Zazwyczaj pacjent zgłasza się do lekarza z powodu powiększonych węzłów chłonnych oraz powiększenia wątroby lub śledziony widocznym w badaniu USG. Często towarzyszą temu inne, wymienione wyżej objawy, a w badaniu morfologii krwi obwodowej można stwierdzić niedokrwistość czy małopłytkowość. Jednakże w wielu przypadkach morfologia krwi może być prawidłowa, co utrudnia diagnostykę.

Same objawy nie wystarczą do postawienia rozpoznania. W każdym przypadku rozstrzygające jest badanie histopatologiczne. W tym celu koniecznie trzeba pobrać cały węzeł chłonny lub fragment zajętego narządu, który następnie jest oceniany w zakładach patomorfologii. Jako metoda uzupełniająca zastosowanie ma również trepanobiopsja szpiku kostnego – czyli pobierania fragmentu kości razem ze szpikiem kostnym do badania histopatologicznego. W celu oceny stadium zaawansowania chłoniaka oraz uwidocznienia  wszystkich zmian węzłowych i pozawęzłowych stosuje się techniki obrazowe – przeglądową tomografię komputerową całego ciała z kontrastem oraz badanie PET/CT (tomografia pozytonowa) z wykorzystaniem radiofarmaceutyku – glukozy powiązanej z izotopem fluoru.

Jak leczyć chłoniaki?

Leczenie chłoniaków zależy od wielu czynników, takich jak rodzaj chłoniaka, jego stadium, a także wieku i ogólnego stanu zdrowia pacjenta. W planowaniu leczenia pacjenta z chłoniakiem uczestniczy interdyscyplinarny zespół specjalistów różnych dziedzin: lekarzy – m.in. hematolog lub onkolog, radiolog, patolog, radioterapeuta, oraz dodatkowo również pielęgniarka, dietetyk, fizjoterapeuta oraz psycholog. W procesie leczenia chłoniaków, w zależności od rodzaju i zaawansowania choroby, stosowane są: chemioterapia, sterydoterapia, radioterapia, przeszczep komórek macierzystych, terapie biologiczne oraz w ostatnim czasie również terapia CAR-T (terapia wykorzystująca zmodyfikowane genetycznie limfocyty T). Zabiegi operacyjne stosuje się bardzo rzadko, zazwyczaj tylko wtedy, gdy guz jest łatwo dostępny. W trakcie leczenia stosuje się jedną lub kilka metod terapeutycznych jednocześnie.

Rodzaje leczenia:

  • Chemioterapia – leki antynowotworowe podawane dożylnie lub doustnie, które atakują komórki nowotworowe w całym organizmie. Chemioterapia jest często stosowana jako główna metoda leczenia, zwłaszcza w chłoniakach agresywnych.
  • Immunoterapia: wykorzystuje naturalne mechanizmy obronne organizmu w walce z nowotworami. Przykłady immunoterapii stosowanych w leczeniu chłoniaków to m.in. przeciwciała monoklonalne, ale także leki immunomodulujące, inhibitory punktu kontrolnego i terapie komórkowe, w tym stosowanie genetycznie zmodyfikowanych limfocytów T (CAR-T).
  • Przeszczep krwiotwórczych komórek macierzystych – metoda może być rozważane w przypadku niektórych rodzajów chłoniaków, jest poprzedzona wysokodawkowaną chemioterapią. Dawcą komórek macierzystych może być pacjent (przeszczep autologiczny) lub dawca dopasowany pod względem zgodności tkankowej HLA (przeszczep allogeniczny).
  • Leki ukierunkowane molekularnie (celowane, spersonalizowane) – wykorzystuje leki skierowane bezpośrednio przeciwko specyficznym cechom komórek nowotworowych, szczególnie gdy znane są zaburzenia genetyczne odpowiadające za nadmierną proliferację lub akumulację komórek nowotworowych.
  • Radioterapia – wykorzystuje promieniowanie jonizujące do niszczenia komórek nowotworowych. Stosuje się ją w przypadku chłoniaków ograniczonych do jednego obszaru lub w celu złagodzenia objawów.

Warto pamiętać, że niektóre typy chłoniaków rozwijają się powoli, dlatego lekarz może zaproponować odroczenie leczenia do chwili, gdy choroba zacznie wywoływać odczuwalne objawy widoczne również w wynikach badań. W każdym przypadku warto omówić wszystkie wątpliwości dotyczące leczenia z lekarzem, który powinien wziąć pod uwagę zdanie Pacjenta.

Gdzie szukać pomocy?

Istnieje wiele organizacji pacjenckich, zajmujących się tematyką chłoniaków. Jedną z nich jest Stowarzyszenie Przyjaciół Chorych na Chłoniaki “Przebiśnieg”.

Logo Stowarzyszenie Przebisnieg

Stowarzyszenie Przyjaciół Chorych na Chłoniaki “Przebiśnieg” to Organizacja Pożytku Publicznego, która skupia osoby pragnące pomagać pacjentom z rozpoznanymi chorobami układu limfatycznego – zarówno tym zdiagnozowanym, jak i tym, którzy ukończyli leczenie. Od 15 lat działają na rzecz pacjentów i ich bliskich. Organizują zbiórki krwi. Stale poszerzają wiedzę na temat nowości w świecie hematologii nie tylko w Polsce, ale też na świecie. 

Autor: Stowarzyszenie Przyjaciół Chorych na Chłoniaki “Przebiśnieg”

Bibliografia

Omawiane substancje

W tym poradniku nie omawiamy konkretnych substancji.

Omawiane schorzenia

  • Chłoniak nieziarniczy guzkowy

    Chłoniak nieziarniczy guzkowy jest to choroba nowotworowa układu chłonnego, która charakteryzuje się powstawaniem guzków w różnych częściach ciała. Objawy choroby zależą od lokalizacji guzków i stopnia zaawansowania choroby.
  • Chłoniak nieziarniczy rozlany

    Chłoniak nieziarniczy rozlany jest to choroba nowotworowa układu limfatycznego, która charakteryzuje się rozprzestrzenianiem się komórek nowotworowych po całym organizmie. Jest to choroba złośliwa, która wymaga intensywnego leczenia.

Więcej poradników

Wyświetlane poradniki pochodzą z kategorii czytanego artykułu: , .