Jak pielęgnować blizny pooperacyjne?

Blizna po operacji – czym są blizny?

Blizny są wypełnieniem tkankowym, które powstaje w celu jak najszybszego zamknięcia skóry w miejscu jej ubytku. Proces ten nazywa się bliznowaceniem i co ciekawe, nie jest to proces regeneracyjny. Blizna nie odtwarza więc skóry, a jedynie zamyka jej ubytek, aby w głąb skóry nie mogły się dostać toksyczne substancje.

Płytkie uszkodzenia naskórka, otarcia, miejsca po niewielkich iniekcjach, goją się bez powstania blizny. Z kolei w przypadku uszkodzenia skóry właściwej, zawsze dochodzi do powstania  blizny. Co ważne, mogą one stanowić nie tylko problem natury estetycznej. Dla przykładu blizny zrośnięte z tkanką podskórną lub powięzią mogą ograniczać aktywność ruchową lub być bolesne. Z kolei blizny w okolicach stawów często upośledzają zdolność do zgięcia w stawie [1].

Blizny po laparoskopii

Zabiegi laparoskopowe, pomimo że nie są tak inwazyjne jak tradycyjne operacje, to dalej są operacjami i pozostawiają po sobie blizny. Po laparoskopii blizny często mają kolor intensywnie czerwony, jednak z czasem powinny zblednąć. Postępować z nimi należy analogicznie jak z bliznami pooperacyjnymi [2].

Jak dbać o bliznę po operacji?

W przypadku blizny pooperacyjnej kluczowe jest skrupulatne zadbanie o nią w pierwszych dniach po operacji. Dlatego należy bezwzględnie stosować się do zaleceń lekarza, w szczególności jeżeli chodzi o częste zmiany opatrunków. W przypadku większych ran, tuż po zdjęciu szwów, warto zastosować odpowiednie preparaty pielęgnacyjne i rozpocząć mobilizację blizny u fizjoterapeuty. Nie należy lekceważyć pielęgnacji blizn, w szczególności powstałych podczas operacji okolic stawowych, takich jak kolana lub łokcie. Ponieważ są to miejsca, które się ruszają, krawędzie rany mogą w łatwy sposób się rozejść. Zwiększa to powierzchnię gojenia się rany i utrudnia jej prawidłową regenerację. Trudniejsze w leczeniu są również blizny po cesarskim cięciu, bo dotyczą nie tylko skóry, ale także mięśni, powięzi oraz tkanki podskórnej. Pierwszym etapem zadbania o blizny powinna więc być wizyta u fizjoterapeuty [1,3].

Mobilizacja blizny. Na czym polega?

Mobilizacja blizny składa się z trzech etapów. Najpierw wykonuje się drenaż limfatyczny, czyli masowanie okolicy rany, tak aby uniknąć powstawania obrzęków. Aby było to dobrze przeprowadzone, najlepiej jeżeli zajmie się tym wykwalifikowany fizjoterapeuta. Drugim etapem jest dodanie technik rozluźniających mięśnie i powięzi brzucha wraz z chwytami terapeutycznymi w obrębie samej blizny. Ostatnim etapem jest remodeling blizny, jest on szczególnie istotny jeżeli doszło do wytworzenia się zrostów [1].

Usuwanie blizn pooperacyjnych – co zrobić żeby wspomóc ten proces?

Jak wspomniano, bardzo ważna jest odpowiednia pielęgnacja rany, w tym jej mobilizacja wykonana przez fizjoterapeutę. Jakie jeszcze działania mogą być pomocne w zapobieganiu powstania rany pooperacyjnej? 

• ochrona blizny przed podrażnieniami mechanicznymi i chemicznymi;
• regularna zmiana opatrunku i przestrzeganie terminu zdjęcia szwów;
• noszenie odzieży z naturalnych włókien, takich jak np. bawełna;
• należy unikać narażania blizny na promienie UV, słoneczne, czy zbyt niskie lub wysokie temperatury;
• nie należy zdrapywać powstałych strupków;
• należy stosować specjalne produkty, takie jak maści, plastry czy olejki [1,2].

Jaka jest najlepsza maść na blizny pooperacyjne?

W aptekach można znaleźć dużo różnego rodzaju preparatów do smarowania blizn, które służą do zapobiegania powstawania i pielęgnacji blizn. Mogą to być np. preparaty przedstawione poniżej. 

Contractubex, żel

O produkcie 

• przeciwwskazaniami do stosowania preparatu są niewyleczone rany, blizny obejmujące duże obszary skóry, uszkodzona skóra czy aplikacja żelu na błony śluzowe;
• może powodować działania niepożądane, takie jak swędzenie, zaczerwienienie, rozszerzenie naczyń włosowatych, pogłębienie blizny, ścieńczenie czy przebarwienie skóry;
• lek należy zużyć w ciągu 6 miesięcy od pierwszego otwarcia [4].

No-Scar Perła Inków, krem z masy perłowej przeciw bliznom

O produkcie 

• nie należy stosować u dzieci poniżej 3 roku życia;
• kosmetyk powinno się stosować jedynie na wygojone blizny [5].

Silaurum silikonowy, żel na blizny

O produkcie 

• gdyby wystąpiły podrażnienia skóry, zaczerwienienie lub wysypka, należy zaprzestać stosowania żelu;
• nie powinno stosować się żelu na nałożone wcześniej preparaty zawierające antybiotyki lub inne leki;
• można stosować wyłącznie na nieuszkodzoną skórę;
• nie jest wskazane zastosowanie na niezagojone rany, błony śluzowe [6]. 

Jakie są plastry na blizny pooperacyjne?

Alternatywą dla maści, czy żeli, jest zastosowanie specjalnych plastrów na blizny. Przykładowy plaster zaprezentowano poniżej. 

Sutricon, silikonowe plastry na blizny 

O produkcie 

• plaster może być używany po całkowitym zagojeniu się rany i zdjęciu szwów;
• może być używany już od 6 miesiąca życia;
• plaster można dociąć do wielkości blizny, z uwzględnieniem 5 mm marginesu z każdej ze stron;
• terapię należy stosować min. 3 miesiące w przypadku blizn świeżych i min. 6 miesięcy w przypadku blizn starszych [7].

Jakie są olejki na blizny pooperacyjne?

Aby przyspieszyć gojenie i zmniejszyć widoczność ran po operacji można zastosować oleje roślinne. Ich użycie najlepiej skonsultować jednak z lekarzem. Przykładowym preparatem dostępnym w aptece jest Bio-oil. 

Bio-oil, olejek specjalistyczny na rozstępy i blizny

O produkcie 

• nie należy stosować na uszkodzoną skórę;
• może być stosowany przed i w czasie ciąży [8].

Laser na blizny pooperacyjne. Czy rzeczywiście pomaga?

Inną metodą radzenia sobie z bliznami jest zabieg laserowy. Wykorzystuje się w nim wiązkę lasera, która przenika przez skórę i usuwa tkankę bliznowatą. Laser emituje energię w postaci światła, które przechodzi przez naskórek i skórę właściwą. Energię tę następnie pochłaniana pigment znajdujący się w bliznach. Dzięki temu barwnik w tkance bliznowatej ulega zniszczeniu. Laser może być dobrą metodą usuwania blizn pourazowych, będących następstwem zmian skórnych czy trądziku oraz rozstępów [1].

Podsumowanie

W przypadku blizn pooperacyjnych ważną kwestią jest ich pielęgnacja. Zostawione same sobie mogą być nie tylko problemem natury kosmetycznej. Z drugiej strony po operacji, personel medyczny z pewnością wskaże jak zająć się tą konkretną raną. W celu pielęgnacji ran można stosować różnego rodzaju żele, maści, oleje czy plastry. W przypadku niektórych blizn można zastosować zabiegi laserowe.