Czym są zaburzenia wypróżniania u dzieci?

Zaburzenia związane z oddawaniem stolca są dość powszechnym problemem u dzieci w całej Europie. Badacze postanowili sprawdzić, jak często występują te problemy u europejskich dzieci, analizując trzy główne rodzaje takich zaburzeń. Naukowcy z Europejskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci (ESPGHAN) przeanalizowali dane z 28 różnych badań obejmujących tysiące dzieci z różnych krajów Europy. Skupili się na trzech głównych problemach: dyschezji niemowlęcej (gdy niemowlę napina się i płacze przed wypróżnieniem), zaparciu czynnościowym (trudności z regularnym oddawaniem stolca) oraz nietrzymaniu stolca bez zaparcia (problem z kontrolowaniem wypróżnień). Do diagnozowania tych zaburzeń używano standardowych kryteriów medycznych zwanych kryteriami Rome, które w 2016 roku zostały nieco zmodyfikowane.

Jakie są najważniejsze wyniki badań?

Wyniki badania pokazały, że około 7% niemowląt doświadcza dyschezji niemowlęcej, przy czym problem ten jest najczęstszy u najmłodszych dzieci (16,5% w wieku 1 miesiąca) i stopniowo zmniejsza się z wiekiem (5% w wieku 6 miesięcy). “Ten problem zwykle zmniejsza się wraz z wiekiem dziecka, ponieważ niemowlęta z czasem uczą się koordynować napięcie brzucha z rozluźnieniem mięśni dna miednicy” – wyjaśniają autorzy badania. Co ważne dla rodziców, dyskezja niemowlęca zazwyczaj ustępuje sama i nie prowadzi do problemów z zaparciem w późniejszym wieku, więc nie ma powodów do nadmiernego niepokoju, gdy niemowlę ma takie trudności.

Zaparcia czynnościowe okazały się znacznie częstszym problemem, dotykającym około 8% dzieci poniżej 4 roku życia i ponad 11% dzieci w wieku 4-18 lat. Interesujące jest to, że częstość występowania zaparć różni się znacząco między krajami europejskimi. Najwyższe wskaźniki odnotowano w Niemczech (prawie 30% u dzieci 6-11 lat), Hiszpanii (16,1%) i Włoszech (15,3%), podczas gdy w innych krajach, jak Serbia (4,2%), Chorwacja (5,7%) czy Holandia (6,8%), problem ten występuje rzadziej. Nie zaobserwowano natomiast różnic między chłopcami a dziewczynkami, co sugeruje, że płeć nie jest czynnikiem ryzyka dla tego typu zaburzeń.

Jak zapobiegać problemom z wypróżnianiem?

Badacze odkryli również, że pewne czynniki mogą wpływać na ryzyko zaparć u dzieci. Dzieci, które doświadczyły nękania lub traumy (fizycznej lub psychicznej), częściej miały problemy z zaparciem. Podobnie dzieci spędzające dużo czasu przed telewizorem były bardziej narażone na zaparcia. Z drugiej strony, aktywność fizyczna i dieta bogata w błonnik (typu śródziemnomorskiego) zmniejszały to ryzyko. Jest to ważna wskazówka dla rodziców – zachęcanie dzieci do ruchu i dbanie o odpowiednią dietę może pomóc w zapobieganiu problemom z wypróżnianiem. Nietrzymanie stolca bez zaparcia okazało się natomiast stosunkowo rzadkim problemem, dotykającym zaledwie 0,24% europejskich dzieci, z wyraźną przewagą występowania u chłopców.

Mimo pewnych ograniczeń metodologicznych (dane pochodziły głównie z kwestionariuszy wypełnianych przez rodziców lub dzieci, a w badaniu uwzględniono tylko 13 z 44 krajów europejskich), badanie to jest pierwszym tak kompleksowym przeglądem występowania zaburzeń defekacji u europejskich dzieci. Podkreśla ono, jak powszechne są te problemy, jednocześnie dając rodzicom powody do optymizmu – wiele z tych zaburzeń ustępuje wraz z wiekiem dziecka. Badacze zachęcają do prowadzenia dalszych badań, które mogłyby lepiej wyjaśnić przyczyny tych zaburzeń i pomóc w ich skuteczniejszym leczeniu. Dla rodziców najważniejsza informacja jest taka, że problemy z wypróżnianiem u dzieci są częste i w większości przypadków nie stanowią powodu do poważnego niepokoju, a właściwa dieta i aktywność fizyczna mogą znacząco pomóc w ich zapobieganiu.

Podsumowanie

Badanie przeprowadzone przez Europejskie Towarzystwo Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci (ESPGHAN) analizowało występowanie trzech głównych zaburzeń wypróżniania u dzieci w Europie. Dyskezja niemowlęca dotyka około 7% niemowląt, z tendencją malejącą wraz z wiekiem. Zaparcia czynnościowe są najczęstszym problemem, występującym u 8% dzieci poniżej 4 roku życia i 11% dzieci starszych, z największą częstotliwością w Niemczech, Hiszpanii i Włoszech. Nietrzymanie stolca bez zaparcia dotyczy jedynie 0,24% dzieci. Badania wykazały, że aktywność fizyczna i dieta śródziemnomorska zmniejszają ryzyko zaparć, podczas gdy długie oglądanie telewizji oraz doświadczenie traumy zwiększają to ryzyko. Większość zaburzeń wypróżniania ustępuje samoistnie wraz z wiekiem dziecka.