Czym są wrodzone biegunki i enteropatie?

Wrodzone biegunki i enteropatie (Congenital diarrhoeas and enteropathies – CODE) to rzadkie zaburzenia, które powodują przewlekłe biegunki rozpoczynające się już w niemowlęctwie oraz problemy ze wzrostem. Jest to poważny problem zdrowotny, gdyż mali pacjenci często wymagają specjalnego odżywiania i podawania płynów przez całe życie. Dotychczas lekarze mieli ograniczone możliwości leczenia, ale dzięki nowym badaniom genetycznym pojawiła się nadzieja na lepsze zrozumienie i leczenie tych chorób. Naukowcy z kilku ośrodków medycznych w USA i Kanadzie przeprowadzili badania, które rzuciły nowe światło na genetyczne podłoże wrodzonych biegunek. Okazało się, że mogą one wynikać z nieprawidłowego transportu składników odżywczych w jelitach, problemów z enzymami trawiennymi czy zaburzeń funkcji komórek jelit.

W badaniu naukowcy przeanalizowali DNA 139 niemowląt cierpiących na przewlekłe biegunki oraz 182 zdrowych członków ich rodzin. Za pomocą nowoczesnych technik badania genetycznego udało się u połowy małych pacjentów znaleźć konkretne mutacje odpowiedzialne za ich dolegliwości. Dzieci uczestniczące w badaniu cierpiały na biegunki trwające ponad dwa tygodnie, które zaczynały się w niemowlęctwie i nie miały widocznej przyczyny anatomicznej, infekcyjnej czy alergicznej. Były one leczone w czterech prestiżowych ośrodkach medycznych w Ameryce Północnej. “Nasze badanie wykazało wyższy odsetek diagnoz genetycznych niż w przypadku innych chorób o podłożu jednogenowym, co podkreśla znaczenie badań genetycznych w diagnostyce wrodzonych biegunek” – piszą autorzy badania.

Jakie są genetyczne przyczyny i nadzieje na leczenie?

Najczęściej występujące nieprawidłowości genetyczne dotyczyły genów związanych z transportem i polaryzacją nabłonka jelitowego, takich jak EPCAM, MYO5B, SKIV2L i TTC7A. Szczególnie interesujące było odkrycie, że siedmioro dzieci z sześciu niespokrewnionych rodzin miało identyczną mutację w genie EPCAM, wcześniej opisaną u pacjentów z rejonu Zatoki Perskiej. Co więcej, naukowcy odkryli trzy zupełnie nowe geny związane z wrodzonymi biegunkami: GRWD1 (ważny dla funkcjonowania rybosomów produkujących białka), MYO1A (istotny dla prawidłowej budowy kosmków jelitowych) oraz MON1A (uczestniczący w transporcie wewnątrzkomórkowym). Aby potwierdzić rolę tych genów, badacze przeprowadzili eksperymenty na modelach komórkowych i rybkach danio pręgowanych, które wykazały, że mutacje rzeczywiście zaburzają pracę jelit, powodując m.in. skrócenie jelit i nieprawidłową budowę nabłonka.

Warto podkreślić, że u niektórych pacjentów standardowe badania genetyczne nie wykryły mutacji. Dopiero bardziej zaawansowane metody, jak sekwencjonowanie całego genomu, pozwoliły zidentyfikować przyczynę choroby. Sugeruje to, że w przypadku podejrzenia wrodzonych biegunek czasami konieczne jest przeprowadzenie głębszych i dokładniejszych badań genetycznych. Odkrycia te mają ogromne znaczenie dla małych pacjentów i ich rodzin. Lepsze zrozumienie genetycznych przyczyn choroby może prowadzić do opracowania nowych, skuteczniejszych metod leczenia. Już teraz wiedza o niektórych genach pozwala na stosowanie specjalnych diet czy rozwijanie nowych leków. Dla rodziców dzieci z wrodzonymi biegunkami te odkrycia stanowią promyk nadziei na lepszą diagnostykę i skuteczniejsze leczenie w przyszłości. Badania genetyczne stają się coraz ważniejszym narzędziem w opiece nad najmłodszymi pacjentami z rzadkimi chorobami przewodu pokarmowego.

Podsumowanie

Badania przeprowadzone w ośrodkach medycznych w Ameryce Północnej koncentrowały się na analizie DNA 139 niemowląt z przewlekłymi biegunkami oraz 182 zdrowych członków ich rodzin. U połowy pacjentów zidentyfikowano konkretne mutacje genetyczne odpowiedzialne za chorobę. Najczęstsze nieprawidłowości dotyczyły genów EPCAM, MYO5B, SKIV2L i TTC7A. Odkryto również trzy nowe geny związane z wrodzonymi biegunkami: GRWD1, MYO1A i MON1A. Badania potwierdziły, że zaawansowane metody diagnostyczne, takie jak sekwencjonowanie całego genomu, są kluczowe w identyfikacji przyczyn choroby. Wyniki dają nadzieję na rozwój skuteczniejszych metod leczenia i lepszą opiekę nad pacjentami z wrodzonymi biegunkami.