Czym jest atopowe zapalenie skóry i jak wpływa na organizm?

Atopowe zapalenie skóry to przewlekła choroba, która znacząco utrudnia życie pacjentom, powodując nawracające zmiany skórne, intensywny świąd i suchość skóry. Naukowcy odkryli, że na rozwój tej choroby wpływa wiele czynników – od genów (szczególnie mutacje w genie filagryny odpowiedzialnym za barierę ochronną skóry), przez otyłość, aż po stres i czynniki środowiskowe. Co ciekawe, choroba ma różne odmiany zależne od wieku pacjenta – u młodszych osób dominują jedne mechanizmy zapalne, a u starszych zupełnie inne, co ma ogromne znaczenie przy doborze skutecznej terapii.

Badania wykazały, że osoby z atopowym zapaleniem skóry mają osłabioną funkcję komórek NK (Natural Killer), które normalnie pomagają zwalczać stan zapalny. U dzieci z cięższym przebiegiem choroby zaobserwowano zmniejszoną ekspresję receptora NKG2D na tych komórkach, co przekłada się na gorszą ochronę i więcej stanów zapalnych. Naukowcy intensywnie badają też biomarkery – substancje we krwi, które mogą wskazywać na aktywność choroby i przewidywać jej przebieg. Szczególnie obiecujące są TARC/CCL17 (podwyższony poziom wiąże się z częstszymi nawrotami) oraz EDN, którego wartość powyżej 64,5 ng/ml może przewidzieć nawrót choroby.

Leczenie atopowego zapalenia skóry jest wielokierunkowe i obejmuje nawilżanie skóry, stosowanie leków przeciwzapalnych i przeciwświądowych, a w cięższych przypadkach – terapie celowane. Przełomem okazał się dupilumab – pierwszy lek biologiczny zatwierdzony do leczenia tej choroby, który blokuje receptory dla interleukiny 4, hamując ścieżkę zapalną. Niestety, po przerwaniu leczenia choroba nawraca w aż 70% przypadków, a wskaźnik nawrotów w ciągu 7 lat sięga nawet 75,9%. Dlatego tak ważna jest współpraca między lekarzem a pacjentem, odpowiednia edukacja i indywidualne podejście do każdego przypadku, uwzględniające jego unikalne uwarunkowania genetyczne i środowiskowe.

Podsumowanie

Atopowe zapalenie skóry charakteryzuje się nawracającymi zmianami skórnymi, świądem i suchością skóry. Na rozwój choroby wpływają czynniki genetyczne, w tym mutacje genu filagryny, oraz środowiskowe. Istotnym odkryciem jest osłabiona funkcja komórek NK u chorych oraz zmniejszona ekspresja receptora NKG2D u dzieci z cięższym przebiegiem choroby. Biomarkery TARC/CCL17 i EDN pozwalają monitorować aktywność choroby i przewidywać nawroty. W leczeniu stosuje się podejście wielokierunkowe, a przełomem okazał się dupilumab – pierwszy lek biologiczny w terapii AZS. Wyzwaniem pozostają częste nawroty po przerwaniu leczenia, sięgające 70-75,9% w perspektywie 7 lat.