Jak działa bromheksyna i ambroksol?

Głównym mechanizmem działania bromheksyny jest zwiększenie objętości oraz zmniejszenie lepkości śluzu zawartego w górnych drogach oddechowych. W rezultacie tych procesów dochodzi do upłynnienia gęstego śluzu, który staje się dużo łatwiejszy do wykrztuszenia i udrożnienia dróg oddechowych.

Ambroksol jest aktywnym metabolitem bromheksyny, który działa znacznie silniej niż związek wyjściowy. Posiada on mechanizm działania podobny do bromheksyny. Ponadto substancja ta pomaga w zapobieganiu przylegania śluzu do ściany oskrzeli, co dodatkowo pomaga w szybszym udrożnieniu dróg oddechowych. Oba związki są stosowane do leczenia mokrego kaszlu [1-3].

Jakie skutki uboczne ma ambroksol i bromheksyna?

Bromheksyna posiada kilka działań niepożądanych. Najczęściej są to bóle głowy i bóle w nadbrzuszu, a także sporadycznie mogą wystąpić nudności, wymioty, biegunka, senność, obniżenie ciśnienia krwi czy nawet nadmierne pocenie się. W przypadku ambroksolu działania uboczne dotyczą zaburzeń ze strony przewodu pokarmowego, a więc nudności i wymioty, którym może towarzyszyć zgaga oraz suchość w ustach [1-3].

Kiedy stosuje się bromheksynę i ambroksol?

Bromheksyna zalecana jest przy ostrych i przewlekłych chorobach dróg oddechowych, związanych z zaburzeniami odkrztuszania i usuwania śluzu, natomiast ambroksol dodatkowo rekomendowany jest w ostrym i przewlekłym zapaleniu oskrzeli, przewlekłym zapaleniu płuc, rozedmie płuc, stanach zapalnych nosa i gardła oraz mukowiscydozie. 

Jak stosuje się bromheksynę i ambroksol?

Podczas podawania leków wykrztuśnych, należy zwrócić uwagę na zalecenia dotyczące wieku dziecka oraz sposobu dawkowania, gdyż bromheksyna rekomendowana jest od 6. roku życia, natomiast ambroksol można podawać już po ukończeniu 1. roku życia. 

Bromheksyna w postaci syropu zwyczajowo stosowana jest [1]:

• u dzieci w wieku od 6. do 12. roku życia: 5 ml syropu trzy razy na dobę;
• u dzieci od 12. roku życia i dorosłych:10 ml trzy razy na dobę.

Ambroksol w syropie natomiast można podawać już małym dzieciom [2]:

• w wieku 1-2 lata: 1,25 ml syropu- 2 razy na dobę;
• w wieku 2-5 lat: 1,25 ml syropu- 3 razy na dobę;
• w wieku 6-12 lat: 2.5 ml syropu- 2 do 3 razy na dobę;
• u dzieci w wieku powyżej 12 lat i dorosłych: 5 ml syropu (30 mg ambroksolu) do 3 razy na dobę przez pierwsze 2 do 3 dni, a następnie 5 ml syropu 2 razy na dobę.

Czy bromheksyna i ambroksol są bezpieczne?

Ambroksol posiada wysoki profil bezpieczeństwa, który oznacza, że jest dobrze tolerowany u dzieci oraz osób dorosłych. Substancja ta nie powinna być podawana kobietom w ciąży oraz w okresie karmienia piersią. Ambroksol czy bromheksynę należy bardzo ostrożnie stosować u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby, chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy. Należy pamiętać, że obu tych substancji nie zaleca się przyjmować w godzinach wieczornych oraz razem z lekami o działaniu przeciwkaszlowym [2,4].

Bromheksyna dopuszczona jest do stosowania w II i III trymestrze ciąży, natomiast nie zaleca się jej podawać w okresie laktacyjnym. Ze względu na możliwość pojawienia się zawrotów głowy i senności, należy zachować ostrożność podczas kierowania pojazdami i maszynami [1].

Jakie są dostępne postaci leków z bromheksyną i ambroksolem?

Ambroksol w porównaniu do bromheksyny występuje w zdecydowanie większej ilości postaci leku, a na roztwory do wstrzykiwań czy płyny do inhalacji wymagane jest posiadanie recepty lekarskiej.

Bromheksyna występuje w postaci:

• kropli doustnych;
• tabletek;
• kapsułek doustnych;
• syropu.

Ambroksol z kolei stanowi składnik licznych postaci leku. Są to:

• tabletki powlekane;
• kapsułki o przedłużonym uwalnianiu;
• krople doustne;
• roztwory do wstrzykiwań;
• płyny do inhalacji;
• tabletki musujące;
• syropy.

Z większą ilością dostępnych postaci leku jest także związany fakt, że ambroksol, w przeciwieństwie do bromheksyny, może być podawany nie tylko doustnie, ale również wziewnie (w postaci płynów do inhalacji) oraz dożylnie (w postaci roztworów do wstrzykiwań), co daje większe możliwości terapeutyczne w zależności od potrzeb pacjenta.

Jakie są preparaty z bromheksyną i ambroksolem?

W aptekach możemy kupić liczne leki mukolityczne zawierające w swoim składzie bromheksynę lub ambroksol. Poniżej przedstawię nazwy oraz postać leków, w których te związki występują.

Bromheksyna jest to substancja czynna wchodząca w skład leków:

• Flegamina Baby (krople doustne, roztwór);
• Flegamina Classic (tabletki); 
• Flegamina Classic Junior o smaku truskawkowym (syrop);
• Flegamina Classic o smaku malinowym (syrop);
• Flegamina Classic o smaku miętowym (syrop); 
• Flegamina Classic o smaku miętowym bez cukru (syrop);
• Flegamina Fast (tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej);
• Flegamina Fast Junior (tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej);
• Flegatussin (syrop);
• Flegatussin caps (kapsułki miękkie);
• Flegtac Kaszel (syrop).

Ambroksol wchodzi w skład wielu leków, takich jak:

• Aflegan (roztwór do wstrzykiwań);
• Ambroksol Hasco Max (tabletki powlekane);
• Ambroksol Takeda (syrop);
• Ambrosol Teva (syrop);
• Deflegmin (kapsułki o przedłużonym uwalnianiu);
• Deflegmin Baby (krople doustne);
• Deflegmin Effect (syrop);
• Deflegmin Effect (tabletki);
• Deflegmin Kids (syrop);
• Envil Kaszel (syrop);
• Envil Kaszel junior (syrop);
• Flavamed (syrop);
• Flavamed (tabletki);
• Flavamed (tabletki musujące);
• Flavamed (krople doustne);
• Flavamed Max (roztwór doustny);
• Mucosolvan (syrop);
• Mucosolvan (tabletki);
• Mucosolvan inhalacje (roztwór do nebulizacji);
• Mucosolvan Max (kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, kapsułki twarde);
• Mucosolvan Mini (syrop);
• Tussal Expectorans (tabletki).

Podsumowanie

Bromheksyna i ambroksol to popularne leki mukolityczne stosowane w leczeniu mokrego kaszlu, działające poprzez upłynnianie śluzu i ułatwienie jego usuwania z dróg oddechowych. Ambroksol jest silniejszym metabolitem bromheksyny, a jego działanie wspomaga dodatkowo rozrzedzanie śluzu i zapobiega jego przyleganiu do ścian oskrzeli. Oba leki są stosowane w leczeniu infekcji dróg oddechowych, ale ambroksol znajduje szersze zastosowanie, w tym w terapii przewlekłego zapalenia oskrzeli czy mukowiscydozy. Mimo podobieństw, różnią się one profilami bezpieczeństwa, dlatego ważna jest konsultacja z lekarzem przy wyborze odpowiedniego preparatu. Warto skonsultować z farmaceutą wybór leku, aby dobrać najodpowiedniejszy preparat dostosowany do indywidualnych potrzeb.