Co zwiększa ryzyko myśli samobójczych u osób starszych?

Badanie przeprowadzone w Słowenii wśród prawie 1900 pacjentów z zaburzeniami poznawczymi pokazało, że największe ryzyko aktywnych myśli samobójczych dotyczy osób we wczesnym etapie choroby, zwłaszcza jeśli towarzyszy im depresja². Aktywne myśli samobójcze to nie przelotne rozważania o śmierci, ale konkretne zamiary lub plany odebrania sobie życia. Jest to sytuacja wymagająca pilnej pomocy medycznej¹⁶.

Naukowcy wskazali kilka najważniejszych czynników ryzyka. Najsilniejszym okazała się depresja, która zwiększała ryzyko niemal dziesięciokrotnie². Osoby, które w przeszłości podejmowały próby samobójcze, miały prawie ośmiokrotnie wyższe ryzyko². Istotny był również czas trwania problemów z pamięcią, gdyż im krócej trwały zaburzenia poznawcze, tym większe było zagrożenie².

Co ciekawe, osoby z lepiej zachowanymi funkcjami poznawczymi były bardziej narażone²³. Prawdopodobnie dlatego, że wciąż w pełni rozumiały swoje pogarszające się funkcjonowanie i miały zdolność planowania. Z drugiej strony stosowanie leków przeciwotępiennych wiązało się z umiarkowanym zmniejszeniem ryzyka²⁴.

Dlaczego pierwszy rok po diagnozie jest tak ważny?

Najwyższe ryzyko występowało w pierwszym roku od rozpoznania zaburzeń poznawczych²³. To czas, gdy pacjent często jest jeszcze świadomy swoich trudności, odczuwa lęk i smutek związany z utratą sprawności, a jednocześnie zachowuje zdolność do planowania³.

Na podstawie sześciu czynników: depresji, wcześniejszych prób samobójczych, czasu trwania zaburzeń, wyników testów poznawczych, stosowania leków oraz sytuacji mieszkaniowej, badacze stworzyli model pomagający wskazać osoby szczególnie zagrożone⁵⁹. Regularne wizyty lekarskie i odpowiednie leczenie mogą mieć działanie ochronne²⁴.

Jak wcześnie rozpoznać zagrożenie?

Badanie pokazuje, że szczególną uwagę należy zwrócić na objawy depresji, zwłaszcza w pierwszych miesiącach po pojawieniu się problemów z pamięcią²³. Osoby z historią prób samobójczych oraz te, u których zaburzenia poznawcze postępują szybko, wymagają uważniejszego nadzoru²¹¹. Wczesne rozpoznanie sygnałów ostrzegawczych daje realną szansę na skuteczną pomoc i zmniejszenie ryzyka tragicznych konsekwencji⁸.

Pytania i odpowiedzi