Czy dur brzuszny jest zaraźliwy? Szczepienie, objawy i ochrona przed tyfusem

Co to jest dur brzuszny?

Dur brzuszny, znany również jako tyfus lub gorączka jelitowa, jest infekcją bakteryjną. Tyfus wywołują bakterie Salmonella typhi, które nie bytują poza organizmem człowieka (ludzie są więc jedynym rezerwuarem tej bakterii). Ponieważ zakażenie występuje najczęściej w przypadku kontaktu z nosicielem drogą fekalno-oralną, to o tyfusie mówi się jako o chorobie brudnych rąk. Po tym, jak nastąpi przedostanie się bakterii do organizmu człowieka, następuje bezobjawowa inkubacja trwająca zwykle 2-4 tygodnie [1]. Czy dur brzuszny jest zaraźliwy? Tak, choroba przenosi się między ludźmi przez skażoną wodę i żywność, dlatego szczególnie ważna jest higiena rąk.

Czy dur to krztusiec?

Niektórzy pacjenci mylą dur brzuszny z krztuścem, zadając pytanie “czy dur to krztusiec?”. Są to jednak dwie zupełnie różne choroby o odmiennych symptomach i przyczynach. Wspólną cechą jest jedynie to, że obydwie choroby wywoływane są przez bakterie. Krztusiec (koklusz) jest jednak ostrą chorobą zakaźną dróg oddechowych, wywoływaną przez zakażenie pałeczką krztuśca (Bortedella pertussis) [2]. Dur brzuszny natomiast atakuje układ pokarmowy i wywołuje zupełnie inne objawy. Te dwie choroby wymagają również różnych metod leczenia i profilaktyki.

Jakie są objawy duru brzusznego?

Tyfus charakteryzuje się różnorodnymi objawami, które mogą początkowo przypominać inne choroby infekcyjne. Do najczęstszych objawów duru brzusznego należą:

• gorączka;
• ból głowy i zmęczenie;
• utrata apetytu;
• ból brzucha;
• nudności i wymioty;
• biegunka lub zaparcia;
• objawy typowe dla przeziębienia (ból gardła, kaszel czy bóle mięśniowe) [3].

Objawy tyfusu mogą rozwijać się stopniowo i nasilać w czasie. W przypadku braku odpowiedniego leczenia, choroba może prowadzić do poważnych powikłań, dlatego tak ważne jest wczesne rozpoznanie i właściwa terapia.

Profilaktyka duru brzusznego. Jak zapobiec chorobie?

Zapobieganie tyfusowi opiera się na kilku kluczowych zasadach, które pomagają uniknąć zakażenia bakteriami Salmonella typhi. Najważniejsze metody profilaktyki obejmują:

• najważniejszą profilaktyką jest wykonanie szczepienia na dur brzuszny zgodnie z zaleceniami i terminami;
• spożywanie posiłków w sprawdzonych miejscach i przetworzonych w wysokiej temperaturze;
• w przypadku surowych warzyw i owoców, należy je dokładnie umyć i obrać ze skórki;
• picie jedynie czystej wody, najlepiej butelkowanej;
• unikanie dodawania lodu, który może być zrobiony ze skażonej wody lub podany do napoju brudnymi rękami;
• częste mycie rąk i używanie środków dezynfekujących;
• niewkładanie brudnych rąk do buzi i niedotykanie twarzy [1,3].

Szczególnie ważne jest przestrzeganie zasad higieny podczas podróży do krajów tropikalnych, gdzie ryzyko zakażenia jest znacznie wyższe. Pamiętaj, że dur brzuszny jest zaraźliwy, dlatego każda z wymienionych zasad może okazać się kluczowa w zapobieganiu chorobie.

Szczepienie na dur brzuszny — jakie preparaty są dostępne?

Szczepionka na dur brzuszny zawiera inaktywowane (zabite) lub atenuowane (żywe, ale osłabione) drobnoustroje chorobotwórcze. Szczepionka może być dostępna w postaci zastrzyku (3 preparaty) lub doustnej kapsułki (1 preparat). Na polskim rynku dostępne są następujące szczepionki na dur brzuszny:

• Typhim Vi – inaktywowana, pojedyncza (tylko na dur brzuszny), jednodawkowa, w formie zastrzyku (najczęściej stosowana w chwili obecnej ze względu na jednodawkowość);
• Ty – inaktywowana, pojedyncza, zastrzyk, w przeciwieństwie do Typhim Vi, szczepienie składa się z 3 dawek podawanych w schemacie 0-1-12 miesięcy;
• TyT – inaktywowana, durowo-tężcowa (w przeciwieństwie do dwóch szczepionek powyżej jest to szczepionka skojarzona, uodparnia również na tężec), dawkowana jest analogicznie do szczepionki Ty, również w formie iniekcji;
• Vivotif – pojedyncza, zawiera żywe, osłabione szczepy bakterii, jako jedyna jest w formie kapsułek, stosuje się 3 kapsułki na czczo w ciągu 5-dniowego szczepienia (pierwszego, trzeciego i piątego dnia) [1-3].

Wybór odpowiedniej szczepionki na dur brzuszny zależy od wieku pacjenta, planowanego terminu wyjazdu oraz indywidualnych preferencji. Każda z dostępnych szczepionek zapewnia skuteczną ochronę przed tyfusem, choć różnią się schematem podawania.

Dur i szczepienie — ile przed wyjazdem?

W Polsce dur brzuszny nie jest groźny, a notowane średnio kilka przypadków rocznie pochodzi z zakażeń zagranicą. Największe zagrożenie zachorowania niesie podróż do regionów o złych warunkach higieniczno-sanitarne, głównie w Afryce, Azji Południowej czy na Karaibach. Z tego względu, przed podróżą w te regiony świata warto pomyśleć o zaszczepieniu się [1].

W zależności od preparatu, planując wyjazd, dur szczepienie należy wykonać odpowiednio wcześnie:

• Vivotif – co najmniej 7-10 dni od przyjęcia ostatniej dawki;
• Typhim Vi – nie mniej niż 1-3 tygodnie;
• Ty i TyT – schemat szczepienia trwa ponad rok (0-1-12 miesięcy) [3].

Właściwe zaplanowanie szczepienia na dur brzuszny jest kluczowe dla zapewnienia odpowiedniej ochrony podczas podróży. Pamiętaj, że organizm potrzebuje czasu na wytworzenie przeciwciał po podaniu szczepionki.

Szczepienia na dur — w jakim wieku można stosować?

Szczepionki na dur brzuszny są przepisywane na receptę przez lekarza, w związku czym jest on w stanie dobrać odpowiedni preparat w zależności od wieku pacjenta. Generalnie, według zaleceń producentów szczepionki na dur brzuszny powinny być stosowane:

• Typhim Vi – po ukończeniu 2 lat;
• Ty i TyT – dla pacjentów mających od 5 do 60 lat;
• Vivotif – od 5. roku życia [1].

Wiek pacjenta jest istotnym czynnikiem przy wyborze odpowiedniej szczepionki na dur brzuszny. Lekarz zawsze oceni, która z dostępnych opcji będzie najbardziej odpowiednia w konkretnym przypadku.

Dur brzuszny i szczepienie — na ile lat uodparnia?

Wszystkie wymienione szczepionki przeciw durowi brzusznemu gwarantują ok. 3-letnią ochronę przed tyfusem. Jednakże pacjentom, którzy często podróżują do krajów zagrożonych występowaniem tej choroby, zaleca się szczepienia przypominające. Dzięki nim ilość przeciwciał będzie na odpowiednio wysokim poziomie, jednocześnie przedłużając okres pamięci immunologicznej (do łącznych 5 lat) [1,3].

Skuteczność szczepienia na dur brzuszny jest wysoka, ale ważne jest pamiętanie o regularnych szczepienia przypominających, szczególnie jeśli często podróżujesz do krajów wysokiego ryzyka zachorowania na tyfus.

Podsumowanie

Dur brzuszny jest groźną, bakteryjną infekcją układu pokarmowego rozpowszechnioną w szczególności na dużej części południowej półkuli Ziemi. Tyfus nie jest tym samym co krztusiec — to dwie różne choroby bakteryjne. Szczepienie na dur brzuszny daje od 3 do 5 lat ochrony przed ciężkim przebiegiem i poważnymi powikłaniami, dlatego osoby często podróżujące do krajów afrykańskich czy azjatyckich, bezwzględnie powinny się zaszczepić. Na miejscu należy w sposób szczególny dbać o higienę, pamiętając, że dur brzuszny jest zaraźliwy. W Polsce co roku odnotowuje się kilka przypadków tyfusu. Są to jednak przypadki przywleczone z zagranicy, co podkreśla znaczenie szczepionki na dur brzuszny przed podróżami do krajów wysokiego ryzyka.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o dur brzuszny