Czy wiesz, jak COVID-19 wpływa na Twój mózg i nastrój?

Naukowcy przeprowadzili ogromne badanie, które ujawnia niepokojące fakty o tym, jak COVID-19 wpływa na nasz mózg i nastrój. Przeanalizowali ponad 300 prac naukowych z całego świata i odkryli, że wirus nie atakuje tylko płuc, ale może też poważnie wpływać na nasze myślenie i emocje przez bardzo długi czas. Ludzie, którzy przeszli COVID-19, mają znacznie większe ryzyko wystąpienia różnych problemów z nastrojem i pamięcią niż osoby, które nie chorowały. „Nasze wyniki pokazują podwyższone ryzyko zaburzeń neuropsychiatrycznych po zakażeniu COVID-19″ – podkreślają autorzy badania. Te problemy mogą utrzymywać się nawet przez dwa lata po chorobie, co oznacza, że wpływ wirusa na nasz umysł jest znacznie dłuższy niż początkowo myślano. Najważniejsze jest to, że dotyczy to również osób, które przeszły chorobę łagodnie – nawet jeśli nie trafiłeś do szpitala, możesz doświadczać długotrwałych problemów z pamięcią czy nastrojem.

Szczególnie fascynujące jest to, że objawy zmieniają się w czasie jak w kalejdoskopie. Na początku pandemii w 2020 roku najczęściej występowały problemy z lękiem – ludzie czuli się bardzo niespokojni i przestraszeni. W 2021 roku dołączyły problemy z nastrojem, takie jak smutek i przygnębienie. Jednak w 2022 roku badacze zauważyli coś zaskakującego – na pierwszy plan wysunęły się problemy z pamięcią i myśleniem. Ludzie zaczęli zapominać rzeczy, mieli trudności z koncentracją i nie mogli jasno myśleć. W 2023 roku znów powróciły problemy z lękiem i smutkiem. Ta zmienność pokazuje, jak skomplikowany jest wpływ wirusa na nasz mózg i jak może się zmieniać w czasie. Badanie objęło ludzi z 55 różnych krajów, więc te wyniki dotyczą osób na całym świecie, niezależnie od tego, gdzie mieszkają czy jaką mają kulturę. To oznacza, że COVID-19 wpływa na ludzki mózg w podobny sposób wszędzie.

Czy problemy z pamięcią i emocjami są trwałe?

Jednym z najpoważniejszych odkryć jest to, że ludzie po COVID-19 często mają problemy z pamięcią i myśleniem. Ponad 60% wszystkich przeanalizowanych badań wspomina o takich trudnościach, co czyni je jednym z najczęstszych długoterminowych skutków tej choroby. Ludzie mogą zapominać słowa, mieć problem z planowaniem codziennych czynności czy z rozwiązywaniem prostych problemów. Czasami te trudności są tak poważne, że utrudniają normalne funkcjonowanie w pracy czy w domu. Okazuje się, że im ciężej ktoś przeszedł COVID-19, tym większe ma problemy z pamięcią później. Szczególnie osoby, które musiały być hospitalizowane lub trafiły na oddział intensywnej terapii, mają największe ryzyko wystąpienia takich problemów. Te zaburzenia mogą występować zarówno podczas choroby, jak i utrzymywać się przez ponad rok po wyzdrowieniu. Badacze używają różnych testów pamięci i myślenia, żeby sprawdzić, jak poważne są te problemy, i okazuje się, że mogą być naprawdę znaczące.

Równie niepokojące są problemy emocjonalne, które mogą pojawić się po COVID-19. Bardzo wielu ludzi doświadcza depresji – czuje się smutno, bezradnie i traci zainteresowanie rzeczami, które wcześniej sprawiały im radość. Badania z użyciem specjalnych aparatów do badania mózgu pokazują, że u osób z depresją po COVID-19 widać zmiany w niektórych częściach mózgu, szczególnie w obszarze ważnym dla pamięci i nastroju. Lęk to kolejny bardzo częsty problem – ludzie czują się niespokojni, boją się bez konkretnego powodu i mają trudności z opanowaniem swoich obaw. Interesujące jest to, że u osób, które były w szpitalu na oddziale intensywnej terapii, lęk jest początkowo bardzo silny, ale z czasem może się zmniejszać. Badanie z Indii pokazało, że u pacjentów po pobycie na oddziale intensywnej terapii lęk i depresja były bardzo wysokie przy wypisie ze szpitala, znacznie zmniejszyły się po dwóch miesiącach i dalej poprawiały się po sześciu miesiącach. To daje nadzieję, że niektóre problemy mogą się z czasem zmniejszać.

Czy zmiany w codziennych nawykach mogą być sygnałem ostrzegawczym?

Badacze odkryli też coś, co nazywa się zespołem stresu pourazowego. To stan, w którym ludzie wciąż przeżywają traumatyczne wspomnienia związane z chorobą, mają koszmary senne i unikają sytuacji, które przypominają im o tym, co przeszli. Około 30% osób po COVID-19 może doświadczać takich objawów. Szczególnie narażone są kobiety, osoby pochodzące z innych krajów oraz te, które miały trudności z oddychaniem podczas choroby. Ten problem może znacząco wpływać na jakość życia, utrudniając normalne funkcjonowanie w pracy, w relacjach z innymi ludźmi czy w codziennych czynnościach. Problemy ze snem to kolejna bardzo częsta dolegliwość po COVID-19. Bezsenność i inne zaburzenia snu mogą poważnie wpływać na jakość życia i zdolność do normalnego funkcjonowania. W jednym z badań okazało się, że częstość bezsenności wzrosła z około 11% do 27% u osób po COVID-19, a ponad 40% ludzi skarżyło się na złą jakość snu. Te problemy ze snem mogą utrzymywać się przez wiele miesięcy po chorobie i często idą w parze z innymi problemami, takimi jak depresja czy lęk.

Zaskakującym odkryciem było to, że COVID-19 może wpływać na sposób, w jaki ludzie jedzą. Szczególnie u dzieci i młodzieży, którzy stracili zmysł smaku lub węchu podczas choroby, mogą pojawić się zaburzenia odżywiania. W jednym z badań spośród 24 młodych osób, które straciły węch lub smak po COVID-19, aż sześciu rozwinęło obsesyjne skupienie się na jedzeniu, które ostatecznie przekształciło się w poważną chorobę zwaną anoreksją. To pokazuje, jak szerokie mogą być skutki wirusa i jak może wpływać na różne aspekty naszego życia, nawet te, które wydają się niezwiązane z chorobą oddechową. Bóle głowy i problemy z koncentracją to również częste dolegliwości, które mogą utrzymywać się długo po zakażeniu. Badania pokazują, że u osób, które wcześniej cierpiały na migreny, po COVID-19 częstość bólów głowy znacznie wzrasta. Wszystkie te objawy pokazują, że COVID-19 to nie tylko “grypa”, ale choroba, która może wpływać na praktycznie każdy aspekt naszego funkcjonowania.

Podsumowanie

Ogromne międzynarodowe badanie obejmujące ponad 300 prac naukowych z 55 krajów ujawnia, że COVID-19 ma długotrwały i poważny wpływ na mózg oraz nastrój. Wirus nie atakuje tylko płuc, ale może powodować problemy z pamięcią, myśleniem i emocjami, które utrzymują się nawet przez dwa lata po chorobie. Dotyczy to również osób, które przeszły COVID-19 łagodnie i nie wymagały hospitalizacji. Objawy zmieniają się w czasie – w 2020 roku dominował lęk, w 2021 problemy z nastrojem, w 2022 trudności z pamięcią i koncentracją, a w 2023 ponownie lęk i smutek. Najczęstsze długotrwałe skutki to problemy z pamięcią i myśleniem (ponad 60% badań), depresja, lęk, zespół stresu pourazowego, bezsenność oraz u niektórych osób zaburzenia odżywiania. Wirus może bezpośrednio atakować komórki nerwowe lub powodować przewlekły stan zapalny w organizmie, co tłumaczy długotrwałość objawów. Szczególnie narażone są kobiety, osoby starsze i te z wcześniejszymi problemami zdrowia psychicznego. Badacze podkreślają potrzebę kompleksowej opieki uwzględniającej zarówno aspekty fizyczne, jak i psychiczne choroby, oraz konieczność wczesnego rozpoznawania i leczenia długotrwałych skutków COVID-19.