Menu

Substancje Syntetyczne i Biologiczne

Limosilactobacillus reuteri ATCC PTA 6475

Limosilactobacillus reuteri ATCC PTA 6475 to szczep probiotyczny pochodzenia ludzkiego – wyizolowany pierwotnie z mleka kobiecego – który przeszedł co najmniej 9 dedykowanych badań klinicznych. Działa wielokierunkowo: produkuje reuterynę (naturalny związek przeciwdrobnoustrojowy), wzmacnia barierę jelitową przez wzrost ekspresji białek połączeń ścisłych (ZO-1, E-kadheryna) oraz hamuje wydzielanie prozapalnych cytokin TNF-α, IL-6 i IL-1β poprzez sygnalizację receptora histaminowego H2. W badaniach klinicznych szczep ten stosowano w zespole jelita drażliwego (IBS), jako wsparcie przy eradykacji Helicobacter pylori oraz – w odrębnej linii badań – w celu ograniczenia utraty masy kostnej u kobiet z niską gęstością mineralną kości. Wykazuje odporność na kwas żołądkowy i większość powszechnie stosowanych antybiotyków, co umożliwia jego przyjmowanie równolegle z antybiotykoterapią (z zachowaniem 2-godzinnego odstępu). Jest bezpieczny w ciąży i podczas karmienia piersią.

Spis treści

Z tego materiału dowiesz się:

Czym różni się szczep ATCC PTA 6475 od innych szczepów L. reuteri i jak działa w jelitach?
W jakich dolegliwościach stosuje się ten probiotyk i co pokazują badania kliniczne?
Jakie są zalecane dawki i czy można go łączyć z antybiotykami?
Kto powinien skonsultować przyjmowanie tego szczepu z lekarzem?

Co to jest Limosilactobacillus reuteri ATCC PTA 6475 i skąd pochodzi?

Limosilactobacillus reuteri ATCC PTA 6475 to konkretny, opatentowany szczep bakterii kwasu mlekowego wyizolowany z mleka kobiecego – czyli bezpośrednio z organizmu człowieka². Jego „ludzkie” pochodzenie ma znaczenie praktyczne: bakteria jest doskonale przystosowana do warunków panujących w ludzkim przewodzie pokarmowym i potrafi przetrwać kwaśne środowisko żołądka przez ponad 3 godziny⁹. Do 2020 roku funkcjonował pod nazwą Lactobacillus reuteri – reklasyfikacja do rodzaju Limosilactobacillus odzwierciedliła odrębne cechy genetyczne tej grupy bakterii¹⁰.

Szczep ATCC PTA 6475 jest najczęściej stosowany razem z drugim szczepem – L. reuteri DSM 17938 – tworząc kombinację uznawaną za komplementarną pod względem działania. Razem przeszły co najmniej 9 dedykowanych badań klinicznych na poziomie szczepowym, a cały dorobek badawczy dotyczący różnych szczepów L. reuteri przekracza 250 publikacji klinicznych z udziałem ok. 22 000 uczestników¹¹¹².

Jak działa ten szczep probiotyczny w jelitach?

Mechanizm działania szczepu ATCC PTA 6475 jest wielokierunkowy i obejmuje kilka wzajemnie uzupełniających się procesów⁶⁷:

Produkcja reuteryny – związku powstającego podczas fermentacji glicerolu, o szerokim spektrum działania przeciwdrobnoustrojowego wobec bakterii, grzybów i pierwotniaków. Reuteryna pomaga utrzymać równowagę mikrobioty jelitowej, ograniczając namnażanie się patogenów⁷.
Wzmacnianie bariery jelitowej – szczep zwiększa ekspresję białek połączeń ścisłych ZO-1 i E-kadheryny, co uszczelnia nabłonek jelitowy. W badaniach na liniach komórkowych (Caco-2, IPEC-J2) oba szczepy ograniczały wzrost przepuszczalności wywoływany przez enterotoksyczne szczepy E. coli¹³.
Hamowanie cytokin zapalnych – ATCC PTA 6475 obniża wydzielanie TNF-α, IL-6 i IL-1β przez sygnalizację receptora histaminowego H2. Równolegle moduluje komórki dendrytyczne w kierunku fenotypu przeciwzapalnego i wpływa na powstawanie regulatorowych limfocytów T (Treg)⁶.
Produkcja metabolitów bioaktywnych – egzopolisacharydy (EPS) pełnią funkcję prebiotyków wspierających korzystne drobnoustroje, a krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA: octan, propionian, maślan) dostarczają energii komórkom nabłonka okrężnicy i zakwaszają środowisko jelitowe, utrudniając zasiedlenie przez patogeny⁷.
Modulacja transportera serotoniny (SERT) – w badaniach in vitro na ludzkich komórkach jelita grubego (T84) i mysich organoidach metabolity szczepu ATCC PTA 6475 podnosiły poziom mRNA transportera serotoniny i jego aktywność funkcjonalną. W mysim modelu zapalenia jelita grubego bakteria pomagała utrzymać SERT w błonie śluzowej okrężnicy¹⁴. To odkrycie jest jednak wynikiem badań przedklinicznych – jego znaczenie kliniczne wymaga dalszego potwierdzenia.

Warto podkreślić, że część powyższych mechanizmów udokumentowano przede wszystkim w modelach komórkowych i zwierzęcych – wyniki te stanowią obiecującą podstawę dla badań klinicznych, ale nie mogą być bezpośrednio przekładane na gwarantowane efekty u człowieka.

Szczep ATCC PTA 6475 a oś jelitowo-mózgowa: Badania laboratoryjne i na zwierzętach wskazują, że L. reuteri może stymulować uwalnianie oksytocyny z nabłonka jelitowego poprzez sygnalizację sekretyny¹⁵. Wyniki badań na mysich modelach autyzmu sugerują możliwy wpływ na zachowania społeczne¹⁶. Są to jednak dane przedkliniczne – ich przełożenie na efekty u ludzi nie zostało jeszcze potwierdzone w badaniach klinicznych wysokiej jakości.

W jakich sytuacjach stosuje się ten probiotyk i co mówią badania?

Szczep ATCC PTA 6475 był badany klinicznie w kilku obszarach. Najważniejsze z nich to:

Zespół jelita drażliwego (IBS)

W randomizowanym badaniu kontrolowanym placebo (RCT) z 2024 roku, obejmującym 65 dorosłych pacjentów z biegunkową postacią IBS (IBS-D), przez 6 tygodni podawano kapsułki z samym szczepem ATCC PTA 6475 (1 × 10⁹ CFU/dobę) lub w kombinacji z DSM 17938 (2 × 10⁹ CFU/dobę łącznie)¹⁷. Główny punkt końcowy – przepuszczalność jelita cienkiego – nie uległ istotnej zmianie w żadnej grupie¹⁸. Jednak sam szczep ATCC PTA 6475 wykazał tendencję do obniżania IL-6 w surowicy (p = 0,052), a kombinacja obu szczepów istotnie zmniejszyła hsCRP (p = 0,041) i poprawiła całkowity wynik objawowy GSRS po 3 tygodniach (p = 0,032)¹⁹²⁰. Efekty objawowe nie utrzymały się do 6. tygodnia, co autorzy wiążą z małą liczebnością próby i eksploratywnym charakterem badania – potrzebne są większe, dłuższe badania²¹.

W odrębnym badaniu klinicznym z 2024 roku (Cruchet i wsp.) kombinacja DSM 17938 i ATCC PTA 6475 była oceniana w leczeniu umiarkowanego i ciężkiego IBS u dorosłych²².

Wsparcie przy eradykacji Helicobacter pylori

Dane wskazują, że kombinacja szczepów DSM 17938 i ATCC PTA 6475 stosowana jako uzupełnienie standardowej antybiotykoterapii eradykacyjnej H. pylori istotnie zmniejszała dolegliwości żołądkowo-jelitowe towarzyszące leczeniu: ból brzucha, wzdęcia, bóle w nadbrzuszu i biegunkę²³. Probiotyk może przy tym poprawiać skuteczność eradykacji i tolerancję antybiotykoterapii²⁴.

Zdrowie kości

W badaniach przedklinicznych na mysim modelu osteoporozy szczep ATCC PTA 6475 ograniczał utratę masy kostnej, co dało impuls do uruchomienia badań klinicznych u ludzi⁴. W badaniu klinicznym u starszych kobiet z niską gęstością mineralną kości suplementacja tym szczepem poprawiała gęstość kości i, w analizie wtórnej, obniżała hsCRP⁵. Na tej podstawie opracowano suplementy diety dedykowane zdrowiu kości, zawierające ATCC PTA 6475 w połączeniu z witaminą D3²⁵.

Właściwości szczepu przydatne przy antybiotykoterapii: L. reuteri ATCC PTA 6475 jest odporny na większość powszechnie stosowanych antybiotyków, co oznacza, że może być przyjmowany równolegle z antybiotykoterapią – należy jednak zachować co najmniej 2-godzinny odstęp między dawką antybiotyku a probiotykiem⁸²⁶. Bakteria tworzy też biofilm, który zapewnia jej dodatkową ochronę przed antybiotykami, toksynami i stresem osmotycznym⁹.

Jak stosować – dawkowanie i formy dostępne w aptece?

Szczep ATCC PTA 6475 dostępny jest w postaci tabletek do żucia lub kapsułek. Typowa dzienna dawka w badaniach klinicznych wynosiła 1 × 10⁹ CFU przy stosowaniu samego szczepu lub 2 × 10⁹ CFU (po 1 × 10⁹ każdego szczepu) przy kombinacji z DSM 17938²⁷. W dostępnych suplementach diety jedna tabletka lub kapsułka zawiera zazwyczaj minimum 200 milionów żywych bakterii (2 × 10⁸ CFU)²⁸.

Postać	Zawartość CFU/dawkę	Zalecana dawka dobowa	Szczególne wskazówki
Tabletka do żucia	≥ 2 × 10⁸ CFU	1–2 tabletki	Można stosować w ciąży i podczas karmienia piersią; ≥2 h od antybiotyku²⁶
Kapsułka	≥ 2 × 10⁸ CFU	1–2 kapsułki	Nie wymaga przechowywania w lodówce; bezglutenowa, bez laktozy i białek mleka²⁹
Kapsułka (zdrowie kości)	zależnie od preparatu	1 kapsułka 2 × dziennie	Zawiera dodatkowo witaminę D3³⁰

Regularne przyjmowanie ma znaczenie praktyczne: bakterie są naturalnie usuwane z organizmu w ciągu jednego do dwóch tygodni, dlatego przerwa w suplementacji szybko obniża ich poziom w jelitach³¹. Probiotyk wykazuje odporność na kwas żołądkowy – nie wymaga specjalnego otoczkowania ani przyjmowania z posiłkiem, choć można go stosować zarówno na czczo, jak i z jedzeniem².

Kiedy skontaktować się z lekarzem?

Szczep ATCC PTA 6475 jest uważany za bezpieczny dla zdrowych dorosłych, kobiet w ciąży i karmiących piersią oraz dla dzieci powyżej 3. roku życia⁸³². Skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą przed zastosowaniem, jeśli:

Masz poważny niedobór odporności (np. po chemioterapii, przeszczepieniu narządów, z HIV/AIDS) – żywe bakterie probiotyczne są przeciwwskazane lub wymagają szczególnej ostrożności w tej grupie.
Cierpisz na ciężką chorobę zapalną jelit (np. aktywna choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego w zaostrzeniu) – decyzja o suplementacji powinna być skonsultowana ze specjalistą.
Masz wszczepiony centralny cewnik dożylny lub jesteś hospitalizowany z powodu poważnej choroby ogólnoustrojowej.
Stosujesz leki immunosupresyjne lub inne preparaty wpływające na mikrobiom – warto omówić ewentualne interakcje z lekarzem.
Objawy jelitowe (bóle brzucha, biegunka, wzdęcia) nie ustępują po kilku tygodniach regularnego stosowania lub nasilają się – może to wskazywać na inną przyczynę wymagającą diagnostyki.
Planujesz stosować probiotyk u dziecka poniżej 3. roku życia – skonsultuj dawkowanie z pediatrą.

Jeśli przyjmujesz antybiotyk, pamiętaj o zachowaniu co najmniej 2-godzinnego odstępu między dawką antybiotyku a probiotykiem²⁶.

Podsumowując: L. reuteri ATCC PTA 6475 to jeden z lepiej przebadanych szczepów probiotycznych, z udokumentowanym działaniem przeciwzapalnym i potencjałem w zakresie zdrowia jelit i kości. Najlepsze efekty osiąga się przy regularnym, codziennym stosowaniu. Jeśli masz wątpliwości co do doboru preparatu lub dawki – farmaceuta w aptece chętnie pomoże dopasować suplementację do Twoich potrzeb.

Pytania i odpowiedzi

Czym różni się szczep L. reuteri ATCC PTA 6475 od szczepu DSM 17938?

To dwa różne szczepy tego samego gatunku bakterii, które działają uzupełniająco. ATCC PTA 6475 wykazuje silniejsze właściwości przeciwzapalne – hamuje cytokiny TNF-α, IL-6 i IL-1β przez receptor H2 histaminy i był badany klinicznie pod kątem zdrowia kości. DSM 17938 z kolei indukuje regulatorowe limfocyty T przez receptor adenozynowy A₂A i jest szerzej badany w dolegliwościach niemowlęcych⁵⁶.

Czy L. reuteri ATCC PTA 6475 można stosować w czasie ciąży?

Tak – produkt zawierający ten szczep został przetestowany klinicznie i uznany za bezpieczny w ciąży i podczas karmienia piersią⁸. W razie wątpliwości warto skonsultować się z lekarzem prowadzącym lub farmaceutą.

Ile CFU powinien zawierać suplement z tym szczepem?

W badaniach klinicznych stosowano dawkę 1 × 10⁹ CFU szczepu ATCC PTA 6475 dziennie (przy podawaniu samego szczepu) lub 2 × 10⁹ CFU łącznie przy kombinacji z DSM 17938²⁷. Dostępne w aptekach suplementy zawierają zazwyczaj minimum 200 milionów CFU (2 × 10⁸) na tabletkę lub kapsułkę²⁸.

Czy można przyjmować ten probiotyk razem z antybiotykiem?

Tak, szczep ATCC PTA 6475 jest odporny na większość powszechnie stosowanych antybiotyków. Zaleca się jednak zachowanie co najmniej 2-godzinnego odstępu między dawką antybiotyku a probiotykiem, aby zminimalizować ryzyko inaktywacji²⁶.

Jak długo należy stosować ten probiotyk, żeby zobaczyć efekty?

W randomizowanym badaniu klinicznym u pacjentów z IBS-D pierwsze istotne statystycznie efekty objawowe (kombinacja szczepów) pojawiły się po 3 tygodniach stosowania²⁰. Ponieważ bakterie są naturalnie usuwane z organizmu w ciągu 1–2 tygodni od odstawienia, regularne codzienne przyjmowanie jest kluczowe dla utrzymania efektów³¹.

Czy L. reuteri ATCC PTA 6475 pomaga na IBS?

W exploratoryjnym RCT z 2024 roku sam szczep wykazał tendencję do obniżania IL-6, natomiast kombinacja z DSM 17938 istotnie zmniejszyła hsCRP i poprawiła wyniki objawowe po 3 tygodniach u pacjentów z biegunkową postacią IBS (IBS-D)³. Efekty nie utrzymały się do 6. tygodnia – potrzebne są większe, dłuższe badania²¹.

Czy ten probiotyk działa na zdrowie kości?

Badania przedkliniczne na mysim modelu osteoporozy wykazały, że szczep ATCC PTA 6475 ogranicza utratę masy kostnej⁴. W badaniu klinicznym u starszych kobiet z niską gęstością mineralną kości suplementacja tym szczepem poprawiała gęstość kości i obniżała hsCRP⁵. Na tej podstawie opracowano suplementy dla dorosłych zawierające ATCC PTA 6475 z witaminą D3²⁵.

Czy probiotyk z tym szczepem wymaga przechowywania w lodówce?

Nie – preparaty zawierające szczep ATCC PTA 6475 zazwyczaj nie wymagają chłodzenia, co ułatwia ich stosowanie w podróży i codziennym życiu²⁹. Szczegółowe warunki przechowywania warto sprawdzić na etykiecie konkretnego produktu.

Czy L. reuteri ATCC PTA 6475 jest odpowiedni dla osób z nietolerancją laktozy lub celiakią?

Tak – preparaty z tym szczepem są zazwyczaj wolne od glutenu, laktozy i białek mleka, co czyni je odpowiednimi dla osób z tymi nietolerancjami³²³³. Warto jednak każdorazowo sprawdzić skład konkretnego produktu.

Jak działa reuteryna produkowana przez ten szczep?

Reuteryna to związek o szerokim spektrum działania przeciwdrobnoustrojowego, powstający podczas fermentacji glicerolu. Działa na bakterie, grzyby i pierwotniaki, pomagając utrzymać równowagę mikrobioty jelitowej i ograniczając namnażanie się patogenów⁷.

Czy probiotyk z ATCC PTA 6475 może wspierać leczenie zakażenia H. pylori?

Dane kliniczne wskazują, że kombinacja szczepów DSM 17938 i ATCC PTA 6475 stosowana jako uzupełnienie antybiotykoterapii eradykacyjnej istotnie zmniejszała bóle brzucha, wzdęcia i biegunkę związane z leczeniem, a także mogła poprawiać skuteczność eradykacji²³²⁴. Probiotyk nie zastępuje jednak standardowej terapii eradykacyjnej zleconej przez lekarza.

Czy ten szczep wpływa na oś jelitowo-mózgową i nastrój?

W badaniach na zwierzętach wykazano, że L. reuteri stymuluje uwalnianie oksytocyny z nabłonka jelitowego poprzez sygnalizację sekretyny¹⁵. Badania in vitro i na modelach zwierzęcych wskazują też na modulację transportera serotoniny SERT przez metabolity szczepu ATCC PTA 6475¹⁴. To obiecujące wyniki, ale ich kliniczne znaczenie u ludzi wymaga jeszcze potwierdzenia w badaniach kontrolowanych.

Skąd pochodzi nazwa ATCC PTA 6475 i co oznacza?

ATCC PTA 6475 to numer deponowania szczepu w American Type Culture Collection (ATCC) – międzynarodowym banku szczepów drobnoustrojów. Taki numer jednoznacznie identyfikuje konkretny szczep bakterii, umożliwiając jego precyzyjne odróżnienie od innych szczepów tego samego gatunku i odtworzenie wyników badań³⁴.

Skąd pochodzi ten szczep – historia izolacji

Limosilactobacillus reuteri ATCC PTA 6475 pochodzi bezpośrednio z mleka kobiecego – to środowisko, w którym bakterie kwasu mlekowego naturalnie towarzyszą człowiekowi od pierwszych dni życia². Fakt, że oba szczepy w kombinacji (ATCC PTA 6475 i DSM 17938) wyizolowano z mleka kobiecego, sprawia, że są wyjątkowo dobrze przystosowane do warunków ludzkiego przewodu pokarmowego – potrafią przetrwać kwasowość żołądka, tymczasowo kolonizować żołądek, dwunastnicę i jelito kręte, a następnie być naturalnie eliminowane z organizmu¹. W 2020 roku gatunek Lactobacillus reuteri został reklasyfikowany do nowego rodzaju Limosilactobacillus, co lepiej oddaje jego odrębność genetyczną od innych pałeczek kwasu mlekowego¹⁰.

Badania nad kośćmi – od myszy do człowieka

Jednym z bardziej zaskakujących kierunków badań nad szczepem ATCC PTA 6475 jest jego wpływ na tkankę kostną. Laboratorium Roberta Brittona z Baylor College of Medicine wykazało, że podawanie tego szczepu myszom z modelem osteoporozy (po owariektomii) ograniczało utratę masy kostnej⁴. Mechanizm obejmuje m.in. hamowanie różnicowania osteoklastów (komórek rozkładających kość) przez kwas laktobildowy i inne metabolity bakterii³⁵. Wyniki te przełożono na badania kliniczne u starszych kobiet z niską gęstością mineralną kości, które potwierdziły poprawę gęstości kości i obniżenie hsCRP⁵. To jeden z niewielu przykładów, gdy odkrycie w mysim modelu choroby zostało z powodzeniem przetłumaczone na interwencję kliniczną u ludzi.

Probiotyk a serotonina – co wiemy z badań laboratoryjnych

Badanie opublikowane w czasopiśmie Beneficial Microbes wykazało, że metabolity szczepu ATCC PTA 6475, w tym wydzielany przez bakterię etanol (ok. 83 mM), podnosiły poziom mRNA transportera serotoniny (SERT) w ludzkich komórkach jelita grubego i mysich organoidach¹⁴. SERT kontroluje dostępność serotoniny w jelitach – jego zaburzenia obserwuje się w wielu chorobach przewodu pokarmowego. W mysim modelu ostrego zapalenia jelita grubego bakterie pomagały utrzymać SERT w błonie śluzowej okrężnicy¹⁴. To badanie in vitro i na zwierzętach – kliniczne znaczenie tych obserwacji dla ludzi pozostaje przedmiotem dalszych badań.