Zaparcia są dosyć powszechnym problemem, dotykającym od 5% do 30% dzieci. Może je wywoływać wiele czynników, w tym dieta, przyjmowane leki, choroby, odwodnienie, a także problemy natury psychologicznej. Te ostatnie często są związane z odpieluchowywaniem oraz nauką korzystania z toalety.

Jak rozpoznać zaparcia u dziecka?

Dziecko zmagające się z zaparciami może odczuwać mdłości, bóle i wzdęcia brzucha, a także wydzielać nieprzyjemnie pachnące gazy. Zwykle traci apetyt, staje się rozdrażnione i apatyczne, a oddawane stolce są małe, twarde i zbite. Zatwardzenie u dziecka utrzymuje się kilka dni, jednak jeśli objawy trwają dłużej, istnieje ryzyko, że mamy do czynienia z zaparciem przewlekłym. W takiej sytuacji konieczna jest natychmiastowa konsultacja z lekarzem [1].

Co robić w przypadku zatwardzenia u dziecka?

Odpowiednia podaż płynów i nawodnienie często są wystarczające, aby zapobiec zaparciom. Dziecko, które spożywa zbyt mało wody jest narażone na odwodnienie, co może prowadzić do zaburzeń w funkcjonowaniu układu sercowo-naczyniowego, nerek, przewodu pokarmowego, a także mózgu oraz mięśni. Odwodnienie osłabia organizm i zwiększa podatność na infekcje. Dlatego prawidłowe nawadnianie dziecka jest kluczowym elementem w profilaktyce zaparć.

Warto również zwrócić uwagę na dietę dziecka – dolegliwości mogą wynikać z nietolerancji pokarmowych lub zbyt małej ilości warzyw, owoców i błonnika w codziennych posiłkach. 

Kluczowym elementem profilaktyki zaparć u dzieci jest także zachęcanie ich do korzystania z toalety wtedy, gdy odczuwają taką potrzebę. Odkładanie wizyty w toalecie “na później” jest błędem, ponieważ w takiej sytuacji stolec może stać się trudniejszy do wydalenia, co zwiększa ryzyko zaparć. Nasilone parcie na stolec może prowadzić do problemów z hemoroidami, co powoduje ból i swędzenie, a nawet krwawienie w okolicach odbytu [1-3].

Jakie saszetki na zaparcia dla dzieci wybrać?

Saszetki na zatwardzenie u dziecka mogą zawierać różne substancje, w tym makrogole, czy błonnik rozpuszczalny.

Makrogole

Gdy metody niefarmakologiczne zawodzą, warto rozważyć preparaty w postaci saszetek na zaparcia dla dzieci. Najlepiej zacząć od łagodnych środków przeczyszczających zawierających PEG (glikol polietylenowy), znany również jako makrogol. Substancja ta podawana doustnie, w zależności od dawki, wywołuje łagodny lub umiarkowany efekt przeczyszczający. Preparaty zawierające makrogole działają po upływie ok. 24-48 godzin od podania.

Makrogole pomagają zmiękczyć stolec, co ułatwia przechodzenie przez jelita i umożliwia wypróżnienie. Działają miejscowo w przewodzie pokarmowym i w minimalnym stopniu przenikają do krwi. Dzięki temu ryzyko wystąpienia ogólnoustrojowych działań niepożądanych jest niewielkie. W przeciwieństwie do wielu innych środków przeczyszczających, makrogole nie powodują efektu przyzwyczajenia, co sprawia, że są skuteczne i bezpieczne przy długotrwałej terapii, nieprzekraczającej 3-6 miesięcy [3].

Xenna Balance junior, proszek w saszetkach

O produkcie 

• posiada status wyrobu medycznego;
• zawiera makrogol 3350;
• można stosować u dzieci od 6. miesiąca życia;
• można stosować doraźnie, a po konsultacji z lekarzem również przewlekle;
• nie powoduje naglącego parcia i bólów brzucha;
• nie fermentuje w jelicie;
• pozbawiony cukru; 
• zawartość saszetki można rozpuścić w wodzie, soku lub herbacie [4].

Dicopeg Junior Free, proszek w saszetkach

O produkcie 

• posiada status wyrobu medycznego;
• zawiera makrogol 3350;
• można stosować u dzieci od 6. miesiąca życia;
• jest wydalany z kałem w niezmienionej postaci;
• nie podrażnia śluzówki jelit;
• zawartość saszetki można rozpuścić w wodzie lub innym płynie, np. mleku lub soku owocowym [5].

Pikopil Balans, proszek w saszetkach

O produkcie 

• posiada status wyrobu medycznego;
• zawiera makrogol 3350;
• można stosować u dzieci powyżej 3. roku życia;
• można rozpuścić w wodzie;
• pozbawiony cukru [6].

Produkty zawierające makrogole mogą wpływać na wchłanianie innych preparatów, dlatego warto zachować odpowiedni odstęp między ich stosowaniem.

Błonnik rozpuszczalny

Błonnik jest bardzo ważnym składnikiem codziennej diety, który wspiera zdrowie przewodu pokarmowego, reguluje perystaltykę jelit i ułatwia wypróżnianie. Niskie spożycie błonnika może prowadzić do zaburzeń trawienia i zaparć. Błonnik rozpuszczalny, szczególnie w formie nietworzącej żelu oraz w postaci galaktomannanu, wchłania wodę i zwiększa masę stolca, co ułatwia jego przechodzenie przez jelita. Dodatkowo, może działać jak prebiotyk, wspierając wzrost dobroczynnych bakterii jelitowych, które są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania przewodu pokarmowego [7].

Fibrofarm, proszek w saszetkach

O produkcie 

• ma status suplementu diety;
• zawiera błonnik rozpuszczalny nietworzący żelu, inulinę oraz probiotyk;
• można stosować u dzieci od 3. roku życia;
• można łączyć z pokarmem stałym lub płynnym;
• najlepiej zażywać rano;
• brak cukru, substancji słodzących i wypełniaczy;
• wegańska receptura [8].

Fibegastrin, proszek w saszetkach

O produkcie 

• ma status suplementu diety;
• zawiera hydrolizowany błonnik rozpuszczalny – galaktomannan;
• odpowiedni od 3. roku życia;
• nie zawiera glutenu i laktozy;
• pozbawiony cukru;
• zawartość saszetki można rozpuścić w wodzie lub dodać do jedzenia [9].

Podsumowanie

Zaparcia u dziecka nie zawsze wymagają stosowania preparatów aptecznych. Często wystarczają zmiany w diecie i odpowiednie nawodnienie. Jeśli jednak problemy nie ustępują, można rozważyć produkty zawierające makrogole (od 6. miesiąca życia) lub błonnik rozpuszczalny (od 3. roku życia), które usprawniają pasaż jelitowy i łagodzą objawy. Jeśli mimo doraźnego leczenia zaparcia nie ustępują, konieczna jest konsultacja lekarska.