Domowy test na owsiki – plastry, szkiełka, badanie na pasożyty

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe są najczęściej powodowane przez bakterie lub wirusy. Zdarza się jednak, że za tego typu objawy odpowiadają zakażenia pasożytnicze. Co gorsza, duża część z nich przebiega bezobjawowo i jest dopiero przypadkowo wykrywana w trakcie rutynowych badań, takich jak np. kolonoskopia. Znacznie częściej jednak powodują one przykre dolegliwości, a identyfikacja pasożytów, które je powodują, wcale nie jest taka łatwa. Każdy z pasożytów ma inny cykl życiowy, czyli rozmnaża się i dojrzewa w odmienny sposób. Jak na ich tle można wykryć zakażenie owsikami [1]?

Czym są owsiki?

Owsiki (łac. Enterobius vermicularis) są pasożytami bytującymi w przewodzie pokarmowym człowieka. Wywołują owsicę zwaną „chorobą brudnych rąk”, gdyż najczęściej do zakażenia dochodzi w przypadku niedostatecznej higieny. Najczęściej na owsicę chorują dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Badania w kierunku zakażenia owsicą wykonuje się w przypadku stwierdzenia objawów, takich jak nasilający się w nocy świąd w okolicy odbytu. Można także zaobserwować osłabienie, bladość skóry, spadek apetytu, utratę masy ciała, bóle brzucha czy zmianę rytmu wypróżnień. Badanie w kierunku zakażenia owsikami należy wykonać również w przypadku kontaktu z osobami zakażonymi. Co ważne, owsiki w kale można zaobserwować gołym okiem, ale nie jest to metoda w stu procentach skuteczna i zawsze należy potwierdzić podejrzenia badaniem diagnostycznym. Łatwo pomylić owsiki, chociażby z niestrawionymi cząsteczkami jedzenia. Należy pamiętać, że owsica nie ustępuje samoistnie, z tego względu badanie pozwala zapobiec rozwojowi tej choroby [2,3].

Czy istnieje zestaw do badania owsików w aptece? 

Niestety nie istnieją testy na owsiki do wykonania w domu. W przypadku podejrzenia obecności owsików trzeba poddać się konkretnym badaniom parazytologicznym w laboratorium diagnostycznym. Badania w kierunku zakażenia owsikami zleca zazwyczaj lekarz rodzinny lub pediatra w przypadku dzieci. Zestawy do wykonania badań w kierunku owsicy najczęściej są dostępne w recepcjach laboratoriów czy przychodni, które je wykonują. Zdecydowanie rzadziej można je znaleźć w aptekach [1,4]. 

Jak zrobić test na owsiki?

Materiał diagnostyczny należy pobrać z okolic odbytu wieczorem po 1 lub 2 godzinach po położeniu się do łóżka albo rano, bezpośrednio po wstaniu z łóżka. Jako materiał diagnostyczny może służyć również kał, w którym mogą znajdować się jaja owsików. Aby badanie było skuteczne należy je powtarzać przez 3 kolejno następujące po sobie dni (pobieranie próbki i zaniesienie jej do laboratorium). O tym, czy do badania należy zanieść wymaz z okolic odbytu, czy kał, powinien zdecydować lekarz zlecający badanie. Badania z krwi nie mają znaczenia diagnostycznego w przypadku owsicy [2,5]. 

Czym są plastry na wykrycie owsików?

Jak wspomniano, w niektórych aptekach można kupić zestaw do pobrania wymazu z odbytu (nie są one jednak zbytnio rozpowszechnione). Alternatywnie można samemu przykleić taśmę celofanową lub plaster do skóry jak najbliżej odbytu (najlepiej od razu po wstaniu z łóżka). Taką taśmę lub plaster należy następnie przykleić do szkiełka, lub innej gładkiej powierzchni i zanieść, lub odesłać do laboratorium, które może wykonać badanie w kierunku owsicy. Wynik badania najczęściej jest dostępny w ciągu 3-4 dni [1,3]. 

Ile kosztuje test na owsiki?

Wspomniane zestawy do pobrania wymazów na owsiki kosztują ok. 30-40 zł. Zestawy takie z reguły zawierają szkiełko, pudełko transportowe oraz suchą wymazówkę. Dużo tańszą opcją są same wymazówki, które kosztują ok. 2 zł. Z kolei cena badania w laboratorium waha się od kilku do kilkudziesięciu złotych. Należy także pamiętać, że w przypadku skierowania od lekarza możliwa jest całkowita refundacja badania przez Narodowy Fundusz Zdrowia. 

Podsumowanie

Niestety domowe testy na owsiki w chwili obecnej nie istnieją. Wszystkie opisywane w internecie domowe metody typu taśma czy plastry mają wątpliwą skuteczność a owsiki można łatwo pomylić, chociażby z resztkami jedzenia. Jeżeli zachodzi podejrzenie zakażenia owsikami, należy wykonać badanie diagnostyczne w laboratorium. Materiał pobiera się samemu rano przed wypróżnieniem i myciem. Jest to jedyna skuteczna i potwierdzona metoda.