Reklama

Wprowadzenie do działań niepożądanych inaktywowanego wirusa kleszczowego zapalenia mózgu

Inaktywowany wirus kleszczowego zapalenia mózgu, stosowany w szczepionkach, jest bardzo skuteczny w zapobieganiu tej chorobie, ale – jak każdy lek – może powodować działania niepożądane. Większość objawów po szczepieniu jest łagodna i szybko ustępuje, jednak ich rodzaj i nasilenie mogą różnić się w zależności od wieku pacjenta, dawki, postaci szczepionki oraz drogi podania123. Niektóre działania niepożądane występują częściej u dzieci, inne u dorosłych. Warto pamiętać, że nie każda osoba zaszczepiona doświadczy objawów niepożądanych, a decyzja o szczepieniu zawsze powinna opierać się na rozważeniu korzyści i ryzyka12. Objawy mogą być różne także w zależności od tego, czy szczepionka jest podawana domięśniowo czy podskórnie, a w przypadku szczepionek dla dzieci i dorosłych – od dawki preparatu43.

Działania niepożądane – podział według częstości występowania

Bardzo często (u co najmniej 1 na 10 osób)

  • Ból w miejscu wstrzyknięcia – najczęściej występujący objaw, pojawia się zarówno u dzieci, jak i dorosłych. Zazwyczaj jest łagodny i szybko ustępuje56.
  • Ból głowy – dotyczy głównie dzieci powyżej 3 lat oraz dorosłych52.
  • Gorączka – szczególnie częsta u dzieci młodszych (1-2 lata), ale może wystąpić także u starszych dzieci i dorosłych. Najczęściej gorączka nie przekracza 39°C i mija w ciągu kilku dni7.
  • Ból mięśni – może pojawić się u osób w każdym wieku6.

Często (u co najmniej 1 na 100 osób, ale rzadziej niż 1 na 10)

  • Nudności, wymioty, biegunka – objawy żołądkowo-jelitowe, które są zwykle krótkotrwałe26.
  • Ból stawów – występuje zarówno u dzieci, jak i dorosłych, najczęściej jest łagodny52.
  • Zmęczenie, ogólne osłabienie – objawy przypominające przeziębienie lub grypę, pojawiają się częściej po pierwszej dawce szczepionki6.
  • Zaczerwienienie, obrzęk, stwardnienie w miejscu wstrzyknięcia – mogą wystąpić obok bólu w miejscu wkłucia87.
  • Dreszcze, objawy grypopodobne – zazwyczaj ustępują w ciągu 72 godzin6.
  • Niepokój, zaburzenia snu – częściej u dzieci7.
Ważne: Objawy niepożądane po szczepieniu mogą być różne w zależności od wieku, dawki i rodzaju szczepionki. Dzieci, zwłaszcza najmłodsze, częściej reagują gorączką, natomiast u dorosłych dominują bóle głowy i mięśni. Objawy zwykle ustępują samoistnie w ciągu kilku dni. W przypadku wystąpienia nietypowych lub przedłużających się dolegliwości warto skonsultować się z lekarzem.

  • Dla dzieci: możliwa wyższa gorączka po pierwszej dawce
  • Dla dorosłych: częściej ból głowy i objawy grypopodobne
  • Objawy miejscowe (ból, zaczerwienienie) są najczęstsze

Niezbyt często (u co najmniej 1 na 1000 osób, ale rzadziej niż 1 na 100)

  • Limfadenopatia – powiększenie węzłów chłonnych7.
  • Ból brzucha – może wystąpić u dzieci7.
  • Ból stawów – również możliwy w tej grupie częstości7.
  • Dreszcze – mogą towarzyszyć gorączce7.

Rzadko (u co najmniej 1 na 10 000 osób, ale rzadziej niż 1 na 1000)

  • Pokrzywka, świąd, wysypka – reakcje skórne, zazwyczaj szybko ustępujące9.
  • Drgawki, w tym gorączkowe – głównie u dzieci9.
  • Reakcja anafilaktyczna, nadwrażliwość – bardzo rzadko, ale mogą być poważne9.
  • Zaburzenia czucia, parestezje (mrowienie, drętwienie) – zwykle przemijające9.
  • Zawroty głowy, zaburzenia widzenia – rzadko zgłaszane9.
  • Duszność – może być objawem reakcji alergicznej9.

Bardzo rzadko (rzadziej niż 1 na 10 000 osób) oraz częstość nieznana

  • Ciężkie reakcje alergiczne – jak uogólniona pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, świst oddechowy, skurcz oskrzeli, spadek ciśnienia krwi, mogą być groźne dla zdrowia1011.
  • Ziarniniak w miejscu podania – sporadycznie obserwowany, niekiedy z nagromadzeniem płynu1011.
  • Odczyn oponowy (podrażnienie opon mózgowo-rdzeniowych) – bardzo rzadko, ustępuje samoistnie1213.
  • Zespół Guillaina-Barrégo, polineuropatia, zapalenie nerwu, niedowład, porażenie – pojedyncze zgłoszenia9.
  • Zaburzenia ruchu, chodu, objawy neurologiczne – bardzo rzadko, mogą wymagać dalszej diagnostyki149.

Objawy zależne od drogi podania i liczby dawek

Podanie szczepionki podskórnie może powodować nieco częstsze reakcje miejscowe, takie jak obrzęk czy zaczerwienienie, zwłaszcza u kobiet. Najwięcej objawów ogólnych (np. gorączka, złe samopoczucie) pojawia się po pierwszej dawce, a kolejne dawki są zwykle lepiej tolerowane415.

Najważniejsze informacje o działaniach niepożądanych szczepionki przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu:

  • Większość działań niepożądanych jest łagodna i przemijająca.
  • Najczęstsze objawy to ból w miejscu wkłucia, gorączka i złe samopoczucie.
  • Ciężkie reakcje alergiczne są bardzo rzadkie, ale wymagają natychmiastowej interwencji.
  • Dzieci, szczególnie najmłodsze, mogą silniej reagować na szczepienie gorączką.
  • Wszelkie podejrzewane działania niepożądane warto zgłaszać do odpowiednich instytucji.

Zgłaszanie działań niepożądanych

Każde działanie niepożądane, które pojawi się po podaniu szczepionki, można zgłosić do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL). Zgłoszenia można dokonać również u producenta szczepionki lub jego przedstawiciela16151718.

Podsumowanie: Bezpieczeństwo szczepionek z inaktywowanym wirusem kleszczowego zapalenia mózgu

Szczepionki zawierające inaktywowany wirus kleszczowego zapalenia mózgu są generalnie bezpieczne i dobrze tolerowane przez większość osób, zarówno dorosłych, jak i dzieci. Najczęstsze działania niepożądane to ból w miejscu wstrzyknięcia, gorączka, bóle głowy oraz objawy przypominające przeziębienie. Większość z nich ustępuje samoistnie w ciągu kilku dni. Ciężkie reakcje alergiczne lub poważne powikłania neurologiczne występują niezwykle rzadko. W przypadku jakichkolwiek niepokojących objawów po szczepieniu, szczególnie o ciężkim przebiegu, należy niezwłocznie poszukać pomocy medycznej i rozważyć zgłoszenie przypadku do odpowiednich służb. Zgłaszanie działań niepożądanych pomaga w dalszym monitorowaniu bezpieczeństwa szczepionek16151718.

Tabela – działania niepożądane szczepionek z inaktywowanym wirusem kleszczowego zapalenia mózgu

Układ narządowy Bardzo często Często Niezbyt często Rzadko Bardzo rzadko Częstość nieznana
Układ nerwowy Ból głowy, senność Zawroty głowy Drgawki, parestezje Odczyn oponowy, zespół Guillaina-Barrégo Porażenie, niedowład
Układ żołądkowo-jelitowy Nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha
Mięśnie i stawy Ból mięśni Ból stawów Obrzęk stawów, sztywność karku
Skóra i tkanka podskórna Świąd, wysypka, pokrzywka Rumień, nadmierne pocenie się
Reakcje miejscowe Ból w miejscu wstrzyknięcia Zaczerwienienie, obrzęk, stwardnienie Ziarniniak
Układ immunologiczny Nadwrażliwość Reakcja anafilaktyczna Zaostrzenie chorób autoimmunologicznych
Inne Gorączka, złe samopoczucie Dreszcze, objawy grypopodobne Powiększenie węzłów chłonnych Duszność Ciężkie reakcje alergiczne Świst oddechowy, spadek ciśnienia

Pytania i odpowiedzi

Jakie są najczęstsze działania niepożądane po szczepieniu przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu?

Najczęściej występują ból w miejscu wstrzyknięcia, ból głowy, gorączka, bóle mięśni i objawy grypopodobne.12

Czy dzieci częściej mają działania niepożądane po szczepieniu?

Dzieci, zwłaszcza młodsze, częściej mają gorączkę po szczepieniu, ale większość objawów jest łagodna i szybko mija.3

Czy poważne powikłania po szczepieniu są częste?

Poważne powikłania, takie jak ciężkie reakcje alergiczne czy powikłania neurologiczne, są bardzo rzadkie.45

Jak zgłosić działanie niepożądane po szczepieniu?

Działania niepożądane można zgłosić do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych przez stronę internetową lub telefonicznie.6

Reklama
Reklama