Ból pięty pojawiający się przy chodzeniu może być spowodowany wieloma czynnikami. Może to być oznaka zmęczenia, kontuzji i toczącego się stanu zapalnego lub choroby. Duży odsetek wizyt w gabinetach lekarskich oraz fizjoterapeutycznych wynika z odczuwania bólu w obrębie pięty i stopy. Ból pięty, kłucie pięty czy pieczenie pięty nie zawsze musi oznaczać poważną chorobę, ale co w przypadku kiedy faktycznie mamy do czynienia z chorobą?

Jakie są choroby, przy których bolą pięty?

Najczęściej występującymi chorobami, które objawiają się między innymi bólem pięty czy całej stopy są:

• Ostroga piętowa – to proces zapalny nazywany zapaleniem rozcięgna podeszwowego co prowadzi do koślawości pięty. Jedną z przyczyn powstawania ostrogi piętowej jest źle dobrane obuwie (zbyt duże, zbyt luźne obuwie). Innymi czynnikami, które mogą prowadzić do powstania ostrogi piętowej, są: wiek, wykonywanie pracy stojącej, płaskostopie, nadwaga. Ból pięty może pojawiać się zarówno w spoczynku, jak i podczas chodzenia [1].

Ryc. 1. Przebieg rozcięgna podeszwowego z zaznaczonym miejscem największej bolesności podczas zapalenia [1].

• Jałowa martwica kości piętowej (choroba Haglunda / pięta Haglunda) – dotyczy najczęściej dzieci w okresie pokwitania i objawia się bólem obu pięt, a przyczyną powstawania tego schorzenia są: zwapnienia (efekt przewlekłego zapalenia ścięgien Achillesa), przeciążenia, noszenie butów ze zbyt wąskim zapiętkiem lub nieprawidłowa budowa kości piętowej [1].
• Dna moczanowa (podagra) – choroba reumatyczna spowodowania zbyt wysokim stężenia kwasu moczowego we krwi, a w efekcie odkładaniem się kryształów moczanu sodu w płynie stawowym i okolicznych tkankach, a także w tkance podskórnej. Poza charakterystycznym dla tej choroby zapaleniem stawów istotne są również zmiany dotyczące układu sercowo-naczyniowego oraz nerek [2].
• Złamanie zmęczeniowe w obrębie kości stopy – dolegliwości bólowe pojawiają się początkowo po bieganiu, a w późniejszym czasie także podczas chodzenia, jak i w spoczynku [1].

Co na ból pięty?

Sposób postępowania uzależniony jest od tego, z czym tak naprawdę mamy do czynienia – czyli odpowiedzią na pytanie: dlaczego boli? Na przykład, w leczeniu ostrogi piętowej skuteczna okazuje się kinezyterapia (gimnastyka lecznicza), fizykoterapia (pole magnetyczne, światło) oraz stosowanie odpowiedniego obuwia i wkładek ortopedycznych.

W ostrodze piętowej jak i w pozostałych schorzeniach zapalnych pomocne są maści na ból pięty, żele oraz kremy o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym dostępne bez recepty: Traumon żel, Voltaren max, OSTROGOżel, Dikloziaja, Difortan żel, Ibalgin Sport, Olfen żel, DIP Rilif żel, DIP HOT rozgrzewający krem, Naproxen EMO, a także leki przeciwbólowe i przeciwzapalne z grupy NLPZ (niesteroidowych leków przeciwzapalnych), w postaci tabletek czy kapsułek, również dostępnych bez recepty: Ketonal, Ibuprom, Nurofen, Metafen, Dexak.

Leczenie dny moczanowej polega przede wszystkim na normalizacji stężenia kwasu moczowego przy użyciu leków dostępnych na receptę: Milurit, Allupol, Argadopin, a w uśmierzaniu towarzyszącego bólu zaleca się stosowanie NLPZ. U pacjentów z dną moczanową nie wolno stosować kwasu acetylosalicylowego, ponieważ podnosi on stężenie kwasu moczowego w surowicy. Oprócz stosowania leków przeciwbólowych oraz przeciwzapalnych warto zadbać o noszenie odpowiednio dobranego obuwia, oraz dobrze wyprofilowanych wkładek. W stanach przewlekłych ulgę może przynieść naprzemienne polewanie ciepłą i zimną wodą bolącego miejsca.

Z tego artykułu dowiesz się:

• Gdzie znajdują się korzonki i czym jest ich zapalenie?
• Jakie są najczęstsze przyczyny i objawy zapalenia korzonków?
• Jak diagnozuje się zapalenie korzonków?
• Jakie leki bez recepty pomagają w bólu korzonkowym?
• Kiedy sięgnąć po plastry, a kiedy po maści rozgrzewające?
• Kiedy z bólem korzonkowym trzeba zgłosić się do lekarza?

Gdzie są korzonki u człowieka?

Korzonki nerwowe są włóknami nerwowymi, które odchodzą od rdzenia kręgowego między kręgami (dwa korzenie brzuszne i dwa korzenie grzbietowe). Korzenie boczne zawierają włókna ruchowe, a korzenie grzbietowe mają włókna czuciowe i nerwowe. Te korzenie nerwowe, czyli włókna nerwowe, zlokalizowane są w rejonie lędźwiowym, precyzyjniej w obszarze lędźwiowo-krzyżowym kręgosłupa.

Przy okazji korzonków warto wspomnieć o najdłuższym nerwie w organizmie człowieka — nerwie kulszowym. Składa się on właśnie z korzonków nerwowych w lędźwiowo-krzyżowej części kręgosłupa. Sam nerw przebiega od tych korzeni nerwowych przez mięsień pośladkowy,  udowy, łydkę i dochodzi aż do stopy. Niestety korzonki należą do bardzo delikatnych struktur, których ból jest bardzo silny. Najczęstszą przyczyną tego bólu jest zapalenie korzonków, spowodowane przez uciśnięcie korzeni nerwowych [1,2].

Jakie są przyczyny zapalenia korzonków?

Bezpośrednią przyczyną zapalenia korzonków jest ucisk na korzeń nerwowy. Z kolei do ucisku może dojść na skutek poniższych przyczyn:

• skolioza, dyskopatia czy choroba zwyrodnieniowa i choroby zapalne stawów;
• przeciążenie kręgosłupa;
• gwałtowny ruch, kiedy podnoszone jest coś ciężkiego, co może doprowadzić do uszkodzenia krążka międzykręgowego (potocznie dysku);
• infekcje wirusowe lub bakteryjne;
• silny stres i osłabienie organizmu;
• zbyt mała aktywność fizyczna i otyłość [2,3].

Jak zdiagnozować zapalenie korzonków?

Trzeba pamiętać, że silne bóle pleców nie zawsze oznaczają zapalenie korzonków. Ból pleców może być wynikiem wielu groźnych chorób m.in. nowotworów i przerzutów nowotworowych do kręgosłupa, urazów kręgosłupa, zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych, półpaśca czy cukrzycy. Z tego względu bólu pleców nie należy lekceważyć i warto udać się do ortopedy lub neurologa. Po pierwsze lekarz ma możliwość zdiagnozować, z jakim schorzeniem pacjent ma do czynienia, a po drugie, jest w stanie zatrzymać rozwój zapalenia korzonków, jeżeli to schorzenie jest przyczyną bólu [1,4].

Lekarz w tym przypadku może wstępnie postawić diagnozę na podstawie wywiadu z pacjentem i opisanych przez niego dolegliwości. Podczas wywiadu lekarz może przeprowadzić badanie fizykalne z użyciem młotka neurologicznego. Następnie w celu potwierdzenia diagnozy pacjent z reguły jest kierowany na badania obrazowe, takie jak zdjęcie rentgenowskie kręgosłupa, tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny [4].

Jakie są objawy zapalenia korzonków?

Do najważniejszych i najczęstszych objawów zapalenia korzonków zalicza się poniższe symptomy:

• Nagły i ostry ból w dolnej partii pleców;
• ból z reguły promieniuje na pośladki oraz wzdłuż rąk i nóg;
• ostry ból może również być obecny w górnej części pleców, promieniując do karku lub stawu ramiennego;
• często ból jest na tyle silny, że powoduje nawet problemy ze wstaniem z łóżka, nie mówiąc o normalnym funkcjonowaniu;
• oprócz bólu często występuje również drętwienie, mrowienie czy utrata siły w mięśniach rąk lub nóg;
• może dojść do przykurczu mięśni przy kręgosłupie, a nawet skrzywienia kręgosłupa;
• mogą pojawić się również mniej charakterystyczne objawy, takie jak problemy z wypróżnianiem się, oddawaniem moczu czy kaszel i gorączka [2,3].

Zapalenie korzonków — leki

Do leczenia zapalenia korzonków stosuje się szereg leków przeciwzapalnych, w tym tabletki, plastry czy maści. Poniżej przedstawiamy przykładowe leki na zapalenie korzonków bez recepty.

Tabletki na zapalenie korzonków bez recepty

Aby ulżyć w bólu, stosuje się najczęściej tabletki na zapalenie korzonków bez recepty w postaci dobrze znanych niesteroidowych leków przeciwzapalnych, takich jak ibuprofen np. Ibuprom, ketoprofen np. Ketonal Active czy diklofenak np. Voltaren Acti Forte.

Ketonal Active to lek dostępny bez recepty, zawierający ketoprofen w postaci kapsułek. Jest przeznaczony do krótkotrwałego, objawowego leczenia bólu o nasileniu lekkim do umiarkowanego, w tym bólu mięśni i bólu kostno-stawowego, które często towarzyszą dolegliwościom korzonkowym.

Ketonal Active, kapsułki twarde

O produkcie

• lek dostępny bez recepty (OTC); substancją czynną jest ketoprofen z grupy NLPZ, o działaniu przeciwbólowym, przeciwzapalnym i przeciwgorączkowym;
• jedna kapsułka twarda zawiera 50 mg ketoprofenu;
• wskazany w krótkotrwałym, objawowym leczeniu ostrego bólu o nasileniu lekkim do umiarkowanego, m.in. bólu mięśni oraz bólu kostno-stawowego;
• dla dorosłych i młodzieży powyżej 15. roku życia; zwykle 1 kapsułka co 8 godzin (maksymalnie 3 kapsułki na dobę), podczas posiłku;
• bez konsultacji z lekarzem nie należy stosować dłużej niż 5 dni; jeśli ból się utrzymuje lub nasila, skonsultuj się z lekarzem;
• nie stosować u osób z chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy, z ciężką niewydolnością nerek, wątroby lub serca, a także w ciąży i podczas karmienia piersią;
• występuje w opakowaniach po 10, 20 i 30 kapsułek; dostępny także w formie saszetek (Ketonal Sprint, Ketonal Sprint Max).

Voltaren Acti FORTE, tabletki powlekane

O produkcie

• lek działa przeciwgorączkowo, przeciwzapalnie i przeciwbólowo;
• małe tabletki, łatwe do połknięcia;
• dostępny także w kapsułkach
• do stosowania od 14. roku życia;
• nie stosować dłużej niż 5 dni. Po tym czasie i braku ustąpienia objawów zalecana konsultacja lekarska;
• nie stosować podczas ciąży;
• w czasie karmienia piersią stosować jedynie na zlecenie lekarza.

Plastry na korzonki

Na ból i zapalenie korzonków można stosować także plastry przeciwbólowe i przeciwzapalne. Zawierają one związki z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych, takie jak np. diklofenak.

ITAMI, plaster leczniczy

O produkcie

• lek do stosowania zewnętrznego, wyłącznie na skórę;
• plaster należy stosować na nienaruszoną, niezmienioną chorobowo skórę
• plaster leczniczy można przymocować za pomocą dzianego bandaża, ale również dobrze trzyma się przyklejony;
• do stosowania od 16. roku życia;
• dostępny w różnych opakowaniach.

Maść na korzonki

Najlepsza maść na korzonki, podobnie jak w przypadku innych schorzeń, nie istnieje, najlepiej dobrać ją w zależności od potrzeb, mogą to być maści przeciwbólowe zawierające niesteroidowe leki przeciwzapalne, takie jak diklofenak np. Voltaren Max żel czy rozgrzewające np. Neo-Capsiderm.

Voltaren MAX, żel

O produkcie

• wysoka dawka diklofenaku;
• dostępny w opakowaniach o różnej wielkości;
• działa przeciwbólowo, przeciwzapalnie i redukuje obrzęk;
• nie tłuści;
• wystarczy stosować 2x dziennie;
• nie stosować leku jeśli pacjent jest uczulony na którykolwiek z jego składników lub kwas acetylosalicylowym, ibuprofen lub inne leki stosowane w leczeniu bólu stawów i mięśni, gorączki i stanów zapalnych;
• bezwzględnie nie należy stosować preparatu w trzecim trymestrze ciąży;
• z kolei w trakcie pierwszych sześciu miesięcy ciąży żel można stosować tylko pod kontrolą lekarza przez jak najkrótszy możliwy czas;
• diklofenak przenika do mleka matki w niewielkich ilościach dlatego preparat powinien być stosowany pod kontrolą lekarza.

Neo-Capsiderm, maść

O produkcie

• ma działanie rozgrzewające;
• leku nie wolno stosować u dzieci, na uszkodzoną skórę oraz w przypadku nadwrażliwości na przetwory z pieprzowca, salicylany lub na pozostałe składniki preparatu;
• lanolina będąca składnikiem maści może wywoływać miejscowe podrażnienia skóry;
• nie należy stosować maści w czasie ciąży i karmienia piersią;
• lek nie może być stosowany przez dzieci.

Jaki antybiotyk na zapalenie korzonków?

Stosowanie antybiotyków na zapalenie korzonków (zapalenie korzeni nerwowych) zazwyczaj nie jest zalecane, chyba że infekcja ma bakteryjne podłoże, co jest rzadkością. Zapalenie korzeni nerwowych najczęściej wynika z mechanicznego ucisku, na przykład spowodowanego przepukliną dysku lub innymi problemami z kręgosłupem, a nie z infekcji bakteryjnej. W przypadkach, gdy istnieje uzasadnione podejrzenie infekcji bakteryjnej jako przyczyny zapalenia korzonków (co jest wyjątkowo rzadkie i może być związane na przykład z chorobami takimi jak zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych), leczenie antybiotykami może być wskazane, ale tylko po dokładnej diagnozie i na podstawie zaleceń lekarza.

Jakie inne metody można stosować na korzonki?

W przypadku bólu korzonków, bardzo pomocna jest fizjoterapia, w tym elaksujący masaż na korzonki, kinezyterapia, naświetlanie czy galwanizacja. W wielu przypadkach do skutecznego zwalczenia bólu korzonków wystarczy odpoczynek, fizjoterapia i niekiedy leki bez recepty. Warto Jedak pamiętać, że w przypadku wystąpienia silnego zapalenia korzonków należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza, szczególnie jeżeli po 4–5 dniach stosowania leków przeciwbólowych ból nie ustępuje. Lekarz może wówczas wypisać silniejsze leki, które są dostępne tylko i wyłącznie na receptę [1-3].

Jak zapobiec zapaleniu korzonków?

Trzeba pamiętać, że proponowane powyżej leczenie jest jedynie zmniejszaniem objawów, pozwalającym pacjentowi na w miarę normalne funkcjonowanie. Niestety zmiany degeneracyjne są nieodwracalne, dlatego w tym przypadku bardzo ważna jest odpowiednia profilaktyka. Warto zadbać o poniższe aspekty:

• ważna jest regularna aktywność, a w szczególności dla kręgosłupa korzystne są pływanie i ćwiczenia wzmacniające mięśnie brzucha oraz grzbietu;
• aby nie obciążać kręgosłupa i stawów należy zadbać o prawidłową masę ciała;
• starać się zachować prawidłową postawę ciała, aby w każdej pozycji utrzymywać plecy wyprostowane, nie podpierać ani nie pochylać na żadną ze stron podczas długiego siedzenia, a podczas stania utrzymywać miednicę w neutralnym położeniu;
• zachowanie odpowiedniej postawy jest szczególnie ważne podczas unoszenia ciężkich przedmiotów z ziemi, nie należy schylać się po nie, tylko wykonać przysiad i podnosić je przez wyprostowanie nóg w kolanach;
• ważne jest również stosowanie wygodnego i dobrze dopasowanego obuwia, długotrwałe chodzenie w butach na wysokim obcasie lub z bardzo cienkimi albo twardymi podeszwami może przyczynić się do bóli kręgosłupa;
• ważny jest również dobór odpowiedniego materaca, powinien być dość twardy i zapewnić wsparcie kręgosłupowi;
• unikanie przewlekłego stresu (pod wpływem stresu dochodzi do wyrzutu katecholamin i kortyzolu, które powodują wzrost napięcia mięśni, co może powodować ból) [1-4].

Zapalenie korzonków — podsumowanie

Jak w przypadku wieku chorób, tak i w przypadku zapalenia korzonków, łatwiej zapobiegać, niż leczyć. Jeżeli już dojdzie do zapalenia korzonków, to najczęściej jest ono bardzo bolesne i utrudnia normalne funkcjonowanie. Stosuje się leczenie objawowe, głównie leki przeciwbólowe w postaci tabletek, kapsułek, żeli, maści czy plastrów. Wśród dostępnych bez recepty leków doustnych jest na przykład Ketonal Active z ketoprofenem (kapsułki), stosowany doraźnie w bólu o nasileniu lekkim do umiarkowanego; przy bólu silnym lub utrzymującym się konieczna jest konsultacja z lekarzem. Pomocna może okazać się również fizjoterapia i odpoczynek. Dolegliwość powinna przejść po kilku dniach, jednakże nie stosując działań profilaktycznych, może szybko powrócić. Trzeba również pamiętać, że zmiany degeneracyjne są nieodwracalne i jeżeli zaniedba się ten problem, to może on wracać ze znacznie większą siłą.

Pytania i odpowiedzi

Zawroty głowy są objawem subiektywnym. Oznacza to, że nie da się ich potwierdzić żadnymi badaniami lekarskimi. Najczęściej wynikają z uszkodzeń układu równowagi. Ze względu na specyficzne położenie narządu równowagi z problemem zawrotów głowy można udać się zarówno do neurologa jak i otolaryngologa. Istnieją również przypadki, kiedy objaw ten występuje w wyniku ataku paniki, związanym z zaburzeniami lękowymi. W przeprowadzeniu diagnozy bierze się pod uwagę także choroby naczyniowe. Nadciśnienie tętnicze czy miażdżyca mogą powodować uczucie zawrotów głowy [1,2].

Jak wybrać dobry lek na zawroty głowy?

Leczenie zawrotów głowy musi rozpocząć się od wykrycia przyczyny występowania objawów. Niestety nie ma leków uniwersalnych, każdy z nich jest indywidualnie dobierany do pacjenta.

Ostre napady

W przypadku ostrych napadów lekarze zalecają pozostanie w domu przez 1 do 2 dni. Powinniśmy stosować wtedy tabletki na zawroty głowy, powodujące tłumienie funkcji przedsionka, czyli tej części mózgu, która odpowiada za przetwarzanie informacji o naszym położeniu. Są to:

• leki przeciwhistaminowe: prometazyna (Diphergan);
• leki uspokajające o działaniu pobudzającym na układ GABA: klonazepam (Clonazepamum TZF) oraz diazepam (Relanium, Relsed);
• prochlorperazyna (Chloropernazinum);
• glikokortykosteroidy.

Wszystkie powyższe leki oddziałują na układ nerwowy, powodując tłumienie przesyłania informacji w mózgu. W ten sposób zawroty głowy są stabilizowane. Jeśli objawy nie ustąpią po 2 dniach, osoba, która je odczuwa, musi zacząć się poruszać, aby zmobilizować układ nerwowy. Początkowo może się to okazać ciężkie, jednak przynosi dobre efekty. Warto pamiętać, że powyższe leki są stosowane jedynie doraźnie [2].

Leczenie podstawowe zawrotów głowy

Kluczowe w poprawie stanu zdrowia jest wykrycie choroby podstawowej powodującej występowanie zawrotów głowy. W związku z tym w zależności od schorzenia próbuje się odpowiednio dobrać leki w celu złagodzenia objawów. Oprócz tego bardzo dobre efekty przynosi kinezyterapia. Jest to leczenie rehabilitacyjne, gdzie za pomocą odpowiednich ćwiczeń układ nerwowy jest stymulowany w celu znormalizowania odczuwania położenia ciała. Badania dowiodły, że stosowanie betahistyny podczas kinezyterapii znacznie wzmacnia jej efekty. Jest to lek dostępny na receptę. W aptece znajdziemy go pod nazwami Betaserc, Betahistine Accord, Betanil forte [1,2,3].

Co na zawroty głowy bez recepty?

W przypadku występowania zawrotów głowy można zastosować wspomagająco preparaty dostępne bez recepty. W aptece warto zwrócić uwagę na:

Imbir

Kiedy zaburzenia występują w wyniku problemów z błędnikiem, warto sięgnąć po preparaty zawierające imbir. Jest to roślina, która ma bezpośredni wpływ na układ nerwowy. Jej właściwości pozwalają na zmniejszenie nudności i zawrotów głowy. W aptece znajdziemy preparaty z imbirem skierowane marketingowo głównie na choroby lokomocyjne oraz nudności towarzyszące początkowi ciąży. Jednak dokładnie te preparaty (Lokomotiv, Prevomit) można zastosować pomocniczo przy zawrotach głowy.

Aviomarin

Kolejnym preparatem jest Aviomarin, który zawiera substancję hamującą działanie błędnika. Wykazuje silniejsze efekty od imbiru, aczkolwiek równocześnie daje więcej działań niepożądanych takich jak na przykład senność [4,5].

Miłorząb japoński

Ekstrakty z miłorzębu japońskiego mają bezpośredni wpływ na poprawę ukrwienia mózgu. Dzięki temu procesy metaboliczne w ośrodkowym układzie nerwowym pozwalają na jego prawidłową pracę. W przypadku zaburzeń ośrodkowych może mieć to kluczowe znaczenie w poprawie stanu zdrowia chorego. Miłorząb japoński znajdziesz pod nazwami Ginkofar, Bilobil [6].

Podsumowanie

Zawroty głowy to dolegliwość, która może znacznie wpływać na jakość życia, jednak istnieje wiele skutecznych leków dostępnych bez recepty, które mogą pomóc w łagodzeniu tych objawów. Preparaty te działają na różne przyczyny zawrotów głowy, takie jak problemy z błędnikiem, migrena czy napięcie nerwowe. Ważne jest, aby przed rozpoczęciem samodzielnego leczenia skonsultować się z farmaceutą lub lekarzem, aby wybrać odpowiedni preparat dostosowany do indywidualnych potrzeb. Dzięki szerokiemu wyborowi dostępnych leków, możliwe jest znalezienie skutecznej i bezpiecznej metody na zmniejszenie dyskomfortu związanego z zawrotami głowy.

Ganglion to torbiel galaretowata tworząca się w okolicy stawu o wyglądzie guzka. Jest to na szczęście łagodna i często bezobjawowa zmiana, może być wielkości ziarenka grochu albo nawet orzecha włoskiego. Częściej dotyka kobiet, w szczególności pomiędzy 20. a 40. rokiem życia. Najczęściej tworzy się w okolicy nadgarstka, dokładnie w grzbietowej powierzchni nadgarstka,  ale może powstać również w innych częściach ciała. Wewnątrz guzka znajduje się galaretowaty płyn w obrębie ścięgien oraz torebek stawowych. Co ważne, nawet po dłuższym czasie, ganglion nie rozwija się w nowotwór. Początkowo jest miękki, następnie ze względu na zastój płynu w torbieli, zaczyna twardnieć.  Nie powinno się go jednak zaniedbywać i ignorować,  ponieważ zlekceważenie tego schorzenia często prowadzi do powikłań, takich jak niedowład mięśni czy ograniczenie ruchliwości stawów [1].

Ganglion – przyczyny. Skąd się bierze ta torbiel?

Przy normalnym obciążeniu stawów nie powstają torbiele i gangliony. Do jego powstawania ganglionu dochodzi w przypadku przeciążeń, urazów i przewlekłych stanów zapalnych stawów. Wówczas produkcja płynu w stawach otaczających nadgarstek jest nadmierna, co w konsekwencji tworzy uwypuklenie w postaci torbieli, a guz nie przebija skóry. Na ganglion narażone są w szczególności osoby, które są podatne na znacznie obciążenia stawów np. podczas dźwigania przedmiotów lub wykonywania powtarzalnych ruchów: szczególnie narażeni są wioślarze, kierowcy zawodowi, sportowcy czy programiści. Powstanie ganglionu jest związane w szczególności z przeciążeniami, urazami, zapaleniem ścięgien mięśni nadgarstka i torebek stawowych [2].

Jak zdiagnozować ganglion?

Ganglion można rozpoznać na podstawie wywiadu lekarskiego i obserwacji pacjenta. Potwierdzenie ganglionu i odróżnienie od innych schorzeń takich jak np. zapalenie stawów czy zespół cieśni nadgarstka, można otrzymać wykonując badania takie jak rezonans magnetyczny (MRI), USG czy RTG [1]. 

 Jakie są objawy ganglionu?

Ganglion to charakterystyczna torbiel posiadająca następujące cechy:

• torbiele są twarde, ale można je przesuwać pod skórą;
• najczęściej pojawia się w okolicy nadgarstka, rzadziej na stopie, kolanie czy palcach;
• guzek powiększa się po wysiłku, a następnie zmniejsza po pewnym czasie;
• okolica guzka może być wrażliwa na dotyk i powodować dyskomfort;
• w przypadku ganglionu nadgarstka nawet delikatne ruchy nadgarstkiem mogą powodować ból, dodatkowo ruchy ręką mogą być mocno ograniczone;
• może dochodzić do wystąpienia stanów zapalnych;
• ze względu na nacisk guzka na małe nerwy, może dochodzić do zaburzeń czucia w okolicy ganglionu;
• w skrajnych przypadkach może dochodzić do niedowładu mięśni [1,2].

Jak zapobiegać powstawaniu ganglionu?

Powstawaniu ganglionów można zapobiec! Aby uniknąć tej torbieli, warto stosować poniższe zasady:

• robić regularne przerwy w czasie pracy z komputerem i stosować myszkę, a nie touchpad;
• w czasie wolnym robić ćwiczenia rozciągające;
• unikać uprawiania sportu obciążającego stawy ręki, kolana i stopy bez kompleksowej rozgrzewki;
• zarazem trening nie powinien być zbyt forsowny;
• najlepiej wzmocnić mięśnie wszystkich partii ciała,co poprawi postawę i zredukuje napięcie obszarów narażonych na powstanie ganglionu [1].

Jak leczyć ganglion?

Zdarzają się przypadki, że ganglion zanika samoistnie, jednak znacznie częściej wskazana jest wizyta u lekarza. Specjalista może wykonać zabieg aspiracji – nakłucie torbieli i odessanie znajdującego się w środku płynu. Może on także zlecić leczenie kortykosteroidami.

W przypadku nawracających zmian konieczne może być operacyjne usunięcie ganglionu. Operacja obarczona jest jednak ryzykiem i może doprowadzić do powikłań, takich jak infekcje, obrzęk dłoni, blizny, krwiaki, uszkodzenia nerwów i ścięgien czy sztywność stawów. Po operacji ważna jest odpowiednia rehabilitacja, odciążanie ręki. W leczeniu ganglionów stosowane są także: kinezyterapia (zwiększa zakres ruchu stawu i poprawia jego stabilizację), magnetoterapia, laseroterapia, ultradźwięki, jonoforeza – (zmniejszają ból) czy kinesiotaping (przyspiesza regenerację stawu) [1].

Czym smarować ganglion nadgarstka?

Ganglion często powoduje ból i nierzadko przebiega ze stanym zapalnym w okolicznych tkankach. W związku z tym warto stosować poniższe maści do smarowania ganglionu:

• maści i żele przeciwbólowe zawierające niesteroidowe leki przeciwzapalne, takie jak ibuprofen np. Ibuprom sport żel, czy w przypadku silnego bólu ketoprofen, np. Ketonal żel (dostępny na receptę);
• torbiel galaretowata jest zazwyczaj efektem stanu zapalnego toczącego się w nadgarstku, dlatego preparaty miejscowe z niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi mogą zmniejszyć stan zapalny i zwiększyć szansę wchłonięcia się ganglionu [1,2].

Podsumowanie

Ganglion nie jest groźną chorobą i ma charakter łagodnej zmiany. Niekiedy potrafi sam zniknąć, po zastosowaniu odpowiedniej profilaktyki. Z drugiej strony potrafi również mocno utrudniać życie, nawracać albo prowadzić do groźnych powikłań,  tego względu nigdy nie powinien być bagatelizowany. W wielu przypadkach pomagają zwykłe maści przeciwbólowe i fizjoterapia, jednak w niektórych sytuacjach potrzebna jest interwencja chirurgiczna.