Z tego artykułu dowiesz się:

• Dlaczego świąteczny okres sprzyja interakcjom między jedzeniem a lekami?
• Jak kapusta i inne warzywa bogate w witaminę K wpływają na leki przeciwzakrzepowe?
• Które świąteczne produkty mogą być niebezpieczne dla osób przyjmujących niektóre leki przeciwdepresyjne?
• Na co uważać przy świątecznych słodyczach, jeśli masz cukrzycę?
• Dlaczego nabiał może osłabiać działanie antybiotyków?
• Jak alkohol wchodzi w interakcje z różnymi grupami leków?
• Czy preparaty na trawienie i zgagę są zawsze bezpieczne?
• Kto powinien zachować szczególną ostrożność podczas świąt?
• Jak bezpiecznie cieszyć się świątecznym jedzeniem, nie rezygnując z tradycji?

Jak świąteczne jedzenie wpływa na leki?

Boże Narodzenie w Polsce to wyjątkowy czas celebrowany przy wspólnym stole. To kilka dni intensywnych spotkań rodzinnych, podczas których jedzenie odgrywa absolutnie kluczową rolę. Wigilijny stół ugina się od dwunastu tradycyjnych potraw, a w kolejnych dniach pojawiają się pieczone mięsa, wędliny, sery, sałatki i oczywiście mnóstwo słodyczy oraz ciast. Do tego dochodzi kompot z suszonych owoców, różne napoje, a często również alkohol, który w świątecznej atmosferze gości na wielu stołach. W takich okolicznościach łatwo zapomnieć o tym, że niektóre z tych smakowitych potraw mogą wchodzić w interakcje z lekami, które przyjmujemy na co dzień.^1,2

Zmiana nawyków żywieniowych podczas świąt jest czymś zupełnie naturalnym – jemy więcej, częściej sięgamy po potrawy tłuste i ciężkostrawne, a porcje są znacznie większe niż zwykle. Do tego dochodzi duża ilość słodyczy, pierników, makowców i innych świątecznych wypieków. Wszystko to sprawia, że nasz organizm pracuje w zupełnie innych warunkach niż na co dzień. Jednocześnie wiele osób właśnie w tym okresie częściej sięga po leki dostępne bez recepty – preparaty na trawienie, zgagę, ból głowy czy przeziębienie. Połączenie tych wszystkich czynników może prowadzić do nieoczekiwanych reakcji między jedzeniem a przyjmowanymi lekami, o których warto wiedzieć, zanim zasiądziemy do świątecznego stołu.^2,3

Dlaczego święta sprzyjają interakcjom leków z jedzeniem?

Interakcje między lekami a żywnością najczęściej zachodzą w przewodzie pokarmowym, gdzie składniki pożywienia mogą wpływać na wchłanianie, metabolizm i działanie przyjmowanych preparatów. W normalnych warunkach nasz organizm radzi sobie z tymi procesami całkiem sprawnie, jednak kilkudniowe odstępstwa od codziennej diety, typowe dla okresu świątecznego, mogą znacząco zaburzyć tę równowagę. Ciężkie, tłuste potrawy opóźniają opróżnianie żołądka, co z kolei wpływa na tempo i stopień wchłaniania leków. Dodatkowo obfite posiłki mogą nasilać dolegliwości żołądkowo-jelitowe, przez co sięgamy po kolejne preparaty wspomagające trawienie, co jeszcze bardziej komplikuje sytuację.^4,5,6

Ryzyko niepożądanych interakcji wzrasta szczególnie u niektórych grup pacjentów. Osoby starsze są bardziej narażone na tego typu problemy, ponieważ ich organizm wolniej metabolizuje zarówno alkohol, jak i leki, przez co substancje te pozostają w organizmie dłużej i mają większy potencjał do wzajemnego oddziaływania. Podobnie pacjenci przyjmujący wiele leków jednocześnie oraz osoby z chorobami wątroby i nerek powinny zachować szczególną ostrożność. Nie bez znaczenia jest również fakt, że w okresie świątecznym łatwiej o odwodnienie, gdyż pijemy mniej wody, a więcej napojów słodzonych czy alkoholu, co dodatkowo może wpływać na farmakokinetykę przyjmowanych leków.^7,8

Co dzieje się w organizmie po obfitym świątecznym posiłku?

Kiedy zasiadamy do świątecznego stołu i zjadamy obfity, tłusty posiłek, w naszym organizmie zachodzi szereg procesów, które mogą wpływać na działanie leków. Przede wszystkim opóźnia się opróżnianie żołądka – tłuste potrawy sprawiają, że pokarm pozostaje w żołądku znacznie dłużej niż zwykle. Dla niektórych leków oznacza to, że będą działać wolniej, bo ich wchłanianie zostanie opóźnione. Dla innych z kolei może to oznaczać, że zostaną wchłonięte w większym stopniu, co paradoksalnie może prowadzić do nasilenia działań niepożądanych. Dodatkowo posiłek stymuluje wydzielanie kwasu żołądkowego i żółci, co zmienia środowisko chemiczne w przewodzie pokarmowym.^5,6

Kapusta na świątecznym stole – zdrowa tradycja, ale nie dla każdego

Warzywa stanowią nieodłączny element polskiej tradycji kulinarnej, a podczas świąt ich obecność na stole jest szczególnie wyraźna. Szczególną rolę odgrywa wówczas kapusta (zarówno świeża, jak i kiszona) która pojawia się w wielu tradycyjnych potrawach, m.in. jako farsz do uszek i pierogów, składnik kapusty z grochem czy jeden z podstawowych elementów bigosu. Te smaczne potrawy są bogate w witaminę K, która odgrywa kluczową rolę w procesie krzepnięcia krwi. Dla większości osób spożywanie tych produktów nie stanowi żadnego problemu, jednak dla pacjentów przyjmujących leki przeciwzakrzepowe, takie jak warfaryna czy acenokumarol, sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Witamina K działa przeciwnie do tych leków – podczas gdy warfaryna spowalnia krzepnięcie krwi, witamina K je przyspiesza. Nagłe zwiększenie spożycia produktów bogatych w witaminę K podczas świąt może więc osłabić działanie leku i zwiększyć ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych.^1,2,9,10,11

Nie oznacza to jednak, że osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe muszą całkowicie rezygnować z kapusty na świątecznym stole. Kluczem jest utrzymanie stałego, przewidywalnego poziomu spożycia tych produktów. Jeśli na co dzień jemy umiarkowane ilości warzyw bogatych w witaminę K, możemy kontynuować ten nawyk również podczas świąt, unikając jednak gwałtownych zmian w diecie. Problem pojawia się wtedy, gdy ktoś przez cały rok unika tych produktów, a podczas świąt nagle zjada duże porcje kapusty z grochem czy bigosu. Taka nagła zmiana może zaburzyć stabilność leczenia i wymagać korekty dawki leku przez lekarza.^10,11

Czy potrawy z kapusty mają znaczenie przy chorobach tarczycy?

Osoby przyjmujące leki na tarczycę, takie jak lewotyroksyna, również powinny zwrócić uwagę na warzywa kapustne obecne na świątecznym stole. Kapusta zawiera związki goitrogenne, które mogą wpływać na funkcjonowanie tarczycy i potencjalnie zakłócać działanie hormonów tarczycowych. Co ważne, gotowanie tych warzyw znacząco redukuje zawartość tych substancji, więc tradycyjnie przygotowane świąteczne potrawy z kapustą (duszoną czy gotowaną) są znacznie bezpieczniejsze niż surowe warzywa. Niemniej jednak osoby z problemami tarczycowymi powinny unikać spożywania bardzo dużych ilości tych warzyw w krótkim czasie i najlepiej przyjmować leki na tarczycę na pusty żołądek, co najmniej 30-60 minut przed posiłkiem.^12,13

Kiedy świąteczne ryby, sery i wędliny mogą być problemem?

Świąteczny stół w Polsce obfituje w produkty, które mogą stanowić poważne zagrożenie dla osób przyjmujących określone leki. Karp smażony czy w galarecie, śledzie w różnych odsłonach, a także wędzone ryby takie jak tradycyjny wędzony śledź czy coraz popularniejszy wędzony łosoś – wszystkie te przysmaki, podobnie jak niektóre sery dojrzewające i wędliny, zawierają tyraminę, substancję powstającą w procesie fermentacji i dojrzewania białek. Dla większości osób tyramina nie stanowi żadnego problemu, jednak pacjenci przyjmujący inhibitory monoaminooksydazy (MAO), grupę leków przeciwdepresyjnych, muszą zachować szczególną ostrożność. Połączenie tych leków z produktami bogatymi w tyraminę może prowadzić do gwałtownego wzrostu ciśnienia tętniczego, znanego jako „efekt serowy” lub przełom nadciśnieniowy.^{14,15,16,17,18}

Mechanizm tej niebezpiecznej interakcji jest stosunkowo prosty do zrozumienia. W normalnych warunkach organizm posiada enzymy, które rozkładają tyraminę, zanim zdąży ona wywołać jakiekolwiek skutki. Jednak inhibitory MAO blokują te enzymy, przez co tyramina z pożywienia może się gromadzić i powodować uwalnianie noradrenaliny, co prowadzi do nagłego skoku ciśnienia. Objawy mogą obejmować silny ból głowy, kołatanie serca, nudności, pocenie się i sztywność karku. W skrajnych przypadkach może dojść do udaru mózgu lub zawału serca, dlatego pacjenci przyjmujący inhibitory MAO powinni ściśle przestrzegać zaleceń dietetycznych.^15,17,18

Które świąteczne produkty zawierają najwięcej tyraminy?

Znajomość produktów bogatych w tyraminę jest kluczowa dla osób przyjmujących inhibitory MAO, ponieważ pozwala świadomie planować świąteczne menu i unikać potencjalnie niebezpiecznych kombinacji. Wśród tradycyjnych świątecznych potraw szczególnie bogate w tyraminę są następujące produkty:^15,16

• wiele serów dojrzewających i pleśniowych, szczególnie te długo leżakujące, które często goszczą na świątecznych deskach serów;
• niektóre wędliny, przede wszystkim te suszone i dojrzewające, które mogą pojawić się na świątecznym stole;
• ryby marynowane, solone i wędzone, np. popularne podczas świąt śledzie w różnych odsłonach, ale również wędzony łosoś;
• część alkoholi, szczególnie piwo beczkowe oraz niektóre czerwone wina;
• wszelkie kiszonki (np. kapusta kiszona) – zawierają początkowo niewielkie ilości tyraminy, które ulegają zwiększeniu w miarę fermentacji i przechowywania produktu.

Osoby przyjmujące inhibitory MAO powinny więc bardzo ostrożnie podchodzić do świątecznego menu i w razie wątpliwości konsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Jeśli nie jesteś pewien, czy przyjmowane przez Ciebie leki należą do tej grupy, sprawdź ulotkę dołączoną do opakowania lub zapytaj farmaceutę.¹⁹

Świąteczne słodycze i ciasta – na co uważać przy cukrzycy?

Pierniki, makowce, serniki, kutia i przeróżne świąteczne ciasteczka to nieodłączny element polskich świąt, który sprawia radość zarówno dzieciom, jak i dorosłym. Jednak dla osób z cukrzycą ten słodki okres może stanowić prawdziwe wyzwanie. Świąteczne słodycze są bogate nie tylko w cukry proste, ale często również w tłuszcze, co tworzy specyficzną kombinację wpływającą na poziom glukozy we krwi w sposób, który może być trudny do przewidzenia. Tłuszcz spowalnia trawienie i wchłanianie węglowodanów, przez co wzrost poziomu cukru we krwi może nastąpić później niż oczekiwano i utrzymywać się dłużej. Dla pacjentów stosujących insulinę oznacza to konieczność szczególnie uważnego monitorowania glikemii i potencjalnie dostosowania dawek leku.^2,3,14,19

Interakcja między świątecznymi słodyczami a lekami przeciwcukrzycowymi może przybierać różne formy. W przypadku insulin szybkodziałających, które są podawane przed posiłkiem, tłuste słodycze mogą powodować, że szczyt działania insuliny minie, zanim węglowodany zostaną w pełni wchłonięte, co prowadzi do późniejszego wzrostu glikemii. Dlatego tak ważne jest, aby osoby z cukrzycą cieszyły się świątecznymi przysmakami z umiarem i zgodnie z zaleceniami lekarza.^3,19

Bakalie pod lupą – mały dodatek, który może mieć znaczenie

Tradycyjne polskie świąteczne wypieki obfitują w bakalie – rodzynki, suszone śliwki, figi, orzechy i kandyzowane owoce są nieodłącznym składnikiem makowców, pierników, serników czy kutii. Warto wiedzieć, że suszone owoce zawierają pektyny, które mogą wpływać na wchłanianie niektórych leków, w tym popularnego paracetamolu. Oczywiście niewielka ilość bakalii w świątecznym cieście raczej nie spowoduje znaczących problemów, jednak warto mieć świadomość tego mechanizmu, szczególnie jeśli ktoś spożywa duże ilości suszonych owoców przez kilka dni z rzędu.^2,14,20

Nabiał na świątecznym stole a skuteczność antybiotyków

Okres świąteczny to niestety również czas wzmożonych infekcji, a wiele osób może akurat w tym czasie przyjmować antybiotyki przepisane przez lekarza. Jeśli należysz do tej grupy, powinieneś wiedzieć, że produkty mleczne (np. mleko, jogurty, sery, śmietana) mogą znacząco wpływać na wchłanianie niektórych antybiotyków. Wapń obecny w nabiale tworzy z niektórymi antybiotykami nierozpuszczalne kompleksy, które nie są w stanie przeniknąć przez ścianę jelita do krwiobiegu. W efekcie lek nie działa tak, jak powinien, a infekcja może się przedłużać lub nawracać.⁴

Szczególnie narażone na tego typu interakcje są antybiotyki z grupy tetracyklin oraz fluorochinolonów (np. cyprofloksacyna). Jeśli przyjmujesz któryś z tych leków, nie musisz całkowicie rezygnować z nabiału podczas świąt – wystarczy zachować odpowiedni odstęp czasowy. Zaleca się przyjmowanie antybiotyku co najmniej godzinę przed lub dwie godziny po spożyciu produktów mlecznych. Pamiętaj, że dotyczy to nie tylko mleka do picia, ale również sosów śmietanowych, serników, kremów i innych świątecznych potraw zawierających nabiał.⁴

Czy napoje obecne na świątecznym stole są zawsze bezpieczne?

Świąteczny stół to nie tylko jedzenie, ale również bogata oferta napojów. Tradycyjny kompot z suszonych owoców to klasyk polskiej Wigilii, jednak podczas świątecznych spotkań pojawiają się również inne napoje – soki, napoje gazowane, a często także alkohol. Warto wiedzieć, że wśród różnych soków, które mogą gościć na stole, szczególną uwagę należy zwrócić na sok grejpfrutowy. Choć nie jest on typowym świątecznym napojem, może pojawić się wśród innych soków czy jako składnik drinków. Należy również pamiętać, że podobne, ale zazwyczaj słabsze działanie, mogą wykazywać także inne cytrusy, takie jak pomarańcze gorzkie czy pomelo. Grejpfrut i jego sok zawierają związki hamujące enzymy wątrobowe odpowiedzialne za metabolizm wielu leków, co może prowadzić do niebezpiecznego wzrostu ich stężenia we krwi. Dotyczy to między innymi niektórych statyn stosowanych w leczeniu wysokiego cholesterolu, niektórych leków na nadciśnienie czy benzodiazepin. Co istotne, efekt ten może utrzymywać się nawet przez kilka dni.^1,2,21,22

Alkohol i leki – świąteczne połączenie wysokiego ryzyka

Alkohol jest prawdopodobnie najczęstszą substancją wchodzącą w interakcje z lekami, a okres świąteczny wymaga szczególnej uwagi, kiedy to częściej niż zwykle sięgamy po kieliszek wina, drinki oraz trunki o wyższej zawartości alkoholu. Alkohol może nasilać działanie wielu leków, prowadząc do nadmiernej senności, zawrotów głowy, problemów z koordynacją, a w skrajnych przypadkach nawet do zaburzeń oddychania. Alkohol wchodzi w szczególnie niebezpieczne interakcje z następującymi grupami leków:^7,8,23,24

• leki nasenne i uspokajające – ryzyko nadmiernej senności, zaburzeń koordynacji i problemów z oddychaniem;
• leki przeciwdepresyjne – nasilenie działania sedatywnego i pogorszenie nastroju;
• paracetamol – zwiększone ryzyko uszkodzenia wątroby, nawet przy u ilościach alkoholu;
• leki na nadciśnienie – ryzyko gwałtownych spadków ciśnienia, zawrotów głowy i omdleń;
• leki przeciwcukrzycowe i insulina – zaburzenia kontroli glikemii i maskowanie objawów hipoglikemii;
• leki przeciwbólowe (NLPZ) – zwiększone ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego.

Nie oznacza to, że osoby przyjmujące leki muszą całkowicie rezygnować z lampki wina przy świątecznym stole, ale powinny zachować umiar i zawsze sprawdzić w ulotce leku, czy alkohol nie jest przeciwwskazany. Osoby starsze powinny być szczególnie ostrożne, ponieważ ich organizm wolniej metabolizuje zarówno alkohol, jak i leki.^7,8

Preparaty na trawienie i zgagę czyli pomoc przy świątecznym przejedzeniu

Po obfitym świątecznym posiłku wielu z nas sięga po preparaty wspomagające trawienie lub łagodzące zgagę. Preparaty żółciopędne, zioła takie jak mięta, karczoch czy ostropest, a także leki zobojętniające kwas żołądkowy – wszystkie te produkty są powszechnie dostępne w aptekach bez recepty i wydają się całkowicie bezpieczne. Jednak warto wiedzieć, że mogą one wchodzić w interakcje z innymi przyjmowanymi lekami. Preparaty zobojętniające kwas żołądkowy (antacydy) zawierające wapń, magnez lub glin mogą tworzyć nierozpuszczalne kompleksy z niektórymi lekami, uniemożliwiając ich wchłanianie.⁴

Szczególnie narażone na tego typu interakcje są antybiotyki z grupy fluorochinolonów i tetracyklin, leki na tarczycę oraz niektóre leki przeciwzakrzepowe. Jeśli przyjmujesz któryś z tych leków i jednocześnie stosujesz preparaty na zgagę, powinieneś zachować odpowiedni odstęp czasowy – zazwyczaj zaleca się przyjmowanie antacydów co najmniej dwie godziny przed lub po innych lekach. Inhibitory pompy protonowej (IPP), takie jak omeprazol czy pantoprazol, również mogą wpływać na wchłanianie niektórych leków poprzez zmianę pH w żołądku.⁴

Kto powinien zachować szczególną ostrożność podczas świąt?

Chociaż każda osoba przyjmująca leki powinna być świadoma potencjalnych interakcji z żywnością, niektóre grupy pacjentów są szczególnie narażone na problemy w okresie świątecznym. Osoby starsze stanowią grupę wysokiego ryzyka z kilku powodów – często przyjmują wiele leków jednocześnie, ich organizm wolniej metabolizuje zarówno leki, jak i alkohol, a dodatkowo mogą mieć zaburzoną funkcję nerek lub wątroby, co wpływa na eliminację substancji leczniczych z organizmu. U seniorów nawet niewielkie zmiany w diecie czy umiarkowane spożycie alkoholu mogą prowadzić do znaczących zmian w działaniu przyjmowanych leków. Oto najważniejsze zalecenia dla poszczególnych grup:^7,8

• osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe (np. warfarynę) – muszą pamiętać o utrzymaniu stałego poziomu spożycia witaminy K i unikaniu gwałtownych zmian w diecie;
• diabetycy – powinni uważnie monitorować poziom glukozy we krwi, szczególnie jeśli planują spożywać więcej słodyczy lub alkoholu niż zwykle;
• pacjenci kardiologiczni – muszą pamiętać o ograniczeniu soli i tłuszczów, które obfitują w tradycyjnych świątecznych potrawach;
• osoby przyjmujące wiele leków jednocześnie – powinny szczególnie uważać na potencjalne interakcje i w razie wątpliwości konsultować się z farmaceutą.^10,11

Jak przejść przez święta bezpiecznie, nie rezygnując z tradycji?

Bezpieczne przyjmowanie leków podczas świąt nie wymaga drastycznych wyrzeczeń ani rezygnacji z tradycyjnych potraw, wystarczy zachować zdrowy rozsądek i przestrzegać kilku prostych zasad. Przede wszystkim nie zmieniaj gwałtownie swojej diety na kilka dni świąt. Jeśli na co dzień jesz umiarkowane ilości określonych produktów, kontynuuj ten nawyk również podczas świątecznych spotkań. Nagłe zwiększenie lub zmniejszenie spożycia niektórych produktów, szczególnie warzyw bogatych w witaminę K, serów dojrzewających czy alkoholu, może zaburzyć działanie przyjmowanych leków. Zachowaj umiar w jedzeniu i piciu, gdyż obfite, ciężkostrawne posiłki obciążają nie tylko przewód pokarmowy, ale mogą również wpływać na wchłanianie i metabolizm leków. Poniżej przedstawiamy najważniejsze zasady bezpiecznego przyjmowania leków podczas świąt:^10,11

• nigdy nie popijaj leków alkoholem;
• zachowuj odpowiednie odstępy czasowe między przyjmowaniem leków a spożywaniem obfitych, tłustych posiłków;
• jeśli stosujesz preparaty na trawienie lub zgagę, rozdziel je w czasie od innych leków – zaleca się odstęp co najmniej dwóch godzin;
• w razie wątpliwości skonsultuj się z farmaceutą lub lekarzem, szczególnie jeśli planujesz znaczące odstępstwa od codziennej diety lub zamierzasz spożywać alkohol;
• zawsze czytaj ulotki dołączone do leków, gdyż zawierają informacje o potencjalnych interakcjach z żywnością i alkoholem.¹⁹

Podsumowanie

Święta Bożego Narodzenia to w Polsce kilka dni obfitujących w tradycyjne potrawy, słodycze i napoje, co u osób przyjmujących leki może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem interakcji. Największe zagrożenie stanowi nie pojedynczy posiłek, lecz kilkudniowa kumulacja ciężkostrawnych dań, słodkości, preparatów wspomagających trawienie oraz alkoholu. Świadomość możliwych interakcji, zachowanie umiaru i względna stabilność diety pozwalają bezpiecznie cieszyć się świątecznym czasem bez konieczności drastycznych wyrzeczeń. W razie wątpliwości zawsze warto skonsultować się z farmaceutą lub lekarzem, gdyż krótka rozmowa może uchronić Cię przed nieprzyjemnymi niespodziankami i pozwolić w pełni cieszyć się magią świątecznego czasu w gronie najbliższych.

Z tego artykułu dowiesz się:

• Jakie są pierwsze objawy stopy cukrzycowej i kiedy należy natychmiast zgłosić się do lekarza
• Które maści i kremy dostępne w aptece skutecznie wspomagają leczenie ran cukrzycowych
• Ile czasu trwa gojenie ran przy stopie cukrzycowej i czego można się spodziewać podczas leczenia
• Jak prawidłowo pielęgnować stopy w domu, aby zapobiec powstawaniu owrzodzeń
• Na jakie sygnały alarmowe zwrócić uwagę – nieprzyjemny zapach, gorączka, czarne przebarwienia
• Jak dobierać obuwie dla diabetyka i gdzie uzyskać refundację na specjalistyczne buty
• Jakie proste ćwiczenia stóp wykonywać codziennie, aby poprawić ukrwienie

Czym jest stopa cukrzycowa i dlaczego wymaga szybkiego leczenia?

Stopa cukrzycowa to poważne powikłanie cukrzycy, które dotyka nawet 15% osób chorujących na tę chorobę. Jest to zespół zmian chorobowych obejmujących zakażenie, owrzodzenie lub zniszczenie głębokich tkanek stopy, spowodowane uszkodzeniem nerwów obwodowych i naczyń krwionośnych. Nieleczona i zaniedbana stopa cukrzycowa w skrajnych przypadkach może prowadzić do amputacji kończyny, dlatego tak ważne jest wczesne rozpoznanie i wdrożenie odpowiedniego leczenia. Dzięki szybkiej reakcji i zastosowaniu właściwych metod leczenia, ryzyko amputacji można zmniejszyć nawet o 85%. Ważne jest, aby pacjenci zdawali sobie sprawę z czasu leczenia – rany stopnia 1-2 mogą goić się nawet do 3 miesięcy przy odpowiedniej opiece, podczas gdy głębsze owrzodzenia stopnia 3-4 wymagają kilku miesięcy intensywnej terapii^1,2,3.

Problem stopy cukrzycowej rozwija się stopniowo, często przez wiele lat. Wysokie poziomy cukru we krwi powodują uszkodzenie drobnych naczyń krwionośnych oraz nerwów, szczególnie w stopach, które są najbardziej oddalone od serca. To prowadzi do utraty czucia w stopach, co sprawia, że osoby z cukrzycą mogą nie zauważyć drobnych skaleczeń, otarć czy ran. Dodatkowo upośledzone ukrwienie znacznie spowalnia proces gojenia, a osłabiony układ odpornościowy zwiększa ryzyko infekcji, która może pozostać niezauważona przez pacjenta przez dłuższy czas, ze względu na upośledzone czucie w stopach^3,4.

Jakie są pierwsze objawy stopy cukrzycowej?

Rozpoznanie wczesnych objawów stopy cukrzycowej ma kluczowe znaczenie dla skutecznego leczenia i zapobiegania poważnym powikłaniom. Objawy te mogą rozwijać się stopniowo i początkowo być ledwo zauważalne, dlatego tak ważna jest czujność i regularna obserwacja stóp. Warto pamiętać, że każdy pacjent może doświadczać nieco innych symptomów, w zależności od stopnia zaawansowania cukrzycy i indywidualnych predyspozycji.

Należy być szczególnie uważnym, gdyż pierwsze objawy mogą być bardzo subtelne i łatwe do przeoczenia. Często zaczynają się od mrowienia, pieczenia lub drętwienia w palcach stóp, które stopniowo rozprzestrzenia się na całą stopę. Osoby z rozwijającą się stopą cukrzycową mogą odczuwać wrażenie chodzenia po wacie lub mieć poczucie, że ich stopy są zimne, mimo że w rzeczywistości mają normalną temperaturę. Ból dużego palca w stopie a cukrzyca są często ze sobą powiązane – może to być jeden z pierwszych sygnałów ostrzegawczych rozwijającej się neuropatii. Szczególną uwagę należy zwrócić na sygnały, które mogą świadczyć o poważnych komplikacjach wymagających pilnej interwencji medycznej i natychmiastowej konsultacji ze specjalistą^1,4,5,6.

Plamy cukrzycowe na nogach to kolejny ważny objaw, na który należy zwrócić uwagę. Mogą pojawić się jako przebarwienia skóry, często o czerwonawym lub brązowym zabarwieniu, szczególnie w miejscach narażonych na ucisk. Skóra stóp może stać się sucha, łuszcząca się, z tendencją do pękania, zwłaszcza w okolicy pięt. Pięta cukrzycowa charakteryzuje się nadmiernym rogowaceniem, pęknięciami i trudno gojącymi się ranami w tej okolicy^1,4.

Jak wygląda skuteczny lek na stopę cukrzycową?

Leczenie stopy cukrzycowej to złożony proces wymagający połączenia różnych metod terapeutycznych. Nie istnieje jeden uniwersalny lek, który rozwiązałby wszystkie problemy związane z tym powikłaniem cukrzycy, dlatego skuteczna terapia opiera się na kompleksowym podejściu. Podstawową rolę odgrywa odpowiednio dobrana antybiotykoterapia, której rodzaj i czas trwania zależą od charakteru zakażenia i stopnia jego zaawansowania. W przypadku infekcji powierzchownych stosuje się preparaty miejscowe, natomiast przy głębszych zakażeniach konieczne jest leczenie ogólnoustrojowe, trwające zazwyczaj 2-4 tygodnie, a przy zapaleniu kości nawet do 6 tygodni. Takie zintegrowane postępowanie, obejmujące zarówno farmakoterapię, jak i metody wspomagające gojenie, pozwala znacząco poprawić rokowanie u pacjentów ze stopą cukrzycową^7,8.

Maści na stopę cukrzycową pełnią rolę wspomagającą i stosuje się je równolegle z leczeniem ogólnym, przede wszystkim antybiotykoterapią. Ich zadaniem jest przyspieszanie gojenia ran, ochrona przed wtórnymi zakażeniami oraz poprawa komfortu pacjenta. Skuteczne okazują się preparaty z jonami srebra, które działają silnie przeciwbakteryjnie i ograniczają rozwój wielu drobnoustrojów. W leczeniu trudno gojących się ran stosuje się także maści z kolagenazą, pomagające usuwać martwiczą tkankę i stymulujące procesy naprawcze skóry. Dostępne są również preparaty bez recepty – np. maści z mocznikiem (20-42%), które zmiękczają zrogowaciały naskórek, oraz preparaty z miodem medycznym, tworzące środowisko o niskim pH sprzyjające gojeniu. Choć nie zastąpią antybiotyków, odpowiednio dobrane środki miejscowe są ważnym elementem terapii, bo wspomagają leczenie zakażeń, przyspieszają regenerację skóry i zmniejszają ryzyko powikłań^3,9,11,12.

Jakie są najskuteczniejsze metody leczenia stopy cukrzycowej?

Leczenie stopy cukrzycowej wymaga wielokierunkowego podejścia, dostosowanego do stopnia zaawansowania zmian, obecności infekcji i stanu ogólnego pacjenta. Skuteczna terapia zazwyczaj łączy różne metody (zarówno miejscowe, jak i ogólnoustrojowe) oraz wymaga ścisłej współpracy między pacjentem a zespołem medycznym. Jednym z kluczowych elementów leczenia jest regularne oczyszczanie i opracowywanie rany, czyli tzw. debridement. Polega ono na usuwaniu martwej tkanki i biofilmu bakteryjnego, co tworzy optymalne warunki do gojenia. Zabieg ten można wykonywać chirurgicznie, enzymatycznie lub przy pomocy ultradźwięków. Pacjenci powinni mieć świadomość, że proces gojenia jest długotrwały i wymaga systematyczności – powierzchowne rany mogą zagoić się w ciągu kilku tygodni do trzech miesięcy, natomiast głębsze owrzodzenia z infekcją często wymagają leczenia trwającego wiele miesięcy^3,13.

Rany cukrzycowe na nogach wymagają specjalistycznych opatrunków, które utrzymują wilgotne środowisko gojenia. Nowoczesne opatrunki piankowe z silikonem są szczególnie polecane, ponieważ skutecznie absorbują wysięk z rany, jednocześnie zachowując odpowiedni poziom wilgotności. Terapia tlenem hiperbarycznym stanowi kolejną skuteczną metodę leczenia – zwiększa dostarczanie tlenu do niedotlenionych tkanek, przyspiesza syntezę kolagenu i tworzenie nowych naczyń krwionośnych. Wspomagająco można stosować domowe metody, takie jak regularne stosowanie oliwy z oliwek do delikatnego masażu stóp, co poprawia ukrwienie i zmniejsza stan zapalny, oraz mieszankę podgrzanego miodu z oliwą z oliwek jako naturalny opatrunek na rany^1,3,14.

Który krem do stóp dla diabetyków jest najlepszy?

Odpowiednia pielęgnacja skóry stóp jest fundamentem profilaktyki stopy cukrzycowej. Regularne stosowanie właściwych kremów może znacząco zmniejszyć ryzyko powstania pęknięć, ran i owrzodzeń. Wybór odpowiedniego preparatu powinien być dostosowany do indywidualnych potrzeb pacjenta i stanu jego skóry. Krem do stóp dla diabetyków powinien spełniać kilka kluczowych funkcji – intensywnie nawilżać, natłuszczać oraz chronić skórę przed pękaniem. Najlepsze preparaty zawierają mocznik w stężeniu 5-10% dla codziennej pielęgnacji lub 20-42% dla skóry wymagającej intensywniejszego działania. Kremy z dodatkiem witaminy E, alantoiny i pantenolu skutecznie łagodzą podrażnienia i przyspieszają regenerację naskórka. Ważne jest, aby krem dobrze się wchłaniał i nie pozostawiał tłustej warstwy na skórze, która mogłaby sprzyjać rozwojowi grzybicy^12,15.

Na rynku dostępnych jest wiele preparatów przeznaczonych do pielęgnacji stóp u osób z cukrzycą. Różnią się one składem, konsystencją i intensywnością działania, dzięki czemu można je dopasować do indywidualnych potrzeb skóry. Do codziennego stosowania polecane są kremy marek takich jak Cetaphil czy Eucerin, które zapewniają odpowiednie nawilżenie i ochronę. W przypadku skóry wymagającej szczególnej pielęgnacji sprawdzają się preparaty opracowane specjalnie dla diabetyków, np. Prodiab, który oprócz mocznika, witaminy E i wyciągu z ruszczyka zawiera także mikrosrebro o działaniu antybakteryjnym. Przy suchej, zrogowaciałej skórze pomocne są kremy z mocznikiem w średnich stężeniach, np. Lensabel K20 (20%) czy Oxedermil (30%). W bardziej zaawansowanych przypadkach stosuje się preparaty o wyższym stężeniu mocznika, takie jak Paraderm Urea 40. Wiele kremów zawiera dodatkowo składniki intensywnie nawilżające i regenerujące, takie jak lanolina, masło shea czy naturalne oleje roślinne. Tworzą one na powierzchni skóry barierę ochronną, która zatrzymuje wilgoć i zmniejsza ryzyko pęknięć. Ważne jest jednak, aby nie nakładać kremu między palcami, gdyż nadmierna wilgotność w tej okolicy sprzyja rozwojowi infekcji grzybiczych. Najlepsze efekty przynosi systematyczne stosowanie preparatów dwa razy dziennie – rano i wieczorem, po dokładnym umyciu i osuszeniu stóp.^2,12,16.

Jak zapobiegać powstawaniu ran na stopach przy cukrzycy?

Profilaktyka stopy cukrzycowej jest najskuteczniejszym sposobem zapobiegania jej powikłaniom. Kluczem do sukcesu jest systematyczność i konsekwencja w codziennych działaniach. Podstawą profilaktyki jest codzienna kontrola stóp – należy dokładnie oglądać ich całą powierzchnię, w tym podeszwę i przestrzenie między palcami, a w razie potrzeby posłużyć się lusterkiem. Każde zaczerwienienie, otarcie, pęknięcie czy rana powinny być natychmiast skonsultowane z lekarzem, aby zapobiec rozwojowi poważniejszych zmian. Ważnym elementem profilaktyki są także regularne wizyty u podologa – najlepiej co 3 miesiące. Specjalista może w porę wychwycić niepokojące zmiany i profesjonalnie usunąć modzele czy zrogowacenia, które zwiększają ryzyko owrzodzeń. Takie działania, połączone z właściwą higieną i pielęgnacją stóp, pozwalają skutecznie zmniejszyć ryzyko wystąpienia powikłań i zachować dobrą kondycję stóp na co dzień^15,17.

Należy pamiętać także o aktywności fizycznej, która odgrywa istotną rolę w utrzymaniu dobrego ukrwienia stóp i zapobieganiu powikłaniom. Regularne ćwiczenia nie tylko poprawiają krążenie, ale także wzmacniają mięśnie i zwiększają elastyczność stawów. Ważne jest również wykonywanie prostych ćwiczeń stóp, które poprawiają ukrwienie i wzmacniają mięśnie¹⁵:

• podnoszenie przedmiotów palcami;
• krążenia stopami;
• delikatne masaże przy pomocy specjalnej rolki;
• podnoszenie nóg do góry na 10-15 minut kilka razy dziennie¹⁵.

Właściwa higiena stóp to kolejny filar profilaktyki. Stopy należy myć codziennie w letniej wodzie (maksymalnie 37°C) przez nie więcej niż 5 minut, używając delikatnego mydła. Po umyciu trzeba dokładnie osuszyć skórę, szczególnie przestrzenie międzypalcowe, delikatnie dotykając ręcznikiem, a nie pocierając. Bezwzględnie należy unikać chodzenia boso, nawet w domu – osoby z neuropatią mogą nie poczuć drobnych skaleczeń, które szybko przekształcają się w trudno gojące się rany^6,16,18.

Jak prawidłowo dobierać obuwie dla diabetyka?

Niewłaściwie dobrane obuwie to jedna z głównych przyczyn ran i owrzodzeń u osób z cukrzycą. Nawet buty, które wydają się wygodne, mogą powodować mikrourazy – zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czucia. Dlatego tak istotne jest, aby wybierając obuwie, kierować się sprawdzonymi zasadami. Przy zakupie nowych butów warto pamiętać o kilku prostych regułach^16,18:

• kupuj buty w godzinach popołudniowych, gdy stopy są lekko obrzęknięte;
• przygotuj papierowy szablon stopy – obrysuj ją na kartonie, wytnij i sprawdź, czy wybrany model nie uciska;
• rozchodź nowe buty stopniowo, zaczynając od 10–15 minut w domu kilka razy dziennie;
• po każdym użyciu nowych butów obejrzyj dokładnie stopy, zwłaszcza pod kątem zaczerwienień czy otarć.

Osoby z cukrzycą mogą także skorzystać z dofinansowania lub refundacji na specjalistyczne obuwie i wkładki ortopedyczne. Takie buty znacząco różnią się od standardowych – posiadają szereg cech, które zwiększają bezpieczeństwo i komfort noszenia¹⁸:

• szeroki przód chroniący palce przed uciskiem;
• wysokie podbicie zapewniające swobodę ruchu;
• oddychający materiał zapobiegający nadmiernemu poceniu;
• podeszwę amortyzującą z antypoślizgową powierzchnią;
• opcjonalne wkładki z dodatkiem srebra o działaniu antybakteryjnym.

Podsumowanie

Stopa cukrzycowa to poważne powikłanie cukrzycy, które wymaga kompleksowego podejścia terapeutycznego. Skuteczny lek na stopę cukrzycową to połączenie właściwej antybiotykoterapii, specjalistycznych opatrunków, regularnego oczyszczania ran oraz nowoczesnych metod wspomagających gojenie. Kluczowe znaczenie ma wczesne rozpoznanie pierwszych objawów, takich jak utrata czucia w stopach, zmiany skórne czy trudno gojące się rany. Systematyczna pielęgnacja z użyciem odpowiednich kremów nawilżających, regularne kontrole u specjalistów oraz przestrzeganie zasad profilaktyki mogą znacząco zmniejszyć ryzyko rozwoju zespołu stopy cukrzycowej. Pamiętajmy, że najlepszym lekiem jest prewencja – utrzymywanie prawidłowego poziomu glikemii, codzienna kontrola stóp i natychmiastowa reakcja na wszelkie niepokojące objawy mogą uchronić przed poważnymi powikłaniami, włącznie z amputacją kończyny. Pacjenci powinni być świadomi, że leczenie ran cukrzycowych to proces długotrwały, wymagający cierpliwości i systematyczności, ale przy odpowiedniej opiece większość ran może się zagoić, pozwalając na zachowanie pełnej sprawności.

Najczęściej zadawane pytania

Czym właściwie są badania kliniczne?

Zastanawiałeś się kiedyś, jak nowe leki trafiają do aptek? Badania kliniczne to naukowe próby sprawdzające, czy nowy lek, terapia lub metoda leczenia jest skuteczna i bezpieczna dla ludzi. Bez takich badań medycyna stałaby w miejscu, a nowe leki nigdy nie trafiłyby na półki apteczne. Celem badań klinicznych jest sprawdzenie, jak nowe substancje działają na ludzi, często poprzez porównanie ich z już dostępnymi terapiami. Dzięki nim wiemy, które leki i zabiegi są najskuteczniejsze dla konkretnych grup pacjentów. Czy zdajesz sobie sprawę, że badania te są prowadzone według ściśle określonych zasad, które chronią uczestników i ich prawa? To właśnie dzięki tym regułom możemy mieć pewność, że nowe terapie są zarówno skuteczne, jak i bezpieczne.

Zwykłe choroby, niezwykłe możliwości – badania kliniczne dla codziennych schorzeń

A teraz zastanów się – ile osób wokół Ciebie cierpi na nadciśnienie, cukrzycę, alergię czy bóle migrenowe? Pewnie całkiem sporo, prawda? Czy kiedykolwiek pomyślałeś, że te powszechne choroby, które dotykają miliony ludzi na całym świecie, są również przedmiotem intensywnych badań klinicznych? To właśnie tutaj kryje się największe nieporozumienie! Wbrew powszechnej opinii, większość badań klinicznych nie dotyczy wcale rzadkich, egzotycznych chorób, ale właśnie tych najpopularniejszych dolegliwości, z którymi Ty lub Twoi bliscy mierzycie się na co dzień. Warto pomyśleć o tym w ten sposób, bo może to zmienić Twoje spojrzenie na badania kliniczne! Przyjrzyjmy się zatem, jakie możliwości otwierają badania kliniczne dla osób z najpowszechniejszymi schorzeniami. Możesz się zdziwić, jak wiele z nich dotyczy problemów zdrowotnych, które znasz z własnego doświadczenia lub z opowieści znajomych i rodziny.

Pacjenci z nadciśnieniem tętniczym

Czy cierpisz na nadciśnienie tętnicze lub znasz kogoś, kto zmaga się z tym problemem? Nie jesteś sam – to schorzenie dotyka niemal co trzeciego dorosłego Polaka! Warto wiedzieć, że w tym momencie prowadzone są badania klinicznych właśnie dla osób z tym powszechnym problemem!

Weźmy na przykład jedno z badań prowadzonych przez Narodowy Instytut Kardiologii – OPTIMAL-HT. Jest ono skierowane do pacjentów z rozpoznanym nadciśnieniem w wieku 18-70 lat, którzy mimo stosowania co najmniej trzech leków nadal mają podwyższone ciśnienie. Czy nie jest to dokładnie ten problem, z którym zmaga się tylu pacjentów w gabinetach kardiologicznych w całej Polsce? Oprócz niego trwają też inne badania przeznaczone, np. dla osób z opornym (czyli niekontrolowanym) nadciśnieniem pomimo stosowania kilku leków.

Co takie badania mogą zaoferować pacjentom? Szansę osobom, u których standardowe leczenie nie przynosi optymalnych rezultatów. Czy nie byłoby wspaniale otrzymać dostęp do najnowszych metod kontrolowania ciśnienia, które nie są jeszcze powszechnie dostępne?

Nowe terapie dla osób chorych na cukrzycę

A co z cukrzycą? To prawdziwa epidemia XXI wieku! Czy wiesz, że w Polsce na cukrzycę choruje ponad 3 miliony osób, a na świecie liczba ta przekracza 460 milionów? To właśnie dlatego ta choroba stanowi jeden z priorytetowych obszarów badań klinicznych. Wiele ośrodków badawczych oferuje bezpłatne konsultacje dla diabetyków zainteresowanych nowymi programami terapeutycznymi. Pomyśl o wszystkich tych pacjentach, którzy codziennie mierzą poziom cukru, wstrzykują insulinę i mimo to nadal zmagają się z wahaniami glikemii – dla nich badania kliniczne mogą być szansą na lepszą kontrolę choroby. Co mogą testować te badania? Nowe rodzaje insulin, innowacyjne metody monitorowania glikemii czy nawet eksperymentalne terapie mające na celu ochronę komórek trzustki. Czy to nie brzmi jak nadzieja na lepszą kontrolę choroby?

Pacjenci z alergią i astmą

Katar sienny, swędzące oczy, duszności – brzmi znajomo? Alergie i astma to jedne z najczęstszych chorób przewlekłych na świecie, dotykające nawet 30% populacji! Czy wiedziałeś, że w samej Europie na różnego rodzaju alergie cierpi ponad 150 milionów osób? To ogromna grupa pacjentów, którzy mogliby skorzystać z nowych metod leczenia. Jakie możliwości mają pacjenci uczestniczący w takich badaniach? Dokładniejszą diagnostykę, stałe monitorowanie choroby i częstsze konsultacje z lekarzem specjalistą. Dla kogo jest to szczególnie ważne? Dla osób, których dotychczasowe leczenie nie zapewnia odpowiedniej kontroli objawów. Co może być testowane w tych badaniach? Nowe leki przeciwalergiczne, innowacyjne inhalatory czy metody immunoterapii. Dla wielu chorych to szansa na znaczącą poprawę jakości życia!

Badania kliniczne szansą w migrenie najmłodszych

A co z bólem głowy, który potrafi wyłączyć z normalnego funkcjonowania? Migrena dotyka około 12% populacji, w tym również dzieci i młodzież. Czy wiesz, że badania kliniczne obejmują również młodszych pacjentów? Czy słyszałeś o badaniu dla osób poniżej 18. roku życia cierpiących na migrenowe bóle głowy, oceniającym skuteczność i bezpieczeństwo erenumabu – eksperymentalnego leku podawanego w formie zastrzyków? Migrena co prawda nie zagraża życiu, ale może znacząco obniżać jego jakość – powoduje opuszczanie zajęć szkolnych, rezygnację z aktywności sportowych i towarzyskich. Badania kliniczne to szansa na znalezienie skuteczniejszych metod leczenia niż te obecnie dostępne.

Badania kliniczne dla zdrowych osób? O co tutaj chodzi?

Do tej pory pisaliśmy o osobach chorych, ale warto zwrócić uwagę, że badania kliniczne są kierowane także do całkowicie zdrowych ludzi. Brzmi to zaskakująco, prawda? Są one szczególnie potrzebne we wczesnych fazach testów, gdy sprawdzane jest podstawowe bezpieczeństwo nowej substancji. Ich udział pomaga ustalić punkt odniesienia i służy jako kontrola w porównaniu z grupami pacjentów. Jakie są najczęstsze kryteria dla zdrowych ochotników? Nieprzyjmowanie leków i substancji psychoaktywnych, prawidłowa waga, niepalenie tytoniu, niepicie alkoholu, odpowiedni wiek oraz nieuczestniczenie w innym badaniu równocześnie.

Dlaczego warto brać udział w badaniach klinicznych?

Jakie korzyści niesie ze sobą udział w badaniu klinicznym? Przede wszystkim to dostęp do bezpłatnej opieki zdrowotnej na najwyższym poziomie oraz do najnowszych terapii, często zanim zostaną one powszechnie dostępne. Uczestnicy badań są stale monitorowani przez zespół specjalistów, który czuwa nad ich bezpieczeństwem. Dzięki regularnym badaniom diagnostycznym zyskują oni możliwość wczesnego wykrycia ewentualnych problemów i sprawnego zarządzania leczeniem. Oczywiście biorąc udział w badaniu klinicznym uczestnik nie jest obarczony żadnymi kosztami. Wszelkie badania, zabiegi i leki są darmowe. To ulga finansowa dla chorego, który nie musi się martwić czy będzie go stać na potrzebne i niekiedy drogie badania. Na samym końcu warto wspomnieć o aspektach psychologicznych. Często choroba lub niepowodzenie w standardowym leczeniu jest obciążeniem psychicznym. Uczestnikom badań klinicznych często oferowana jest pomoc psychologiczna. Czy to wszystkie plusy z uczestnictwa w badaniach klinicznych? Warto pomyśleć również o wpływie na innych!

Badania kliniczne to wkład w rozwój medycyny

Czy wiesz, co cenią sobie jeszcze uczestnicy badań klinicznych? Wielu z nich podkreśla możliwość pomocy w rozwoju medycyny. Decydując się na udział w badaniu, możesz przyczynić się do znalezienia lepszych metod leczenia schorzeń, dla których obecne rozwiązania nie są wystarczająco skuteczne. Czy zgadzasz się z ekspertami, którzy mówią: “Niezależnie od motywacji, decydując się na dołączenie do badania klinicznego, możesz pomóc swoim dzieciom, wnukom, a nawet całym przyszłym pokoleniom prowadzić zdrowsze życie“? To prawdziwy wkład w postęp nauki i medycyny, który może przynieść korzyści wielu ludziom w przyszłości.

Jak znaleźć odpowiednie badanie kliniczne?

Zastanawiasz się, jak znaleźć badanie kliniczne odpowiednie dla Ciebie? Masz kilka możliwości. Pierwszym krokiem powinna być konsultacja z lekarzem prowadzącym lub specjalistą, który może mieć informacje o prowadzonych badaniach w danej dziedzinie. Jednak niestety zwykle jest niemożliwe, aby jedna osoba posiadała informację o wszystkich badaniach klinicznych – nawet ze swojej dziedziny, gdyż jest ich bardzo dużo. Co zrobić w takiej sytuacji?

Rozwiązaniem jest samodzielne szukanie informacji na stronach internetowych poświęconych konkretnym badaniom. Jednak jest ich sporo, dlatego warto korzystać z renomowanych i certyfikowanych wyszukiwarek. Czy słyszałeś o serwisie www.badaniakliniczne.pl? Stanowi on bazę wiedzy o standardach, procedurach i wymaganiach związanych z przystępowaniem do badania klinicznego. Czy wiesz, że możesz tam wyszukiwać badania według różnych kryteriów, takich jak rodzaj schorzenia, czy lokalizacja? To globalna wyszukiwarka badań klinicznych, która ułatwia znalezienia tego, co najlepiej odpowiada Twoim potrzebom.

Podsumowanie

Czy nadal uważasz, że badania kliniczne są zarezerwowane wyłącznie dla osób z rzadkimi czy śmiertelnymi chorobami? Jak widzisz, rzeczywistość jest zupełnie inna – wielu pacjentów z powszechnymi schorzeniami, takimi jak alergie, nadciśnienie, cukrzyca czy migrena, może znaleźć w nich szansę na lepsze leczenie. Również zdrowi ochotnicy odgrywają ważną rolę w rozwoju nowych terapii. Co daje udział w badaniu klinicznym? Nie tylko dostęp do innowacyjnych metod leczenia, ale również gwarancję wysokiej jakości opieki medycznej, regularnych badań kontrolnych oraz satysfakcję z przyczynienia się do postępu medycyny. Dla kogo badania kliniczne mogą stanowić cenną alternatywę? Dla wielu pacjentów, szczególnie tych, u których standardowe leczenie nie przynosi oczekiwanych rezultatów – to dla nich nadzieja na poprawę jakości życia. Czy zdajesz sobie sprawę, że każdy lek dostępny obecnie w aptekach przeszedł kiedyś przez etap badań klinicznych? A czy wiesz, że udział w nich pacjentów był kluczowy dla zapewnienia skutecznych terapii, z których wszyscy dziś korzystamy? Może nadszedł czas, żeby i Ty rozważył udział w badaniu klinicznym?

Nowy rok to zawsze czas zmian – również w świecie medycyny. W styczniu 2025 roku na rynku pojawiło się wiele nowych leków, które mogą pomóc pacjentom lepiej kontrolować swoje choroby. Są to oczywiście zamienniki już dostępnych substancji, ale im większy wybór, tym lepiej. Pacjent i lekarz mają wtedy większe możliwości co do doboru konkretnego preparatu, np. pod względem ceny lub dostępności albo formy podania. Zaczniemy od leków dostępnych bez recepty, które kupisz w każdej aptece. Następnie zobaczymy co nowego słychać w kwestii leków stosowanych w chorobach sercowo-naczyniowych, urologicznych, oddechowych, a nawet tak poważnych schorzeniach jak stwardnienie rozsiane. Wspomnimy także o nowych preparatach dostępnych wyłącznie w szpitalach. Sprawdźmy, co nowego przyniósł początek roku!

Leki bez recepty – nowości, które warto znać

Na początek zacznijmy od styczniowych nowości bez recepty. Niektóre dolegliwości można leczyć samodzielnie, bez konieczności wizyty u lekarza. Jeśli szukasz czegoś na przeziębienie, bóle zatok lub chrypkę, warto sprawdzić nowe opcje dostępne bez recepty. Masz podrażnione gardło? Herbion Porost Islandzki (suchy wyciąg z porostu islandzkiego) pomoże złagodzić ból i chrypkę, przynosząc ulgę podczas infekcji. Zatkane zatoki? Ibunoven ZATOKI (ibuprofen + pseudoefedryna) łączy działanie przeciwbólowe i udrażniające nos, co ułatwia oddychanie i pomaga szybciej wrócić do formy. A jeśli potrzebujesz środka do odkażania ran, Symplisept (octenidyna + fenoksyetanol) to nowy preparat w formie żelu, który skutecznie dezynfekuje i przyspiesza gojenie drobnych urazów.

Zdrowe serce i lepsze krążenie – nowe leki dla pacjentów kardiologicznych

Nadciśnienie, zaburzenia lipidowe i inne choroby sercowo-naczyniowe to niestety plaga dzisiejszych czasów. Nazywa się je chorobami cywilizacyjnymi. Jednak pocieszający jest fakt, że lekarze dysponują szerokim wachlarzem możliwości leczenia tych schorzeń. Dla pacjentów z podwyższonym cholesterolem dostępne są nowe zamienniki klasycznych leków. Atorvastatin Teva B.V. (atorwastatyna) obniża poziom złego cholesterolu, pomagając chronić serce, natomiast Coatoris (ezetymib + atorwastatyna) łączy dwa składniki i działa na dwa sposoby – zmniejszając wchłanianie oraz produkcję cholesterolu. Osoby z nadciśnieniem mogą skorzystać z nowej terapii skojarzonej – Nesyrgy (nebiwolol + amlodypina), która skuteczniej obniża ciśnienie krwi. Dla pacjentów po zawale serca pojawił się także Tiscard (tikagrelor), zmniejszający ryzyko kolejnych problemów sercowo-naczyniowych.

Cukrzyca – nowe opcje dla lepszej kontroli

Kolejna choroba cywilizacyjna to cukrzyca. Niestety coraz częściej się ją diagnozuje. Po części wynika to z naszego stylu życia. Nie dbamy o siebie, jemy śmieciowe jedzenie, nie ćwiczymy. Oczywiście czasami nawet pomimo idealnego stylu życiu możemy zapaść na cukrzycę, ale warto pamiętać, że to jak żyjemy, ma ogromny wpływ na rozwój choroby. A co słychać w kwestii zamienników, które pojawiły się w styczniu 2025? Pacjenci z cukrzycą typu 2 mogą teraz sięgnąć po Diptivil (wildagliptyna), który wspiera naturalne mechanizmy regulujące poziom cukru we krwi. Alternatywą jest Jamesi Novum (sitagliptyna + metformina), które łączy dwie dobrze znane substancje, wspierając skuteczniejszą kontrolę glikemii.

Ulga w oddychaniu – nowe inhalatory dla astmatyków i pacjentów z POChP

Nie zabrakło także nowości związanych z leczeniem chorób układu oddechowego. Osoby z astmą i przewlekłą obturacyjną chorobą płuc mają do dyspozycji nowe preparaty. Airiam (beklometazon + formoterol) otwiera drogi oddechowe i redukuje stan zapalny, natomiast Bromiduo (fenoterol + ipratropium) działa szybko, przynosząc ulgę w duszności. Długotrwałe wsparcie zapewnia Nuodil (tiotropium), który poprawia komfort oddychania przez cały dzień.

Problemy z pęcherzem i prostatą – nowe rozwiązania

Jakie nowości przyniósł styczeń w kwestiach urologicznych? Pacjenci cierpiący na nadreaktywny pęcherz mogą skorzystać z Mirabegron Teva (mirabegron), który pomaga kontrolować częstomocz i nagłe parcia na mocz. To dobrze, że pojawia się coraz więcej zamienników tej substancji, gdyż do tej pory nie było ich dużo. Niestety preparat oryginalny ma dość dużą cenę, co dla niektórych stanowiło poważną przeszkodę. Mężczyźni zmagający się z objawami powiększonej prostaty mogą natomiast sięgnąć po Tamsulosin Medical Valley (tamsulozyna), który ułatwia oddawanie moczu i łagodzi dolegliwości.

Zdrowie psychiczne – nowe leki na depresję, lęki i inne schorzenia

Choroby układu nerwowego to bardzo szeroka i skomplikowana dziedzina medycyny. Z tego też względu gama nowo wprowadzanych zamienników popularnych substancji rośnie z miesiąca na miesiąc. Dla osób z depresją dostępne są nowe preparaty, takie jak Abrix (wortioksetyna), który stosuje się w ciężkiej depresji z zaburzeniem koncentracji oraz Bucidar (bupropion), który ma podobne wskazania. W terapii stanów lękowych może pomóc Alprazolam Grindeks (alprazolam), który działa szybko, ale wymaga ostrożności, gdyż może uzależniać.

W kwestii zaburzeń układu nerwowego coraz częściej słyszy się o ADHD. Dotyka ona dzieci jak i dorosłych. Wzrost diagnozy tego schorzenia wynika pewnie z samoświadomości pacjentów i chęci uzyskania poprawnej diagnozy. Jednak niestety wpływa to na wzrost popytu na konkretne leki, za czym nie idzie wzrost podaży. Z tego powodu w aptekach coraz częściej można spotkać braki w lekach na ADHD. Dobrze, że pojawiają się nowe zamienniki. Dzieci powyżej 6. roku życia z ADHD mogą teraz skorzystać z preparatu Kamaptin (atomoksetyna), który poprawia koncentrację i zmniejsza nadpobudliwość, ułatwiając funkcjonowanie w codziennym życiu.

Pojawiły się także zamienniki dotyczące terapii u pacjentów ze stwardnieniem rozsianym. Pacjenci z rzutowo-remisyjną postacią stwardnienia rozsianego (RRMS) mogą skorzystać z Dimethyl fumarate Sandoz (fumaran dimetylu), który zmniejsza częstość rzutów i spowalnia postęp choroby. Natomiast osoby z rzutowo-ustępującą postacią (RRMS) mogą sięgnąć po Teriflunomide Aurovitas (teryflunomid), który pomaga kontrolować chorobę.

Nowości dotyczące innych leków

Oprócz powyższych pojawiło się także sporo nowych leków z innych grup. Dla pacjentów z jaskrą pojawił się Dorzolamidum+Timololum Misom Labs (dorzolamid + tymolol), skutecznie obniżający ciśnienie wewnątrzgałkowe i chroniący nerw wzrokowy przed dalszym uszkodzeniem. Kobiety starające się o dziecko mogą teraz sięgnąć po Prolutex (progesteron), który wspiera organizm w terapii wspomaganego rozrodu, zwiększając szanse na powodzenie leczenia. Osoby cierpiące na alergie mogą wypróbować Bellix Allergy (bilastyna), który działa szybko i nie powoduje senności. Alternatywnie LECIX (lewocetyryzyna) sprawdzi się zarówno w alergiach sezonowych, jak i przewlekłych. Pacjenci cierpiący na neuropatię lub bóle nerwowe mogą teraz skorzystać z Invitaxon (benfotiamina + pirydoksyna + cyjanokobalamina), który wspiera układ nerwowy i pomaga łagodzić dolegliwości bólowe.

Nowe leki w szpitalach – skuteczniejsze leczenie w lecznictwie zamkniętym

Na sam koniec warto wspomnieć o preparatach stosowanych w sytuacjach krytycznych i wysoce zaawansowanej diagnostyce. Można je podawać jedynie w lecznictwie zamkniętym. W szpitalach pojawiły się dwa istotne nowe leki. Argipressin Farmak (argipresyna) jest stosowany w leczeniu ciężkiego niedociśnienia u pacjentów w stanie krytycznym, natomiast Radelumin 2000 MBq/ml (radioznacznik PSMA) wspiera diagnostykę nowotworów prostaty, umożliwiając precyzyjne obrazowanie zmian nowotworowych.

Podsumowanie

Początek roku przyniósł wiele nowości, które mogą znacząco wpłynąć na komfort życia pacjentów. Jeśli któryś z tych leków brzmi jak rozwiązanie dla Ciebie, warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą, aby dowiedzieć się, czy będzie odpowiedni. Nowe możliwości leczenia to krok w stronę lepszej kontroli zdrowia i większej wygody dla pacjentów!

Czym jest sensor do pomiaru cukru, czyli system CGM?

System CGM to inaczej system ciągłego pomiaru poziomu cukru we krwi. To system, który pozwala na śledzenie poziomu cukru we krwi w czasie rzeczywistym. Jest to zaawansowana technologia stosowana najczęściej przez osoby z cukrzycą, aby lepiej kontrolować glikemię, a co za tym idzie – indywidualnie dostosowywać dawki insuliny zgodnie z bieżącym poziomem cukru. Główne urządzenie systemu CGM to sensor do pomiaru cukru [1,2].

Jak działa sensor do pomiaru cukru i system ostrzegawczy?

O ile hipoglikemia pojawiająca się w nocy w większości przypadków nie obudzi pacjenta, to może go obudzić system. Co istotne, alarm może dotyczyć nie tylko już istniejącej hipoglikemii. Sensor do pomiaru cukru jest w stanie zaalarmować pacjenta nawet wtedy, kiedy glikemia jest jeszcze dobra, ale analiza ostatnich trendów zmian wskazuje, że w perspektywie kolejnych kilkunastu czy kilkudziesięciu minut może się pojawić hipoglikemia [1,2].

To samo dotyczy wzrostu glikemii. W takiej sytuacji również pacjent z pewnym wyprzedzeniem może zostać poinformowany, że jest wyraźna tendencja zwyżkowa, jeżeli chodzi o stężenie glukozy, i ma czas, by się zastanowić, co może być tego przyczyną – pominięcie dawki insuliny czy zbyt mała dawka [1,2].

Czym jest system FGM?

To system do monitorowania glikemii wymagający skanowania sensora (zbliżenia czytnika do sensora). Jest to zatem sposób pomiaru, który wymaga minimalnego, ale  jednak zaangażowania pacjenta (FGM; flash glucose monitoring). I właśnie z tego powodu, że transfer danych z sensora do czytnika w tym przypadku nie odbywa się w sposób automatyczny, nie jest to system CGM. Czasownik „to flash” oznacza „błysnąć”, „mignąć” i faktycznie trzeba błysnąć czytnikiem przed sensorem, żeby możliwy był odczyt glikemii [1,2].

Jak często sensory do pomiaru cukru dokonują pomiaru?

System FGM mierzy glikemię w płynie śródtkankowym 4 razy w ciągu godziny, przez 24 godziny na dobę, ale tak jak wspomniano wyżej — odczyt wartości glukozy następuje dopiero w momencie zbliżenia czytnika do sensora [2].

W przypadku systemu CGM pomiar glukozy odbywa się automatycznie co 5 minut (12 razy w ciągu godziny) przez 24 godziny na dobę. Wyniki pomiarów z sensora są automatycznie przekazywane do czytnika. Transfer danych odbywa się dzięki technologii Bluetooth [2].

Jak założyć sensor do pomiaru cukru?

Jak założyć sensor do pomiaru cukru i czy jest to proste? Sensory typu CGM umieszcza się z reguły w dolnej partii brzucha, w całości aplikując je pod skórę. Zabieg ten jest prosty i stosunkowo mało dyskomfortowy, a do jego wykonania służy specjalne urządzenie. Z zewnątrz, na powierzchni ciała pozostaje plaster z mocowaniem, do którego przyczepia się transmiter.

Jeśli zaś chodzi o sensor typu FGM to jest on umieszczany na ramieniu, nieco powyżej łokcia. Do tego celu również używa się aplikatora, który przyciska się mocno do ciała. Na zewnątrz pozostaje większa część urządzenia, kształtem oraz wielkością przypominająca 5-złotową monetę i zawierająca w sobie także transmiter. Pod skórą ulokowane zostaje niewielkie, elastyczne włókno o długości 5 mm i grubości zaledwie 0,4 mm. W obu przypadkach czynności te można wykonać samodzielnie, bez pomocy innych osób.

Sensory do pomiaru cukru dostępne w Polsce

Na polskim rynku dostępnych jest obecnie pięć systemów do monitorowania poziomu glukozy we krwi, niewymagające nakłuwania opuszki palca:

• FreeStyle Libre (FGM), Abbott;
• Dexcom G6 (CGM-RT), Dexcom;
• Guardian,(CGM-RT), Medtronic;
• Enlite (CGM-RT), Medtronic;
• Eversense (CGM-RT), Ascensia [1].

Refundacja sensorów do pomiaru cukru – jak to wygląda?

Czy sensory do pomiaru cukru podlegają refundacji? Od 1 stycznia 2023 roku częściowej refundacji podlegają wszystkie wyżej wymienione systemy monitorowania glikemii. Najpowszechniejszy ze względu na warunki refundacji jest FGM, którego aktualnie jedynym przedstawicielem jest FreeStyle Libre 2 (FSL2). W ramach refundacji można go przepisać wszystkim chorym na cukrzycę leczonym za pomocą intensywnej insulinoterapii (≥ 3 wstrzyknięć insuliny). Jest to jedyny system, którego refundacja jest możliwa u chorych na cukrzycę typu 2 i jest on najczęściej stosowany w Polsce i na świecie.

Gdzie kupić sensor do pomiaru cukru?

Gdzie kupić sensor do pomiaru cukru? Czy dostanę go w aptece? Zarówno FGM, jak i CGM mogą być przepisane przez szeroki zakres specjalistów, np. chorób wewnętrznych, endokrynologii, diabetologii, medycyny rodzinnej czy ginekologii i położnictwa. Aby kupić sensor pomiaru cukru z refundacją, pacjent musi posiadać ważne zlecenie na zaopatrzenie w wyroby medyczne, które zrealizuje w aptece ogólnodostępnej.

Jaka jest cena sensorów do pomiaru cukru?

Cena sensora do ciągłego pomiaru glikemii mieści się w przedziale od 150 do 250 złotych, co uzależnione jest od konkretnego urządzenia. Należy jednak pamiętać, że akcesoria podlegają częstej wymianie. Jeden czujnik, w zależności od modelu, użytkuje się przez okres od 10 do 14 dni. Jeśli mówimy o koszcie monitoringu glikemii z refundacją, w znacznej większości przypadków poziom odpłatności pacjenta wynosi 30% – NFZ pokrywa 70% kosztów. Wyjątkiem jest poziom odpłatności przy zakupie sensora Freestyle Libre u diabetyków poniżej 18. roku życia — w tej grupie pacjentów odpłatność wynosi 20%. Opcja ta nie jest dostępna dla wszystkich, a jedynie dla wybranej i ściśle określonej grupy pacjentów, których również obejmują limity.

Od 1 stycznia 2024 roku nastąpiło kilka zmian dotyczących kryteriów refundacji systemu ciągłego monitorowania stężenia glukozy FreeStyle Libre 2. Pacjent musi dopłacić (zgodnie z powyższym) 20% lub 30% wartości sensora, którego cena wynosi 255 zł. Oznacza to, że w przypadku 20% dopłaty, koszt sensora dla pacjenta to 51 zł, a przy 30% dopłacie koszt wynosi 76,50 zł. Liczba sensorów objętych refundacją nadal pozostaje ograniczona do 13 sztuk w okresie każdych kolejnych 6 miesięcy.

Podsumowanie

Sensor do pomiaru cukru to nowoczesna technologia, która znacząco poprawia jakość życia osób z cukrzycą, umożliwiając stały monitoring glikemii. W Polsce dostępne są systemy CGM i FGM, które różnią się sposobem działania i częstotliwością pomiarów. Dzięki częściowej refundacji NFZ pacjenci mogą korzystać z tych rozwiązań przy znacznie obniżonych kosztach. Przy wyborze sensora warto zwrócić uwagę na funkcjonalność, miejsce zakładania i cenę, aby dopasować go do swoich potrzeb. Niezależnie od systemu, regularne korzystanie z sensorów pomaga lepiej kontrolować cukrzycę i unikać powikłań.

Pomiary stężenia glukozy we krwi są wykonywane za pomocą glukometrów. Badanie cukru glukometrem polega na pobraniu kropli krwi, która następnie jest analizowana przez urządzenie. Wyniki pomiaru cukru pozwalają pacjentom dostosować dawki insuliny lub leków doustnych oraz modyfikować dietę i poziom aktywności fizycznej. Glukometry pozwalają na oznaczenie stężenia glukozy we krwi włośniczkowej. Kiedy mierzyć cukier w cukrzycy typu 2 i innych schorzeniach?

Jak często dokonywać samokontroli poziomu cukru przy użyciu glukometru?

Samokontrola glikemii jest integralną częścią leczenia cukrzycy. Samokontrola glikemii jest też zalecana, by osiągnąć cele terapeutyczne u osób leczonych pojedynczymi wstrzyknięciami insuliny, doustnymi lekami przeciwhiperglikemicznymi i/lub agonistami receptorów GLP-1. Z tego względu warto wiedzieć, kiedy mierzyć cukier w cukrzycy typu 2. Wszystkie osoby z cukrzycą, niezależnie od sposobu leczenia, w sytuacji złego samopoczucia lub nagłego pogorszenia stanu zdrowia powinny częściej kontrolować glikemię. Zalecana przez Polskie Towarzystwo Diabetologiczne częstotliwość samokontroli glikemii przy użyciu glukometru zależna jest od sposobu leczenia cukrzycy i wygląda następująco:

• wielokrotne (tj. co najmniej 3 razy dziennie) wstrzyknięcia insuliny, intensywna funkcjonalna insulinoterapia, niezależnie od typu cukrzycy — wielokrotne pomiary w ciągu doby (tj. co najmniej 4 razy dziennie, zalecane 8 razy dziennie) według ustalonych zasad leczenia oraz potrzeb pacjenta;
• osoby z cukrzycą typu 2 leczone stałymi dawkami insuliny — codziennie 1-2 pomiary glikemii, dodatkowo raz w tygodniu skrócony profil glikemii (na czczo i po głównych posiłkach) oraz raz w miesiącu dobowy profil glikemii;
• osoby stosujące nieinsulinowe leki przeciwhiperglikemiczne — raz w tygodniu skrócony profil glikemii lub pomiary w zależności od potrzeb klinicznych pacjenta [1].

Czy poziom cukru należy mierzyć o tych samych porach każdego dnia?

Mierzenie poziomu cukru we krwi o tych samych porach dnia może pomóc w uzyskaniu bardziej spójnych wyników i lepszym zrozumieniu, jak różne czynniki wpływają na glikemię. Częstotliwość wykonywania pomiarów cukru zależy od jednostki chorobowej. Ważne jest także, żeby wiedzieć, kiedy mierzyć cukier po posiłku lub po wysiłku. Wszystkie odpowiedzi znajdziecie w dalszej części artykułu.

Jaki wynik pomiaru oznacza stan przedcukrzycowy?

Kiedy mierzyć cukier, jeśli obawiamy się stanu przedcukrzycowego? Stan przedcukrzycowy jest diagnozowany, gdy poziom cukru we krwi przekracza normę (dla glikemii na czczo jest to wynik powyżej 99 mg/dl), ale nie jest jeszcze tak wysoki, by móc rozpoznać cukrzycę typu 2. To stan pośredni pomiędzy prawidłową tolerancją glukozy a pełnoobjawową cukrzycą, który stwierdza się na podstawie:

• nieprawidłowej glikemii na czczo (100–125 mg/dl);
• nieprawidłowej tolerancji glukozy w teście OGTT w 120. minucie (140–199 mg/dl);
• nieprawidłowych wyników obydwu wyżej wymienionych badań [1].

W praktyce, jeśli wynik jednego z badań jest nieprawidłowy, zleca się drugie, by sprawdzić, czy faktycznie mamy do czynienia ze stanem przedcukrzycowym, czy może już z cukrzycą. Może zdarzyć się tak, że np. wynik glikemii na czczo wskazuje na stan przedcukrzycowy, a wynik testu obciążenia glukozą na cukrzycę — w takiej sytuacji mamy do czynienia z rozpoznaniem, jakim jest cukrzyca.

Kiedy powinien być mierzony poziom cukru po posiłku?

Normy glukozy na czczo i po posiłku są zupełnie różne. Spożycie posiłku znacznie podnosi poziom cukru we krwi. W takim razie kiedy mierzyć cukier po posiłku? U zdrowej osoby w żadnym momencie nie powinien od przekraczać 200 mg/dl. Po 2 godzinach od jedzenia nie powinien przekraczać 140 mg/dl. Normy poziomu glikemii przygodnej (czyli takiej badanej w dowolnym momencie dnia) są następujące:

• prawidłowa glikemia przygodna <200 mg/dl (11,1 mmol/l);
• cukrzyca ≥ 200 mg/dl (11,1 mmol/l) [1].

Kiedy mierzyć poziom cukru po wysiłku fizycznym?

Aktywność fizyczna w cukrzycy typu 2 stanowi podstawę leczenia choroby. Jednak kiedy mierzyć cukier po wysiłku fizycznym, aby wyniki były wiarygodne? Korzystny wpływ ćwiczeń fizycznych na wyrównanie cukrzycy oraz zmniejszenie dawek stosowanych leków został udowodniony naukowo. Regularny, umiarkowany wysiłek pozwala ponadto spalić nadmiar tkanki tłuszczowej i utrzymać właściwą masę ciała, zwiększyć siłę mięśni, poprawić gęstość kości, obniżyć ciśnienie krwi, poprawić krążenie, ochronić przed chorobami serca i naczyń krwionośnych, zwiększyć poziom energii, zmniejszyć stres i zrelaksować [2].

Zbyt małe lub zbyt duże stężenie glukozy poniżej 120 mg/dl, lub powyżej 250 mg/dl wymaga wcześniejszej modyfikacji przed przystąpieniem do ćwiczeń fizycznych. Zwłaszcza w przypadku niewyrównanej cukrzycy, przy wartościach glukozy powyżej 250 mg/dl, może wystąpić paradoksalna dodatkowa hiperglikemia. Aby zapobiec hipoglikemii, nie należy ćwiczyć na czczo. Każdy pacjent powinien zjeść lekki posiłek 2 godziny przed treningiem i zmierzyć cukier do 15 minut przed rozpoczęciem wysiłku fizycznego. Ponadto należy kontrolować poziom cukru podczas wysiłku oraz kilka godzin po jego zakończeniu. W razie hipoglikemii ≤70 mg/dl zaleca się spożyć węglowodany proste, najlepiej w postaci płynu. Jeśli objawy hipoglikemii ustąpią, można kontynuować wysiłek fizyczny [2].

Podsumowanie

Samokontrola glikemii jest jednym z podstawowych elementów skutecznego leczenia hipoglikemizującego. To dzięki jej prawidłowej realizacji, możliwa jest modyfikacja terapii, tak aby zostały spełnione docelowe kryteria wyrównania cukrzycy. Za sprawą skutecznego leczenia można uniknąć późnych powikłań cukrzycy będących przyczyną kalectwa lub śmierci w populacji chorych na cukrzycę. Warto też wiedzieć kiedy mierzyć cukier i jak dokonać pomiaru cukru we krwi, aby wyniki były miarodajne.

Choroby zakrzepowo-zatorowe, takie jak zakrzepica żył głębokich czy zatorowość płucna, wymagają skutecznych rozwiązań. Bardzo dobrze, że na rynku pojawia się coraz więcej produktów ze skutecznymi substancjami leczniczymi od nowych producentów. Avoclod, zawierający apiksaban w dawkach 2,5 mg i 5 mg, jest doskonałym wyborem zarówno w profilaktyce, jak i leczeniu tych powikłań. Lek pomaga również pacjentom z migotaniem przedsionków, zmniejszając ryzyko udarów.

Kolejna nowość jest wykorzystywana w leczeniu pierwotnej małopłytkowości immunologicznej ważnym przełomem jest Eltrombopag Krka, który wspiera produkcję płytek krwi i zmniejsza ryzyko krwawień. Dzięki dawkom 25 mg, 50 mg i 75 mg można precyzyjnie dostosować terapię do potrzeb pacjenta. Podobną skuteczność w zapobieganiu i leczeniu zakrzepicy wykazuje Rivaroxaban Polpharma, dostępny w dawkach 10 mg, 15 mg i 20 mg.

Nie można pominąć Ticagrelor Olpha, leku z tikagrelorem w dawkach 60 mg i 90 mg, który stosowany z kwasem acetylosalicylowym pomaga pacjentom po ostrym zespole wieńcowym lub zawale serca, zmniejszając ryzyko kolejnych zdarzeń sercowych.

Nowe leki w listopadzie w 2024 działające na układ nerwowy

Pacjenci zmagający się z depresją czy stanami lękowymi często potrzebują leków, które pomagają im wrócić do codziennej aktywności. Citalopram Medreg to sprawdzony preparat wykorzystywany w leczeniu depresji, który dzięki dawce 20 mg stabilizuje nastrój i łagodzi objawy lękowe. Z kolei osoby cierpiące na zaburzenia lękowe, fobie społeczne czy ciężką depresję mogą skorzystać z Sertraline Medical Valley, dostępnego w dawkach 50 mg, 100 mg i 150 mg. Nowe produkty z klasycznymi substancjami leczniczymi zwiększają dostępność preparatów dla pacjentów.

Jeśli chodzi o inne schorzenia, to listopad 2024 przyniósł nowy preparat stosowany w leczeniu stwardnienia rozsianego. To Dimethyl fumarate MSN, kapsułki dojelitowe w dawkach 120 mg i 240 mg, które zmniejszają nasilenie rzutów choroby i wspierają pacjentów w kontrolowaniu objawów. Z kolei Pregabalin Medreg, dostępny w dawkach 75 mg i 150 mg, pomaga osobom z bólem neuropatycznym, lękiem uogólnionym oraz padaczką.

Nowe możliwości w onkologii i immunologii

Leczenie zaawansowanego raka prostaty zyskało nowoczesne wsparcie w postaci Enzalutamide STADA, dostępnego w dawkach 40 mg i 80 mg. Lek ten stanowi przełom w terapii nowotworów opornych na tradycyjne metody i w ostatnich miesiącach coraz więcej producentów decyduje się na poszerzenia swojego portfolio o ten lek.

W przewlekłej białaczce szpikowej z chromosomem Philadelphia zastosowanie znalazł Nilotinib Viatris, kapsułki w dawkach 50 mg, 150 mg i 200 mg, które pomagają kontrolować przebieg choroby.

Pacjenci z opornym na leczenie szpiczakiem mnogim mogą skorzystać z preparatów takich jak Pomalidomide Grindeks i Pomalidomide Sandoz w dawkach od 1 mg do 4 mg. Te leki wspierają układ odpornościowy w walce z nowotworem.

Leczenie nadciśnienia i chorób serca

Nadciśnienie to choroba cywilizacyjna, jednak najnowsze metody terapii pozwalają zminimalizować jej negatywne skutki. W walce z nadciśnieniem ważną nowością jest IPAM, łączący peryndopryl, indapamid i amlodypinę. To kompleksowe rozwiązanie umożliwia skuteczne obniżenie ciśnienia i ochronę układu sercowo-naczyniowego. Kolejną opcją jest Jospiten, zawierający lerkanidypinę w dawkach 10 mg i 20 mg, który pomaga pacjentom skutecznie kontrolować ciśnienie krwi.

W grupie nowych leków na nadciśnienie pojawiły się także preparaty łączące w sobie różne substancje czynne. Kanpiduo, łączący kandesartan (8 mg lub 16 mg) z indapamidem (2,5 mg), to innowacyjny lek, który skutecznie obniża ciśnienie krwi. Tolurindo, zawierający telmisartan (40 mg lub 80 mg) oraz indapamid (1,5 mg), jest kolejną opcją dla pacjentów wymagających kompleksowego podejścia w leczeniu nadciśnienia tętniczego.

Uzupełnieniem terapii jest Nebivolol Medreg, dostępny w dawce 5 mg, który wspiera funkcjonowanie serca poprzez zmniejszenie szybkości jego bicia, zapewniając jednocześnie skuteczne obniżenie ciśnienia.

Wsparcie w cukrzycy i chorobach przewodu pokarmowego

Cukrzyca typu 2, jedno z najczęściej diagnozowanych schorzeń metabolicznych, wymaga precyzyjnej kontroli. IRUKA, metformina w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu (500 mg, 750 mg, 1000 mg), pomaga pacjentom utrzymać właściwy poziom glukozy we krwi. Dodatkowe wsparcie zapewnia Jazeta Novum, zawierająca sitagliptynę w dawkach 25 mg, 50 mg i 100 mg, która wspiera regulację glikemii.

Dla osób cierpiących na chorobę wrzodową czy refluks dostępny jest Pantoprazol PHARMLINE, który w formie proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań w dawce 40 mg szybko łagodzi objawy i wspiera regenerację przewodu pokarmowego.

Nowe terapie okulistyczne

Problemy ze wzrokiem, takie jak jaskra czy stany zapalne, są coraz lepiej leczone dzięki nowoczesnym preparatom. Tipifree Combi, krople łączące trawoprost i tymolol, skutecznie obniżają ciśnienie wewnątrzgałkowe, chroniąc nerw wzrokowy przed uszkodzeniem. Infladrop, zawierający bromfenak, działa przeciwzapalnie, przynosząc ulgę pacjentom z różnymi dolegliwościami okulistycznymi.

Inne ważne nowości

Rok 2024 przyniósł także nowe rozwiązania dla pacjentów z problemami wątroby i alergiami. Hepadetox, zawierający tymonacyk w dawce 200 mg, wspiera regenerację wątroby, szczególnie w przypadkach stłuszczenia czy uszkodzenia toksycznego. Flazena, spray do nosa z azelastyną i flutikazonem, przynosi ulgę w alergicznym nieżycie nosa, a Elfluelda – szczepionka przeciw grypie – jest szczególnie polecana dla seniorów.

Nie zabrakło także nowości w medycynie estetycznej. Relfydess, toksyna botulinowa typu A, znalazła zastosowanie w wygładzaniu zmarszczek oraz terapii niektórych schorzeń neurologicznych.

Leki bez recepty (OTC)

Dla osób szukających ulgi w codziennych dolegliwościach pojawiły się nowe preparaty bez recepty. Diclofenac Dr.Max, żel z diklofenakiem, łagodzi ból i obrzęki w przypadku urazów miejscowych. Levosol, krople doustne z lewodropropizyną, skutecznie działają przeciwkaszlowo. Natomiast Sedistress Forte, tabletki powlekane z wyciągiem z ziela męczennicy, oferują naturalne wsparcie w stanach napięcia nerwowego i stresu.

Podsumowanie

Nowe leki wprowadzone w 2024 roku stanowią istotny krok naprzód w leczeniu wielu chorób. Od terapii zakrzepicy i chorób przewlekłych, przez wsparcie w onkologii i neurologii, aż po nowoczesne preparaty okulistyczne i leki OTC – każdy z tych produktów zwiększa szanse na lepsze życie pacjentów. Innowacje te nie tylko poprawiają skuteczność leczenia, ale także dają nadzieję na jeszcze bardziej zaawansowane terapie w przyszłości.

Paski do glukometrów wraz z glukometrami pozwalają łatwo mierzyć i monitorować poziom cukru we krwi. Pomiar wykonuje się poprzez włożenie paska do glukometru, nakłuciu opuszka  palca i umieszczeniu kropli krwi na pasku. Glukometry dają odczyt najczęściej w ciągu kilku sekund, a dane są przechowywane w pamięci urządzenia. Ich mechanizm działania jest dosyć prosty. Krew po dostaniu się na pasek włożony do glukometru, dzięki obecności w niej glukozy zaczyna reagować, tworząc prąd elektryczny. Urządzenie określa, ile glukozy było potrzebne do wytworzenia takiej ilości energii elektrycznej, podając wynik. Co ważne tego typu pomiary charakteryzują się dużą dokładnością [1]. 

Paski do glukometru dostępne bez recepty

Wszyscy pacjenci, którzy potrzebują pasków do samokontroli domowej, nawet jeżeli nie leczą się u diabetologa, mogą bez problemu kupić w aptece paski bez recepty. Muszą oni jedynie zapłacić pełną kwotę, czyli analogicznie jak w przypadku recepty ze 100% odpłatnością [2]. 

Czy paski do glukometru są refundowane? Tak, paski są refundowane, jeżeli lekarz wystawi receptę i zaznaczy odpłatność 30% lub ryczałt – R. Może to zrobić w następujących wskazaniach:

• 30 % poziom odpłatności przy stwierdzonej cukrzycy;
• poziomu odpłatności ryczałt w przypadku cukrzycy typu I oraz w pozostałych typach cukrzycy wymagające co najmniej 3 wstrzyknięć insuliny na dobę lub terapii cukrzycy za pomocą pompy insulinowej [2].

Jaka jest cena pasków do glukometru?

Cena pasków będzie się różnić w zależności od tego, czy pacjent posiada receptę z zaznaczoną odpłatnością refundowaną, czy chce je kupić bez recepty. Pacjenci, którzy chcą np. profilaktycznie badać stężenie glukozy we krwi i nie mają recepty, muszą zapłacić 100% ceny za paski. Należy wspomnieć, że paski mają ustalone ceny, przez co płatność za nie będzie taka sama w każdej aptece. Jeżeli pacjent ma na recepcie odpłatność 30%, to płaci ok. 30% ceny pasków (kwota jest refundowana tylko do ustalonego limitu). Dla pacjenta najkorzystniejsza jest odpłatność ryczałtowa wynosząca 3,20 zł (plus ewentualnie różnica do limitu, jeżeli paski są droższe niż ustalony przez NFZ limit) [2].

Zmiany Prawne po 1 stycznia 2024

Sprawa nie jest już jednak tak prosta i oczywista, jak to było w przeszłości. 1 stycznia 2024 roku weszło nowe rozporządzenie Ministra Zdrowia z dn. 13 października 2023 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 2461).  Wprowadziło zmiany w wykazie wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie. W szczególności doprecyzowuje zasady refundacji sensorów i czujników do systemu monitorowania poziomu glikemii. Zmieniły się m.in. kody wyrobów medycznych przeznaczonych dla diabetyków, wprowadzono nowe wyroby medyczne oraz zmieniono limity finansowania. W przypadku stosowania przez pacjenta sensorów i pasków do glukometru wprowadzono limity na refundacji [3].

W przypadku pasków najważniejsze jest zdanie: „kolejne zlecenie może zostać wystawione, jeżeli pacjent korzystał z refundacji na paski do oznaczania glukozy we krwi średnio miesięcznie w liczbie nie większej niż 25/50/100/400 sztuk w okresie do 6 miesięcy poprzedzającym wystawienie kolejnego zlecenia, z wyłączeniem miesiąca, w którym nastąpiła realizacja pierwszego zlecenia, bez względu na liczbę zrefundowanych sensorów, w przypadku braku możliwości kontynuacji ze względu na liczbę zrefundowanych pasków nowe zlecenie może być wystawione po upływie miesiąca/3 miesięcy/6 miesięcy kalendarzowego(ych) następującego(ych) po miesiącu zakończenia realizacji poprzedniego zlecenia”. Jak widać wprowadzono limity, dlatego należy dokładnie zapytać lekarza ile pasków przysługuje na refundację w danych wskazaniach [3]. 

Podsumowanie 

Paski do glukometru można bez problemu zakupić w aptece bez recepty. W przypadku stwierdzonej cukrzycy i odpowiednich wskazań lekarz może wypisać paski na refundację 30% lub ryczałt. Pacjent płaci wtedy znacznie niższą kwotę, dlatego warto o tym pamiętać. W 2024 pojawiały się pewne limity na ilość pasków, które lekarz można wypisać ze zniżką, w zależności od używania wyrobów medycznych do kontroli glikemii. Warto dowiedzieć się szczegółów u lekarza, żeby uniknąć potem przykrych sytuacji w aptece.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) donosi, że w 2019 r. cukrzyca była dziewiątą przyczyną zgonów na świecie, zabijając ponad 1,5 mln ludzi. Co gorsza, przez ostatnie 40 lat, ilość ludzi cierpiących na cukrzycę wzrosła czterokrotnie, dotykając prawie 9% całej populacji ludzi na świecie. Z tego względu, obok chorób układu krwionośnego oraz nowotworów, stanowi największe wyzwanie dla współczesnej medycyny. Na szczęście odpowiednie jej leczenie pozwala pacjentowi praktycznie normalnie funkcjonować, jeżeli przyjmuje on leki i zachowuje odpowiednią dietę [1]. 

Czy białko serwatkowe dla cukrzyków jest bezpieczne?

Z badań wynika, że białko serwatkowe dla cukrzyków może wspierać stabilizację poziomu cukru we krwi – nawet do dwóch godzin po posiłku. Dotyczy to także pacjentów z cukrzycą typu 2. Już jedna porcja białka serwatkowego wypita przed posiłkiem pomaga wyrównać poziom cukru po jego spożyciu. Co więcej, białko sprzyja uczuciu sytości, co może ograniczyć sięganie po produkty bogate w węglowodany. Warunkiem jest jednak wybór preparatów bez dodatku cukrów prostych, jak glukoza, sacharoza czy syrop glukozowo-fruktozowy. Diabetycy powinni również wybierać żywność o niskim indeksie glikemicznym (IG<55). Aby białko serwatkowe skutecznie wspierało kontrolę glikemii, powinno być stosowane rozważnie i najlepiej po konsultacji z lekarzem [1-3].

Jakie preparaty białkowe mogą stosować cukrzycy?

Preparaty wysokobiałkowe są często stosowane przez osoby chore, leżące lub z zaburzeniami łaknienia, ponieważ dostarczają łatwo przyswajalnych składników odżywczych w wygodnej formie. Również pacjenci z cukrzycą mogą z nich korzystać – szczególnie wtedy, gdy mają trudności z jedzeniem tradycyjnych posiłków lub potrzebują uzupełnienia diety. Kluczowe jest jednak, aby wybierać preparaty o niskim indeksie glikemicznym, bez dodatku cukrów prostych i ze składem dopasowanym do potrzeb diabetyka. Tego typu produkty mogą wspierać kontrolę poziomu cukru i ogólną kondycję organizmu, ale powinny być stosowane świadomie. Wybór zawsze warto skonsultować z lekarzem, który pomoże dobrać odpowiednią kaloryczność, skład oraz częstotliwość spożycia. Przykładowe preparaty, które mogą być zastosowane przez cukrzyków, przedstawiono poniżej.

Diasip Nutridrink dla cukrzyków, płyn

O produkcie

• jest to żywność specjalnego przeznaczenia skomponowana specjalnie dla cukrzyków o niskim indeksie glikemicznym;
• produkt jest normokaloryczny, kompletny pod względem wartości odżywczych i zawiera błonnik – nie zawiera glutenu;
• dostępne są różne smaki, w tym waniliowy i truskawkowy [4].

Diben Drink, płyn 

O produkcie

• jest to żywność specjalnego przeznaczenia skomponowana dla diabetyków;
• preparat ma niski indeks glikemiczny, zawiera m.in. białko i błonnik,
• dostępny jest w różnych smakach, m.in. brzoskwiniowym, owoce leśne czy praliny [5].

Nestlé Resource Diabet Plus, płyn

O produkcie

• preparat nie jest wprost wskazany dla cukrzyków, a jedynie dla osób mających zaburzenia metabolizmu glukozy, dlatego przed użyciem cukrzycy powinni skonsultować jego użycie z lekarzem;
• posiada niski indeks glikemiczny, zawiera dużą ilość pełnowartościowego białka oraz błonnika;
• do wyboru smak waniliowy lub truskawkowy [6].

Olimp Nutramil Complex Diabetic, saszetki

O produkcie

• jest to żywność specjalnego przeznaczenia zawierającą m.in. białko i błonnik, która może być stosowana przez diabetyków;
• nie zawiera laktozy, więc może być stosowany przez pacjentów z nietolerancją laktozy;
• dostępny jest tylko smak czekoladowy [7].

Podsumowanie

Preparaty białkowe mogą być wartościowym wsparciem w diecie osoby z cukrzycą – szczególnie wtedy, gdy trudno dostarczyć organizmowi odpowiednią ilość składników odżywczych z tradycyjnych posiłków. Białko serwatkowe dla cukrzyków może pomagać w utrzymaniu stabilnego poziomu cukru we krwi i wspierać uczucie sytości. Warunkiem jest jednak wybór produktów bez dodatku cukrów prostych i o niskim indeksie glikemicznym. Warto też wiedzieć, że nie każdy preparat białkowy jest bezpieczny – dlatego dobrze jest skonsultować się z lekarzem. Na rynku dostępne są także gotowe rozwiązania, takie jak Nutridrink dla cukrzyków, które są specjalnie opracowane z myślą o potrzebach diabetyków.

Dla gojenia się po operacji jednym z istotniejszych składników jest podaż białka. Standardowo potrzebujemy go około 1 g na kg masy ciała na dobę, a w okresie pooperacyjnym ilość ta może nieco wzrosnąć. Białko to budulec mięśni, więc jest niezbędne do odzyskania sprawności i siły. Z białka organizm tworzy również enzymy, neuroprzekaźniki – wiele substancji potrzebnych do biochemicznych procesów, które stale zachodzą w organizmie. W diecie białko znajduje się w mięsie, rybach, jajach, nabiale i nasionach roślin strączkowych.

Na rynku aptecznym jest dostępnych wiele odżywek białkowych, w formie proszku, napoju, batonów. Poza białkiem zawierają też inne składniki – witaminy, minerały, kwasy tłuszczowe omega-3, cynk, składniki immunomodulujące. Znajdziemy je w pełnoziarnistych produktach zbożowych, orzechach, olejach roślinnych, tłustych rybach morskich. 

Jakie preparaty wzmacniające organizm stosować po operacji?

Jest cała gama preparatów wzmacniających, tak zwana żywność medyczna specjalnego przeznaczenia. Jak wybrać właściwy preparat? Jeśli chcemy odżywić organizm i nie ma poważnych chorób typu niewydolność nerek, wątroby czy cukrzyca, to wybieramy preparaty hiperkaloryczne lub z większą zawartością białka, jeśli zależy nam na odbudowie mięśni. Okres pooperacyjny to dobry czas na przyjmowanie preparatów immunomodulujących, czyli zawierających argininę, glutaminę, kwasy tłuszczowe omega-3 czy witaminę D.

Szczególnie witamina D3 i kwasy tłuszczowe omega-3 wpływają na wiele procesów zachodzących w organizmie. Ich suplementacja jest bezpieczna, pozbawiona skutków ubocznych. Dawki witaminy D3 2000-4000 j.m. na dobę są bezpieczne, choć warto kontrolować co jakiś czas poziom witaminy D3. Omega-3 w dawkach 2-3 g na dobę są zalecane w okresie okołooperacyjnym. Taka dawka nie zwiększa też ryzyka krwawień. 

Jaką wybrać formę preparatu wzmacniającego organizm?

Batony są dobrą formą dla osób młodszych, niemających problemu z przewodem pokarmowym. Jeśli trudniej jest gryźć, lepiej wybrać preparaty płynne lub w formie proszku rozrobionego z wodą. Warto wziąć pod uwagę preferencje smakowe. Większość preparatów jest słodka, ale są też smaki wytrawne lub neutralne, które można dodawać również do gotowych potraw – zup, placuszków, budyniu, koktajlu.

W razie cukrzycy należy sięgać po preparaty z niskim indeksem glikemicznym, czyli takie, które nie powodują szybkiego wzrostu poziomu cukru we krwi. W niewydolności nerek stosuje się specjalne preparaty niskosodowe i niskobiałkowe. W niewydolności wątroby są dostępne preparaty z niską zawartością tłuszczu, cukru oraz z zawartością BCAA czyli aminokwasów rozgałęzionych. Poniżej podaję kilka przykładów preparatów:

Nutridrink Protein, płyn

O produkcie:

• zawiera 300 kcal w 125 ml;
• preparat o zwiększonej zawartości białka (18g/125 ml);
• zawiera niezbędne witaminy i minerały;
• dostępny w różnych wersjach smakowych;
• nie zawiera glutenu;
• zawiera białko serwatkowe z mleka krowiego (zawiera laktozę);
• polecany przy niedożywieniu, utracie masy mięśniowej, w chorobach onkologicznych.

Nutridrink Diasip, płyn

O produkcie:

• zawiera 208 kcal w 200 ml; 
• preparat o niskim indeksie glikemicznym;
• dodatkowo zawiera błonnik;
• dodatkowo zawiera błonnik;
• nie zawiera glutenu;
• zawiera laktozę;
• przeznaczony dla osób z cukrzycą.

Nutridrink Skin Repair, płyn

O produkcie:

• zawiera 248 kcal w 200 ml;
• jest produktem wysokobiałkowym, wysokoenergetycznym;
• zawiera argininę, cynk i antyoksydanty;
• zawiera laktozę;
• nie zawiera glutenu;
• przeznaczony do postępowania dietetycznego w przypadku odleżyn i innych trudno gojących ran.

Nutridrink Protein Omega-3, płyn

O produkcie:

• zawiera 306 kcal w 125 ml; 
• wysokoenergetyczny preparat o zwiększonej zawartości białka; 
• preparat nie zawiera laktozy i glutenu;
• zalecany u chorych onkologicznych.

Buteleczki z odżywką są gotowe do spożycia. Należy je pić powoli, małymi łyczkami. Stanowią wygodną formę, którą można zabrać w podróż lub postawić przy łóżku chorego, żeby sobie samodzielnie wypił. 

Fresubin Protein powder, proszek

O produkcie:

• zawiera białko serwatkowe w proszku;
• nie zawiera błonnika;
• klinicznie wolny od laktozy, bezglutenowy;
• produkt przeznaczony jest do żywienia uzupełniającego: 2-2,5 miarki (12-15 g) 2–3 razy na dobę (24–45 g/dobę);
• dieta niekompletna – wyłącznie do uzupełnienia białka w organizmie;
• do postępowania dietetycznego u osób niedożywionych lub zagrożonych niedożywieniem związanym z chorobą, w szczególności ze zwiększonym zapotrzebowaniem na białko wynikającym z choroby nowotworowej, sarkopenii, w okresie okołooperacyjnym oraz u dzieci z zaburzeniami przyrostu masy ciała.

Fresubin Protein Energy Drink, płyn

O produkcie:

• kompletna dieta wysokoenergetyczna (1,5 kcal/ml), wysokobiałkowa;
• klinicznie wolna od laktozy, bezglutenowa;
• dostępne cztery smaki;
• do postępowania dietetycznego w stanie niedożywienia lub zagrożenia niedożywieniem, w szczególności w przypadku zwiększonego zapotrzebowania na energię i białko.

Recomed, proszek, saszetki

O produkcie:

• Do postępowania dietetycznego w niedożywieniu związanym z chorobą np. nowotworową oraz u osób przewlekle chorych, wymagających rekonwalescencji po operacjach chirurgicznych, w podeszłym wieku; 
• 252 kcal w porcji 65 g;
• zawiera białko, węglowodany, tłuszcz, błonnik pokarmowy oraz komplet witamin i składników mineralnych;
• dostępny w różnych smakach, również wytrawnych.

Preparaty w formie proszku dają możliwość fortyfikowania nimi gotowych dań. Można je długotrwale przechowywać i są lżejsze w transporcie. Należy zwrócić uwagę, czy produkt jest kompletną dietą. Np. Fresubin Protein Powder zawiera tylko białko, bez innych składników.

Podsumowanie

W okresie okołooperacyjnym warto wspomóc organizm nie tylko wartościowym pożywieniem, ale też dodatkowymi preparatami. Dokonując ich wyboru, najlepiej skonsultować się ze specjalistą – dietetykiem, farmaceutą czy lekarzem. Rodzaj preparatu dobieramy do stanu i preferencji pacjenta.