Przeciwwskazania do stosowania szczepionki DTP – Kiedy nie należy jej podawać?

Spis treści

• Wstęp
• Przeciwwskazania do stosowania szczepionki DTP
• Ostrzeżenia i środki ostrożności
• Możliwe działania niepożądane
• Słownik pojęć
• Podsumowanie

Wstęp

Szczepionka DTP (błoniczo-tężcowo-krztuścowa adsorbowana) jest stosowana do czynnego uodpornienia dzieci przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi. Jednakże, jak każdy produkt leczniczy, ma swoje przeciwwskazania i środki ostrożności, które należy wziąć pod uwagę przed jej podaniem^[1][2].

Przeciwwskazania do stosowania szczepionki DTP

Przeciwwskazania to sytuacje, w których nie należy podawać szczepionki DTP. Oto najważniejsze z nich:

• Nadwrażliwość na substancje czynne lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w składzie szczepionki. Objawy uczulenia mogą obejmować wysypkę, obrzęk okolicy oczu i twarzy, trudności w oddychaniu i połykaniu, a także nagły spadek ciśnienia krwi i utratę przytomności^[1][2].
• Ostre stany chorobowe przebiegające z gorączką. W takich przypadkach szczepienie należy odłożyć do czasu ustąpienia objawów^[1][2].
• Choroby przewlekłe w okresie zaostrzenia. Szczepienie powinno być wykonane po ustąpieniu zaostrzenia choroby^[1][2].
• Choroby neurologiczne o postępującym przebiegu. Szczepionka nie powinna być podawana w przypadku takich schorzeń^[1][2].
• Objawy mózgowe manifestujące się zaburzeniem świadomości i ogniskowymi objawami neurologicznymi, które wystąpiły w ciągu 72 godzin po poprzednim szczepieniu^[1][2].
• Encefalopatia o nieznanej etiologii, która wystąpiła w ciągu 7 dni po podaniu szczepionki zawierającej antygeny krztuśca^[1][2].
• Drgawki przebiegające z gorączką lub bez, występujące w ciągu 3 dni po poprzedniej dawce szczepionki^[1][2].
• Nieutulony ciągły płacz lub krzyk o wysokich tonach (krzyk mózgowy) trwający ≥ 3 godzin, który wystąpił w ciągu 48 godzin po poprzedniej dawce szczepionki^[1][2].
• Utrata świadomości lub epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, który charakteryzuje się bezwładnością lub obniżeniem napięcia mięśniowego, zmniejszoną i osłabioną reakcją na bodźce zewnętrzne, zmianą zabarwienia skóry (bladość lub sinica), występujący w ciągu 48 godzin po poprzednim szczepieniu^[1][2].
• Gorączka ≥ 40,5ºC, niewywołana innymi czynnikami, pojawiająca się w ciągu 48 godzin po poprzednim szczepieniu^[1][2].

Ostrzeżenia i środki ostrożności

Przed podaniem szczepionki DTP należy przeprowadzić dokładny wywiad lekarski oraz badanie lekarskie. Szczególną uwagę należy zwrócić na:

• Poprzednie szczepienia i działania niepożądane, które mogły być nimi spowodowane^[1].
• Możliwość wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego po szczepieniu. W związku z tym, pacjent powinien pozostać pod obserwacją przez 30 minut po podaniu szczepionki^[1].
• Pacjentów poddawanych leczeniu immunosupresyjnemu lub z niedoborami odporności, u których odpowiedź na szczepionkę może być obniżona. Zaleca się przesunięcie szczepień do zakończenia terapii i oznaczenie poziomu przeciwciał po szczepieniu^[1].
• Ryzyko wystąpienia bezdechu oraz konieczność monitorowania czynności oddechowych przez 48 do 72 godzin w przypadku podawania dawek szczepienia pierwotnego bardzo niedojrzałym wcześniakom^[1].
• Możliwość wystąpienia reakcji alergicznych, zwłaszcza u dzieci, u których występowały wcześniej znane reakcje alergiczne^[1].

Możliwe działania niepożądane

Jak każda szczepionka, szczepionka DTP może powodować działania niepożądane. Oto niektóre z nich:

• Powiększenie i bolesność węzłów chłonnych^[1][2].
• Reakcje alergiczne w postaci pokrzywki, wysypki, obrzęku twarzy, wstrząsu anafilaktycznego^[1][2].
• Zmniejszenie lub utrata apetytu^[1][2].
• Nieutulony ciągły płacz lub krzyk o wysokich tonach (krzyk mózgowy) trwający 3 godziny lub dłużej^[1][2].
• Drgawki przebiegające z gorączką lub bez, szczękościskiem, wzrostem a następnie obniżeniem napięcia mięśniowego^[1][2].
• Epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, który charakteryzuje się bezwładnością lub obniżeniem napięcia mięśniowego, zmniejszoną i osłabioną reakcją na bodźce zewnętrzne, zmianą zabarwienia skóry (bladość lub sinica)^[1][2].
• Bezdech u bardzo niedojrzałych wcześniaków^[1][2].
• Gorączka do 39 – 40°C lub wyższa^[1][2].
• Odczyny miejscowe w postaci zaczerwienienia, bólu, obrzęku^[1][2].

Słownik pojęć

• Nadwrażliwość – Zwiększona reakcja organizmu na substancję, która normalnie nie wywołuje takiej reakcji.
• Ostre stany chorobowe – Choroby, które rozwijają się szybko i mają intensywne objawy.
• Choroby przewlekłe – Choroby, które trwają długo i często postępują powoli.
• Choroby neurologiczne – Schorzenia dotyczące układu nerwowego.
• Encefalopatia – Uszkodzenie mózgu, które może prowadzić do zaburzeń świadomości i funkcji neurologicznych.
• Drgawki – Niekontrolowane skurcze mięśni, które mogą być spowodowane różnymi czynnikami, w tym gorączką.
• Krzyk mózgowy – Nieutulony, ciągły płacz o wysokich tonach, który może być objawem uszkodzenia mózgu.
• Epizod hipotoniczno-hiporeaktywny – Stan charakteryzujący się bezwładnością, obniżonym napięciem mięśniowym i zmniejszoną reakcją na bodźce zewnętrzne.
• Bezdech – Przerwa w oddychaniu, która może być niebezpieczna, zwłaszcza u wcześniaków.
• Wstrząs anafilaktyczny – Ciężka, nagła reakcja alergiczna, która może zagrażać życiu.

Podsumowanie

Szczepionka DTP jest skutecznym środkiem ochrony przed błonicą, tężcem i krztuścem, ale jej podanie wiąże się z pewnymi przeciwwskazaniami i ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych. Przed podaniem szczepionki należy dokładnie przeanalizować stan zdrowia dziecka i skonsultować się z lekarzem. Ważne jest również monitorowanie dziecka po szczepieniu, aby szybko zareagować na ewentualne niepożądane reakcje.

Materiały źródłowe

• [1]: Charakterystyka produktu leczniczego
• [2]: Ulotka leku