,

Jakie choroby wywołują pasożyty?

Data publikacji:

Ostatnia aktualizacja:

Jak zapobiegać zakażeniom pasożytniczym?

Ryzyko zakażenia pasożytniczego jest znacznie większe w miejscach o złych warunkach sanitarnych. Czy oznacza to, że w Polsce nie można zarazić się robakami? W jaki sposób zapobiec chorobom pasożytniczym? Jak chronić się przed świerzbem? A jak przed owsicą?
Jak zapobiegać chorobom pasożytniczym? (fot. canva)

Choroby pasożytnicze – czym są i jak można się zarazić?

Choroby pasożytnicze są wywoływane przez pasożyty w momencie inwazji. Termin pasożyt pochodzi od gr. słowa parasitos, czyli współbiesiadnik, darmozjad. Pasożytnictwo jest związkiem między osobnikami różnych gatunków, z których pasożyt wykorzystuje swojego żywiciela jako źródło pokarmu, wywołując jednocześnie różne dolegliwości. Pasożyty, zwane również robakami, można spotkać praktycznie wszędzie. Najczęściej są to ich formy przetrwalnikowe, które można spotkać w domu, parku, na basenie czy w galerii handlowej. Można się nimi zarazić również przez kontakt z osobą zakażoną, zakażonym psem, kotem czy innym zwierzęciem. Często do zakażenia dochodzi poprzez spożycie nieumytych warzyw, owoców czy surowego mięsa [1]. 

Jakie objawy dają choroby pasożytnicze?

Najczęściej zakażenie pasożytami nie daje specyficznych objawów. Niedługo po zakażeniu mogą to być zaburzenia żołądkowo-jelitowe, które jednak samoczynnie ustępują, a zakażenie zaczyna być bezobjawowe. Do bardziej swoistych objawów należa m.in:

  • nagła zmiana masy ciała, przyjmująca postać wychudzenia lub otyłości;
  • nocny świąd w okolicy krocza i odbytu;
  • worki pod oczami;
  • pojawienie się ospałości lub wręcz nadpobudliwość;
  • ogólne zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego;
  • problemy skórne, takie jak wypryski, pokrzywka czy trądzik [2].

Jakie choroby wywołują pasożyty?

Mnogość różnych pasożytów sprawia, że grupa ta może wywołać naprawdę wiele różnych chorób. Do najczęstszych chorób wywoływanych przez pasożyty należą:

  • świerzb – wywoływany przez świerzbowca ludzkiego i charakteryzujący się powstawaniem zmian skórnych z uporczywym świądem;
  • owsica – spowodowana przez owsika ludzkiego, dotyka głównie dzieci, a jej cechą charakterystyczną jest świąd w okolicy odbytu (głównie nocą);
  • tasiemczyca – rozwija się w przypadku zakażenia tasiemcem, najczęstsze pierwsze objawy to zaburzenia przewodu pokarmowego;
  • glistnica – choroba wywoływana przez glistę ludzką, objawy często są niespecyficzne, ale w dużej mierze dotyczą układu pokarmowego;
  • giardioza (lamblioza) – wywoływana przez pierwotniaki Giardia lamblia i często rozpoczyna się od biegunki;
  • toksoplazmoza – rozwija się po zakażeniu pierwotniakami Toxoplasma gondii, a jej objawy zależą od postaci (węzłowa, wrodzona, oczna);
  • wszawica – wywoływana przez wszy głowowe lub łonowe, charakteryzuje się widocznymi kanalikami na skórze i świądem;
  • włośnica – wywołuje ją włosień kręty, a pierwszymi objawami są zaburzenia jelitowe i osłabienie;
  • nużyca – jest spowodowana przez nużeńca ludzkiego i najczęściej powoduje świąd okolicy twarzy [3].
Jak można zarazić się pasożytami?

Jak zapobiegać chorobom pasożytniczym?

Jest bardzo dużo różnych chorób wywoływanych przez pasożyty. Ich objawy, drogi zakażenia oraz miejsca występowania, mogą się znacznie od siebie różnić. Nie mniej jednak występuje kilka podstawowych zasad, które należy zachować, aby zmniejszyć szansę na zarażenie się pasożytami. Najważniejsze z nich to m.in.:

  • bezwzględne przestrzeganiu zasad higieny, w tym szczególnie dokładne mycie rąk przed spożywaniem posiłków;
  • bardzo dokładnie mycie owoców i warzyw, unikanie spożywania ich bezpośrednio z “krzaczka”;
  • nie dzielenie z innymi osobami przedmiotów higieny osobistej, jak szczotki do włosów, ręczniki, itd;
  • nie spożywanie surowego lub niedogotowanego mięsa (szczególnie z niesprawdzonych źródeł);
  • regularna zmiana pościeli, ręczników i innych przedmiotów, gdzie mogą zalęgnąć się formy przetrwalnikowe pasożytów;
  • należy regularnie odrobaczać zwierzęta domowe;
  • nie należy wkładać rąk ani żadnych przedmiotów do buzi;
  • w przypadku dzieci należy unikać zabawy w niezabezpieczonych piaskownicach i regularne myć zabawki (w szczególności jeżeli korzystają z nich inne dzieci) [1,2].

Świerzb – profilaktyka. Jak uniknąć choroby?

Jedną z najczęstszych chorób pasożytniczych w Polsce jest świerzb. Świerzbowiec ludzki (Sarcoptes hominis) drąży korytarze pod naskórkiem, powoduje świąd i charakterystyczne podrażnienie skóry. Do zakażenia świerzbowcem dochodzi przez bezpośredni kontakt z chorym, np. przez kontakty seksulane, wspólną pościel czy ręcznik. W profilaktyce tej choroby stosuje się w szczególności:

  • bardzo dokładne mycie rąk i regularne kąpiele całego ciała;
  • częstsze niż normalnie zmiany ręczników, pościeli i innych przedmiotów, z którymi ma się bezpośredni kontakt;
  • nie należy współdzielić przedmiotów osobistych, takich jak szczoteczki do zębów, grzebienie czy kubki;
  • trzeba pamiętać, że w przypadku zakażenia świerzbowcem przez członka rodziny, istnieje bardzo duża szansa zarażenia współlokatorów tej osoby – wszyscy powinni być profilaktycznie przeleczeni, podobnie jak osoba zakażona;
  • ubrania, pościel czy ręczniki powinny być wyprane w wysokiej temperaturze i następnie nie używane przez okres 2-3 tygodni (kwarantanna);
  • warto maksymalnie skrócić paznokcie, ponieważ w przypadku świądu człowiek zaczyna się drapać, co w tym przypadku nie jest wskazane;
  • warto dezynfekować przedmioty codziennego użytku czy zabawki [2,3].

Owsica – profilaktyka. Jak jej uniknąć?

Zakażenie owsicą jest zdecydowanie najczęstszą chorobą pasożytniczą w Polsce. Średnio zakażenia te dotyczą ponad 15% dorosłych i prawie 40% dzieci pomiędzy 7. a 14. rokiem życia. Dlatego ważne jest podjęcie środków profilaktycznych takich jak:

  • w temperaturze pokojowej owsiki mogą przeżyć nawet 3 tygodnie, dlatego w przypadku diagnozy zakażenia u domownika, należy zadbać o wzmożoną czystość w mieszkaniu (toaleta, łazienka, kanapy, dywany, itd.);
  • podobnie jak w przypadku innych pasożytów, również tutaj kluczowa jest higiena, w szczególności dokładne mycie rąk przed posiłkami;
  • w przypadku prania ubrań i pościeli należy użyć wysokiej temperatury, po czym przez okres ok. 3 tygodni ich nie używać;
  • należy dokładnie obciąć paznokcie, aby uniknąć ich obgryzania oraz drapania się [1,2].

Podsumowanie

Zakażenia pasożytnicze w Polsce są coraz rzadsze. Pomimo higieny na wysokim poziomie oraz dużej społecznej wiedzy na ich temat, nie udało się całkowicie wyeliminować tego problemu. Również podczas podróży do krajów o niższym poziomie higieny istnieje ryzyko zakażenia, dlatego niezwykle ważne jest dbanie o higienę, szczególnie przed posiłkami. Warto również dokładnie sprzątać mieszkanie, a w przypadku podejrzenia kontaktu z nosicielem wyprać ubrania w wysokiej temperaturze. Dodatkowo ważne jest, aby nie spożywać niemytych owoców i warzyw oraz surowego mięsa. 

Bibliografia

  1. Hadaś E., Derda, M. (2014), Pasożyty–zagrożenie nadal aktualne, Probl Hig Epidemiol, nr 95(1), s. 6-13.
  2. Kaleta, Piotr, Marta Palacz-Wróbel, and Łukasz Chajec. „Częstość występowania robaczyc u dzieci w wieku przedszkolnym–określenie czynników predysponujących.” (2018).
  3. Własienko A., Kuchar E. (2017), Diagnostyka, leczenie i profilaktyka najczęstszych chorób pasożytniczych u dzieci. LEKARZ POZ 2/2017

Powiązane produkty

Omawiane substancje

W tym poradniku nie omawiamy konkretnych substancji.

Omawiane schorzenia

  • Glistnica (Askaridoza)

    Glistnica jest chorobą wywołaną przez pasożyty, które osiedlają się w jelitach człowieka. Objawy glistnicy mogą obejmować bóle brzucha, nudności, wymioty oraz zaburzenia trawienia.
  • Owsica

    Owsica jest to choroba wywołana przez pasożyty, które zasiedlają jelita człowieka. Objawia się m.in. świądem odbytu oraz bólem brzucha. Leczenie polega na stosowaniu odpowiednich leków przeciwpasożytniczych.
  • Świerzb

    Świerzb to choroba skóry wywołana przez pasożyty, które zasiedlają skórę człowieka i powodują swędzenie oraz zmiany skórne. Świerzb jest chorobą zakaźną, która może przenosić się drogą bezpośredniego kontaktu z zakażoną osobą lub poprzez wspólne korzystanie z przedmiotów codziennego użytku, takich jak ręczniki czy pościel.
  • Tasiemczyca

    Tasiemczyca jest chorobą wywoływaną przez pasożyty z rodzaju tasiemca, które osiedlają się w jelitach człowieka lub zwierząt. Objawy choroby mogą obejmować bóle brzucha, nudności, biegunkę oraz utratę masy ciała.
  • Toksoplazmoza

    Toksoplazmoza jest chorobą wywoływaną przez pasożyta Toxoplasma gondii, który może zainfekować ludzi i zwierzęta. Objawy toksoplazmozy zależą od wieku i stanu zdrowia osoby zarażonej, ale mogą obejmować gorączkę, bóle mięśniowe i zmęczenie.
  • Włośnica

    Włośnica to choroba pasożytnicza wywoływana przez tasiemce. Objawy mogą obejmować bóle brzucha, nudności, biegunkę i utratę masy ciała.
  • Wszawica i wszawica łonowa

    Wszawica i wszawica łonowa to choroby wywołane przez pasożyty, które atakują skórę i włosy człowieka. Objawy obejmują swędzenie, podrażnienie skóry i obecność jaj i larw pasożytów.

Więcej poradników

Wyświetlane poradniki pochodzą z kategorii czytanego artykułu: , .