aleric

Aleric deslo USP

floradix

Floradix Żelazo i witaminy

nisita

Nisita

Biotilac Biotic

hascovir

Hascovir Control Max

kerabione

Kerabione

raphaholin C

Raphacholin C

ecomer

Ecomer Odporność + witamina E

chitosan

Olimp Chitosan+chrom

Jak pomóc osobie głuchej w codziennych sprawach?

Jak zachowywać się wobec osób głuchych?

Czy wiesz, jak zachowywać się wobec osób głuchych, aby twoje zachowania były taktowne i zrozumiałe dla drugiej osoby? Jakie są skuteczne zasady komunikacji z osobami głuchymi i słabo słyszącymi?
Jak zachowywać się wobec osób głuchych? (fot. Canva)

Daj znać osobie głuchej, że jesteś w jej pobliżu

Przy rozpoczynaniu interakcji z osobą głuchą ciężki może być sam początek. Nie zawsze twój adresat cię widzi i w takim przypadku ciężko zwrócić na siebie jego uwagę. Zanim zaczniesz mówić do osoby głuchej lub niedosłyszącej, upewnij się, że na ciebie patrzy. Najrozsądniejszym wyjściem będzie lekkie zwrócenie uwagi na swoją obecność. Możesz podejść do rozmówcy i np. położyć dłoń na ramieniu. Jeśli przebywacie z daną osobą w zamkniętym pomieszczeniu, to możesz, np. włączyć i wyłączyć światło. 

Lekki kontakt fizyczny jest wskazany, ale musi to zostać zrobione rozsądnie. Nie możesz mocno klepnąć osoby głuchej po plecach albo uderzyć ją w ramię. Nie powinieneś także wymachiwać swoimi rękami przed tą osobą, bo zostanie to odebrane za niegrzeczne. Natomiast uprzejme pomachanie, szczególnie gdy osoba głucha stoi w pewnej odległości od nas, a chcemy ją, np. zawołać, jest wskazane. Machanie ręką powinno zostać wykonane trochę inaczej niż przy pożegnaniu. Poprawnym gestem jest wykonanie ruchu pionowego dłoni (ruch nadgarstka góra-dół).

Jak prowadzić rozmowę?

Najważniejsze jest, żeby na początku rozmowy ustalić z osobą głuchą lub niedosłyszącą formę komunikacji, np.:

  • forma pisemna na kartce lub telefonie typu SMS bądź notatnik;
  • czytanie z ruchu warg;
  • tłumacz migowy.

Bardzo ważne jest, aby używać prostych zdań o nieskomplikowanej gramatyce i prostego słownictwa. Wynika to z faktu, że dla wielu osób z poważną dysfunkcją słuchu (głównie wrodzoną) język polski nie jest językiem naturalnym i wymaga nauki – tak jak język obcy w przypadku osób słyszących. Dlatego słownictwo osób z dysfunkcjami słuchu bywa uboższe niż standardowo.

Jeśli rozmawiasz z osobą głuchą lub niedosłyszącą, to rób to normalnie. Może wydawać się to dziwne, jednak niektóre z  takich osób potrafią, np. czytać z ruchu ust. Natomiast dotyczy to zwykle osób z głuchotą nabytą, a nie np. ludzi niedosłyszących. Osoby z niepełnosprawnością słuchu często rozumieją komunikat dzięki znajomości kontekstu całej wypowiedzi lub sytuacji. Ta forma komunikacji w większości przypadków opiera się więc na intuicji. W tym celu staraj się zawsze utrzymywać kontakt wzrokowy i stój (albo siedź) od tej osoby w pewnej odległości, aby bez problemu mogła odczytać ruch z twoich ust. Staraj się nie doprowadzać do takich sytuacji, w których prowadzicie rozmowę, a ty stoisz za lub z boku swojego rozmówcy. Pamiętaj, że należy unikać sytuacji utrudniających komunikację, takich jak: zasłanianie ręką lub dokumentami ust podczas mówienia, odwracanie się, schylanie.

Podczas dyskusji mów wyraźnie i w miarę wolno, aby osoba głucha lub niedosłysząca mogła odczytać twoje słowa. Jeśli twój rozmówca poprosi cię o powtórzenie pewnej części wypowiedzi, to zrób to. Z drugiej strony pamiętaj też, aby nie mówić w sposób nadmiernie głośny czy przeciągły. Dotyczy to szczególnie osób niedosłyszących, czyli takich, które korzystają z aparatów słuchowych, gdyż te aparaty są indywidualnie dostosowane do ubytku słuchu właściciela aparatu. Nie przedłużaj słów i nie sylabuj bądź literuj. Mów spokojnie i zrozumiale. Pod żadnym pozorem nie żuj gumy ani nie jedz podczas dyskusji.

Prowadź rozmowę spokojnie

Wiesz już, że nie powinieneś mówić szybko i nieskładnie. Jednak tematy rozmowy również są ważne. Staraj się mówić jednocześnie o jednym temacie. Szybka, wielokrotna i ciągła zmiana tematów może wywołać zamieszanie u twojego rozmówcy. Podczas rozpoczynania rozmowy miłe będzie określenie tematu dyskusji, a jeśli chcesz nagle przejść do innego wątku, to możesz również o tym wspomnieć.

Podczas rozmowy należy zapewnić osobie komfort akustyczny. Nie powinno się przekazywać ważnych informacji w momencie, gdy pracuje głośna drukarka lub dzwoni telefon. Wśród głuchych zaledwie 4% osób rzeczywiście nic nie słyszy. Pozostałe osoby mogą odbie­rać wiele innych głośniejszych dźwięków z otoczenia, przy czym odbierają te dźwięki raczej zniekształcone i trochę ciszej, w zależności od stopnia ubytku słuchu.

Używaj gestów i mimiki

Częścią języka osób słyszących jest m.in. intonacja. Osoby głuche i niedosłyszące są pozbawione tego aspektu komunikacji. Natomiast część komunikacji niewerbalnej świetnie zastępują gestami i mimiką twarzy. Czasami zachowanie osób głuchych podczas rozmowy może wydać ci się przesadzone ze względu na ekspresję emocji, jednak jest to zupełnie normalne i nie możesz tego ograniczać. Gestykulacja i wyrażanie ekspresji za pomocą mimiki może pomóc w konwersacji, ale podczas wykonywania gestów, nie zasłaniaj twarzy i ust, bo odczytanie słów może stać się niewykonalne dla głuchej osoby.

Zachowanie wobec grupy osób głuchych

Wiesz już, że kontakt wzrokowy jest kluczowy podczas interakcji z osobą głuchą. Jeśli rozmawiasz, to nie wykonuj innych czynności. Niegrzeczne będzie, np. ciągłe patrzenie się w telefon lub niezwracanie uwagi na swojego rozmówcę, bo osoba głucha uzna wtedy rozmowę za zakończoną. Natomiast musisz umieć się też zachować odpowiednio w grupie osób głuchych lub niedosłyszących. Pamiętaj, aby nie przechodzić pomiędzy takimi osobami, bo zaburza to ich interakcje.

A jak zachować się wobec grupy osób głuchych lub niedosłyszących? Jeśli rozmawiacie wspólnie, to staraj się znaleźć takie miejsce, aby było cię dobrze widać. Nie stój w miejscach zacienionych ani przesadnie oświetlonych, bo patrzenie na ciebie może okazać się niemożliwe, a co za tym idzie, odczytanie słów z ruchu twoich ust również. Jeśli się z kimś witasz lub żegnasz, to powiedzenie zwykłego “Cześć” lub “Do widzenia” może okazać się niewystarczające. Jeśli wiesz, że nie każdy może cię zobaczyć, to podejdź do każdego z osobna i się z nim przywitaj lub pożegnaj. Dotyczy to generalnie wszystkich interakcji personalnych – traktuj osoby indywidualnie.

Naucz się kilku znaków z języka migowego

Nauczenie się języka migowego to trudne zadanie. Jeśli nie masz w swoim środowisku osób głuchych lub niedosłyszących, to może być to dla ciebie wręcz niepotrzebne. Jednak nigdy nie wiesz, kogo spotkasz na swojej drodze. Postaraj się nauczyć kilku podstawowych znaków z języka migowego. Może ci to ułatwić rozmowę i interakcję z osobami głuchymi. Będzie to też bardzo miłe dla odbiorcy. Pomóc ci w tym mogą, np. filmiki instruktażowe z internetu. Natomiast pamiętaj o tym, że w każdym kraju mamy inny język migowy. W Polsce jest to PJM (Polski Język Migowy).

Traktuj osoby głuche normalnie

Ta zasada tak naprawdę jest jedną z podstawowych. Okazuj szacunek i traktuj osobę głuchą lub niedosłyszącą normalnie – tak, jakbyś ty chciał być traktowany. Nie możesz okazywać swoim zachowaniem, że traktujesz daną osobę z góry i jako gorszą ze względu na swoją niepełnosprawność. Niegrzeczne będzie także litowanie się nad osobą głuchą. Podczas rozmowy nie powinieneś kierować tematów w kierunku niepełnosprawności tej osoby – chyba że twój rozmówca sam rozpocznie temat.

Okazywanie szacunku i skupianie uwagi na osobie głuchej podczas rozmowy jest ważne. Tak naprawdę dotyczy to wszystkich – nawet osób normalnie słyszących. Jednak zdarzają się momenty, w których musisz nagle przerwać rozmowę: dzwoni ważny telefon, ktoś puka do drzwi, a może ktoś woła cię z drugiego pokoju i potrzebuje twojej pomocy. Wiedz o tym, że osoba głucha nie jest tego świadoma. Jeśli nagle musisz przerwać rozmowę, to zakomunikuj to swojemu rozmówcy i wytłumacz, co się stało.

Nie poddawaj się i pytaj!

Nie wszystkie zasady interakcji z osobami głuchymi da się zawrzeć w jednym miejscu. Każdy jest inny i ma różne potrzeby. Wiele z sytuacji jest wyjątkowa i unikatowa, a z tego powodu nie da się określić schematów i instrukcji. Pamiętaj, że jeśli czegoś nie wiesz lub obawiasz się, co zrobić, to pytaj. To nigdy nic złego. Jeśli nie możesz porozumieć się z osobą głuchą lub niedosłyszącą, to bardzo dobrym rozwiązaniem będzie napisanie pytania i pokazanie go twojemu rozmówcy.

Gdzie szukać pomocy?

Istnieje wiele grup propacjenckich, które zajmują się normalizowaniem wielu niepełnosprawności. Jedną z nich jest fundacja Brak Barier.

Fundacja Brak Barier to organizacja powstała w 2018, a od 2021 posiadająca status organizacji Pożytku Publicznego. Misją jest likwidacja podziału społeczeństwa na osoby “pełnosprawne” i “niepełnosprawne”, poprzez integrowanie osób z niepełnosprawnością ze społeczeństwem.

Fundacja organizuje m.in treningi i zawody crossfitu na wózkach, obozy, wydarzenia integracyjne, a także szkolenia dotyczące m.in savoir-vivre w stosunku do osób z niepełnosprawnościami oraz zagadnień dostępności.

Bibliografia

Omawiane substancje

W tym poradniku nie omawiamy konkretnych substancji.

Omawiane schorzenia

W tym poradniku nie omawiamy konkretnych schorzeń.

Więcej poradników

Wyświetlane poradniki pochodzą z kategorii czytanego artykułu: .
  • Ilustracja poradnika Jakie leki wprowadzono na rynek w marcu 2024?

    Każdego miesiąca Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych zezwala na wprowadzenie nowych leków na polski rynek. Także w marcu tego…

  • Ilustracja poradnika Leki sieroce — leczenie chorób rzadkich

    Mianem chorób rzadkich określamy choroby, których częstotliwość występowania w populacji wynosi 5 przypadków na 10 tysięcy osób. Ze…

  • Ilustracja poradnika Wszystko, co musisz wiedzieć o utylizacji przeterminowanych leków

    Czy niektóre leki chomikujesz, aby w razie potrzeby wyciągnąć z zakamarków szafki? W środku nocy doskwiera Ci ból…

  • Ilustracja poradnika Dlaczego warto postawić na polskie leki?

    Polskie leki to nie tylko kluczowy element systemu opieki zdrowotnej, ale również ważny czynnik wspierający lokalną gospodarkę i…

  • Ilustracja poradnika Jakie leki wprowadzono do obrotu w kwietniu 2024?

    W kwietniu 2024 roku, na polskim rynku farmaceutycznym zadebiutowało 27 nowych leków w różnych formach i dawkach, poszerzając…