Kaszel jest fizjologicznym odruchem naszego organizmu, umożliwiającym oczyszczenie dróg oddechowych z zalegającej wydzieliny lub ciała obcego. Ze względu na charakter, wyróżnia się kaszel suchy (nieproduktywny) oraz mokry (produktywny). Rozpoznanie rodzaju kaszlu jest kluczowe do wdrożenia odpowiedniej terapii, bowiem każdy z nich wymaga podjęcia odmiennych kroków i wdrożenia innych leków [1].

Czym wyróżnia się kaszel mokry?

Cechą charakterystyczną mokrego kaszlu jest odkrztuszanie zalegającego śluzu. Kaszel produktywny jest naszym sprzymierzeńcem w walce z wszelkimi infekcjami, gdyż odruch ten pomaga usunąć patogeny bytujące w wydzielinie oskrzelowej. Nie ma on charakteru napadowego, niemniej jego natężenie jest zazwyczaj większe, gdy przyjmujemy pozycję leżącą (np. w nocy). W przebiegu mokrego kaszlu pacjenci często uskarżają się również na uczucie śluzu w okolicach gardła [2].

Co podać na mokry kaszel?

Gdy już wiemy, z jakim rodzajem kaszlu mamy do czynienia, pozostaje wybór odpowiedniego leku. A zatem co podać na kaszel mokry? Kaszel produktywny leczy się lekami wykrztuśnymi i sekretolitycznymi. Te pierwsze mają coraz mniejsze znaczenie, a praktyka wyraźnie wskazuje na ich słabnącą popularność.

Wśród leków wykrztuśnych wyróżnia się:

• o działaniu odruchowym, takie jak korzeń wymiotnicy czy benzoesan sodu;
• działające bezpośrednio na gruczoły oskrzelowe, w tym jodek potasowy, sulfogwajakol, olejki eteryczne;
• zmieniające odczyn wydzieliny oskrzelowej: wodorowęglan sodowy, chlorek amonowy [3].

Znacznie szerzej stosowane są leki o działaniu sekretolitycznym. Wyróżnia się wśród nich detergenty, używane przede wszystkim w warunkach szpitalnych, oraz leki mukolityczne, które obecnie stanowią podstawę łagodzenia mokrego kaszlu i mają ugruntowaną pozycję w terapii tej dolegliwości. Przyjrzyjmy się im bliżej [3].

Co to są leki mukolityczne?

Leki mukolityczne działają poprzez rozrzedzenie gęstej i lepkiej wydzieliny, która gromadzi się w drogach oddechowych podczas infekcji. Mechanizm działania mukolityków polega na rozrywaniu mostków dwusiarczkowych w mukoproteinach, co prowadzi do zmniejszenia lepkości śluzu. Ponadto, niektóre leki mukolityczne mają również działanie sekretolityczne, co oznacza, że zmniejszają wielkość cząsteczek śluzu i ułatwiają jego usuwanie. Istnieją także mukolityki, które mają dodatkowe działanie mukokinetyczne, czyli pobudzają wydalanie śluzu poprzez stymulację pracy rzęsek w drogach oddechowych W trakcie ich stosowania należy bezwzględnie zadbać o właściwe nawodnienie, gdyż umożliwia to efektywne usuwanie wydzieliny z dróg oddechowych [3].

Leki mukolityczne dzielą się na trzy mniejsze podgrupy:

1. pochodne cysteiny, w tym acetylocysteinę, karbocysteinę i erdosteinę;
2. bromoheksynę;
3. ambroksol — metabolit bromheksyny [3].

Preparaty z wymienionymi lekami mukolitycznymi są dostępne bez recepty lekarza.

Jaki lek na kaszel mokry jest najczęściej wybierany przez pacjentów?

Leki mukolityczne z powyższymi substancjami czynnymi, stanowią najczęstszy wybór pacjentów cierpiących na uporczywy, mokry kaszel. Jest to podyktowane również tym, że można je zakupić bez recepty. Praktyka apteczna dodatkowo wskazuje, że znaczna część chorych dokonuje wyboru między lekami najbardziej popularnymi — ACC i Flegaminą. Przyjrzyjmy się im bliżej.

Kiedy stosuje się leki z acetylocysteiną?

Są wskazane jako leki rozrzedzające wydzielinę dróg oddechowych, ułatwiające jej odkrztuszanie, zwłaszcza u pacjentów z zapaleniem oskrzeli związanym z przeziębieniem.

Acetylocysteina nie powinna być stosowana przez dzieci poniżej 6. roku życia, kobiety ciężarne i karmiące piersią oraz osoby z czynną chorobą wrzodową żołądka lub dwunastnicy albo z ostrym stanem astmatycznym. Co niezwykle istotne, kaszel mokry może niekiedy przebiegać jednocześnie z infekcją bakteryjną. Leku ACC nie należy wówczas stosować jednocześnie z doustnymi antybiotykami, w tym tetracyklinami, cefalosporynami i aminoglikozydami.

Aetylocysteinę na kaszel mokry należy przyjmować po posiłku. Nie stosować wieczorem, przed snem. Bez kontroli lekarza, nie wolno przyjmować leku dłużej niż 5 dni.

Bromoheksyna— na jaki kaszel? Jak ją stosować?

Wskazaniami do stosowania bromoheksyny są ostre i przewlekłe choroby dróg oddechowych, przebiegające z zaburzeniami odkrztuszania i usuwania śluzu. A zatem zaleca się stosowanie bromoheksyny na kaszel potocznie nazywany kaszlem mokrym.

Bromoheksyna nie powinna być stosowana u dzieci poniżej 2. roku życia. W formie syropu jest przeznaczona dla dzieci dopiero powyżej 7. roku życia. Należy stosować ją ostrożnie u pacjentów z czynną chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy, gdyż może nasilać jej objawy.

Co jest dobre na odkrztuszanie, czyli leki na mokry kaszel bez recepty

Na mokry kaszel warto sięgnąć po leki, które pomogą w rozrzedzeniu i usunięciu zalegającej wydzieliny. W aptekach dostępnych jest wiele preparatów bez recepty, które ułatwiają odkrztuszanie i łagodzą objawy kaszlu produktywnego. Poniżej przedstawiliśmy niektóre z nich:

Flegamina Classic, syrop

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera substancję czynną o udowodnionym działaniu – bromoheksynę;
• dawka wynosi 4mg/5ml;
• nie spożywać przed snem;
• w trakcie stosowania tego leku należy pić dużo płynów;
• lek zawiera sorbitol oraz niewielką ilość etanolu;
• można stosować u dzieci od 7. roku życia;
• nie zaleca się stosowania w I trymestrze ciąży;
• nie stosować w trakcie karmienia piersią;
• dostępny w smaku malinowym oraz miętowym bez cukru;
• lek występuje także w postaci tabletek.

ACC Optima, tabletki musujące

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera substancję czynną o udowodnionym działaniu – acetylocysteiną;
• jedna tabletka zawiera 600 mg substancji czynnej;
• proste dawkowanie;
• może być stosowany u młodzieży od 14. roku życia;
• należy unikać dłuższego kontaktu przygotowanego roztworu doustnego z metalami i gumą;
• lek zawiera laktozę i sód;
• lek może być stosowany w ciąży i podczas karmienia piersią jedynie gdy lekarz uzna to za konieczne.

Ambrosol Teva, syrop

O produkcie

• lek dostępny bz recepty;
• zawiera substancję czynną o udowodnionym działaniu – ambroksol;
• dawka wynosi 15 mg/5 ml lub 30 mg/5 ml;
• można stosować go już od 1. roku życia;
• nie stosować dłużej niż 14 dni;
• nie zawiera cukru sacharozy;
• bezwzględnie nie należy stosować leku w I trymestrze ciąży;
• nie zaleca się stosowania leku w ciąży i w trakcie karmienia piersią.

Flegamax, roztwór doustny

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• substancją czynną jest karbocysteina;
• dawka wynosi 50 mg/ml;
• nie stosować u dzieci poniżej 6. roku życia;
• nie stosować w ciąży i w trakcie karmienia piersią;
• podczas stosowania leku należy pić dużo płynów.

Mucosolvan, syrop

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera substancję czynną o udowodnionym działaniu – ambroksol;
• dawka wynosi 30 mg/5 ml;
• można stosować już od 1. roku życia;
• nie zaleca się stosować w ciąży, zwłaszcza w I trymestrze;
• nie stosować w trakcie karmienia piersią.

Flavamed, syrop

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera substancję czynną o udowodnionym działaniu – ambroksol;
• dawka wynosi 15 mg/5 ml;
• przy stosowaniu leku, należy pić dużo płynów;
• syrop może być stosowany już u dzieci od 1. roku życia (ale w wieku 1-2 lata jedynie po konsultacji z lekarzem);
• w czasie ciąży i karmienia piersią lek można stosować wyłącznie po wyraźnym zaleceniu lekarza;
• nie stosować przed snem.

Ambroksol Hasco Max, tabletki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera substancję czynną o udowodnionym działaniu – ambroksol;
• jedna tabletka zawiera 60 mg substancji czynnej;
• nie stosować u dzieci poniżej 12. roku życia;
• 1 tabletka zawiera 336 mg laktozy — pacjenci z rzadko występującą, dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy (typu Lapp) lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinni stosować tego leku;
• nie należy stosować w trakcie karmienia piersią i w ciąży, zwłaszcza w I trymestrze.

Deflegmin EFFECT LONG, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera substancję czynną o udowodnionym działaniu – ambroksol;
• jedna kapsułka zawiera 75 mg substancji czynnej;
• dzięki przedłużonemu uwalnianiu pozwala na wygodne dawkowanie 1 kapsułki dziennie;
• nie należy stosować u dzieci i młodzieży;
• nie stosować bezpośrednio przed snem;
• przy stosowaniu leku należy pić dużo płynów;
• lek zawiera sacharozę;
• występuje także w postaci syropu oraz tabletek.

Tussal Expectorans, tabletki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera substancję czynną o udowodnionym działaniu – ambroksol;
• jedna tabletka zawiera 30 mg substancji czynnej;
• nie stosować u dzieci poniżej 6. roku życia;
• lek zawiera laktozę jednowodną – pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy (typu Lapp) lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinni stosować tego produktu leczniczego;
• nie wolno stosować leku w I trymestrze ciąży.

Jakie są inne metody leczenia mokrego kaszlu?

Oprócz leków, które pomagają nam radzić sobie z kaszlem mokrym, warto przyjrzeć się kilku niefarmakologicznym metodom łagodzenia tego rodzaju kaszlu, które wspomogą terapię lekami:

• pij odpowiednią ilość płynów, aby utrzymać organizm w dobrym nawodnieniu, co ułatwia rozrzedzenie śluzu i jego odkrztuszanie;
• spożywaj ciepłe i kojące płyny, takie jak ziołowe herbaty, aby łagodzić ból gardła i ułatwić odkrztuszanie;
• korzystaj z nawilżacza powietrza, aby ułatwić oddychanie i zmniejszyć podrażnienia dróg oddechowych;
• zadbaj o higienę jamy ustnej i gardła, aby ograniczyć podrażnienia i zapobiec infekcjom górnych dróg oddechowych;
• unikaj drażniących czynników, takich jak dym papierosowy lub zanieczyszczone powietrze, które mogą pogłębiać kaszel.

Kiedy zgłosić się do lekarza z mokrym kaszlem?

W przypadku kaszlu mokrego ważne jest zrozumienie, że może on być objawem różnych schorzeń, takich jak zapalenie oskrzeli, infekcje bakteryjne, astma czy przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP). Choć wiele domowych sposobów może łagodzić objawy, nie powinno się ignorować sygnałów wysyłanych przez organizm. Jeśli kaszel utrzymuje się przez dłuższy czas lub towarzyszą mu inne niepokojące objawy, takie jak gorączka, duszność czy uporczywy ból w klatce piersiowej, zawsze zaleca się skonsultowanie się z lekarzem. Tylko profesjonalny diagnoza i odpowiednie leczenie mogą pomóc w identyfikacji przyczyny kaszlu oraz zapewnić skuteczną terapię, dostosowaną do indywidualnych potrzeb pacjenta.

Podsumowanie

Do leczenia mokrego kaszlu wykorzystuje się przede wszystkim leki o działaniu mukolitycznym, z bromoheksyną i acetylocysteiną na czele.  Flegamina i ACC — jedne z częściej używanych preparatów — mają zbliżone wskazania do stosowania i mechanizm działania. Oba leki przynoszą porównywalny efekt terapeutyczny, dlatego w razie mokrego kaszlu możesz sięgnąć po jeden z nich, co pozwoli na skuteczne rozrzedzenie śluzu i ułatwi odkrztuszanie. Pamiętaj także o prostych metodach wspomagających, takich jak odpowiednie nawodnienie organizmu czy unikanie drażniących czynników. Jeśli kaszel trwa długo lub towarzyszą mu niepokojące objawy, skonsultuj się z lekarzem, który wdroży właściwą terapię dostosowaną do Twoich potrzeb.