Czy wiesz jak postępować w przypadku oparzeń?

Data publikacji:

Ostatnia aktualizacja:

Dowiedz się więcej na temat oparzeń!

W Polsce rocznie ulega oparzeniom około 300 do 400 tysięcy osób, z czego 50–70% stanowią dzieci. Oparzenie może dotknąć każdego z nas. Może to być wylany wrzątek, wypadek samochodowy, pożar, wybuch pieca, bio-kominka, etc. Większość poszkodowanych to malutkie dzieci.
Pierwsza pomoc w oparzeniu (fot. Canva).

Najczęstsze zgłoszenia do Fundacji, która pomaga osobom po oparzeniach dotyczą dzieci, które wylały na siebie gorący płyn – kawę/herbatę, czy zupę. Pierwsza pomoc w przypadku oparzenia ma bardzo ważną rolę – od niej zależą dalsze losy osoby poszkodowanej. Liczy się czas, ponieważ skóra ulega uszkodzeniu, organizm doznaje szoku termicznego i może rozwinąć się choroba oparzeniowa.

Czym jest oparzenie?

Skóra to rodzaj płaszcza, który okrywa narządy wewnętrzne. Pełni ona szereg bardzo ważnych dla organizmu funkcji – m. in. zapobiega utracie płynów ustrojowych, odpowiada za utrzymanie prawidłowej temperatury ciała, a zawarta w niej melanina chroni w pewnym stopniu przed szkodliwym wpływem promieniowania UV.

Oparzenie jest uszkodzeniem skóry, a w zależności od jego stopnia, może obejmować także głębiej położone tkanki lub narządy. Spowodowane jest działaniem różnego rodzaju energii – cieplnej, elektrycznej, chemicznej lub promieniowaniem słonecznym lub jonizującym. Rodzaj czynnika parzącego ma wpływ na stopień uszkodzenia tkanek, który zależy również od siły i czasu trwania urazu. Determinuje on również sposób postępowania z poszkodowanym.

Jakie są rodzaje oparzeń?

Oparzenia to nie tylko wylanie na siebie gorącego płynu. Rzeczywiście najwięcej jest oparzeń termicznych, jednak warto wyróżnić też oparzenia elektryczne, chemiczne, czy słoneczne. Poznajmy je bliżej.

Oparzenia termiczne

Oparzenia termiczne to oparzenia, które powstają w wyniku działania wysokiej temperatury. Mogą one być spowodowane przez różne źródła ciepła, takie jak płomień, gorące płyny, para, prąd elektryczny lub promieniowanie. Oparzenia termiczne dzielą się na trzy stopnie:

  • Oparzenie pierwszego stopnia: skóra jest czerwona, sucha i może być lekko opuchnięta.
  • Oparzenie drugiego stopnia: skóra jest czerwona, opuchnięta i pęcherzykowa.
  • Oparzenie trzeciego stopnia: skóra jest czarna, wypalona i martwa.

Oparzenia elektryczne

Są wynikiem bezpośredniego działania prądu nisko- lub wysokonapięciowego. Mogą być także spowodowane wyładowaniem atmosferycznym – mamy wtedy do czynienia z porażeniem piorunem.

Oparzenia chemiczne

Są następstwem działania na tkanki stężonych kwasów i zasad (ługów) lub soli niektórych metali ciężkich. Oparzenia mogą przebiegać bezboleśnie, np. w przypadku oparzeń fenolem, lub powodować bardzo silne bóle, np. w przypadku skażeń kwasem fluorowodorowym.

Oparzenia słoneczne

Spowodowane zbyt długą ekspozycją skóry na szkodliwe działanie promieniowania UVA i UVB.

Jak powinna wyglądać pierwsza pomoc przy oparzeniu termicznym?

Jeśli doznasz oparzenia termicznego, ważne jest, aby natychmiastowo schłodzić miejsce oparzenia bieżącą wodą (ważne, żeby nie była ona bardzo zimna!) przez ok 20 minut. Należy również usunąć z oparzonego miejsca wszelkie zanieczyszczenia lub ubranie. W lekkich oparzeniach należy zmyć chłodną wodą miejsce oparzone i nałożyć opatrunek z jałowej gazy. Pęcherzy z płynem surowiczym nie należy nacinać ani przebijać – stwarza to ryzyko infekcji. W przypadku oparzeń drugiego lub trzeciego stopnia należy natychmiast skontaktować się z lekarzem lub wezwać pogotowie ratunkowe. W wyniku oparzeń termicznych, należy unikać stosowania maści lub środków znieczulających, dopóki nie uzyskasz porady lekarskiej. 

Obraz zawierający tekst, zrzut ekranu, Czcionka, Grafika

Opis wygenerowany automatycznie

Jak wygląda pierwsza pomoc przy oparzeniach chemicznych?

W przypadku oparzeń chemicznych, do których doszło w pomieszczeniu zamkniętym – należy je natychmiast opuścić wraz z osobą poszkodowaną. Pamiętaj o rękawiczkach! Jeśli doznasz oparzenia chemicznego, ważne jest, aby usunąć skażoną odzież, następnie przepłukać miejsce oparzenia dużą ilością letniej wody przez 30 min. Jeśli to możliwe poparzoną cześć ciała powinniśmy osłonić sterylnym opatrunkiem. Należy powiadomić pogotowie ratunkowe.

Ważne jest również, aby zidentyfikować substancję chemiczną, która spowodowała oparzenie, i przechowywać ją w bezpiecznym miejscu. Informacja ta jest niezbędna dla lekarzy, którzy będą leczyć oparzenie oraz dla służb ratowniczych.

Obraz zawierający tekst, zrzut ekranu, Czcionka, krąg

Opis wygenerowany automatycznie

Jak wygląda pierwsza pomoc przy oparzeniach elektrycznych?

Jeśli dojdzie do oparzenia prądem, należy natychmiast odłączyć źródło energii elektrycznej i wezwać pogotowie ratunkowe. W przypadku zatrzymania krążenia, należy jak najszybciej rozpocząć resuscytację krążeniowo-oddechową oraz poszukać dostępnego defibrylatora AED.

Obraz zawierający tekst, zrzut ekranu, Grafika, fiołek

Opis wygenerowany automatycznie

Jak wygląda leczenie oparzeń w Polsce?

Leczenie ciężkich oparzeń odbywa się w szpitalu i rozpoczyna się od wyprowadzenia chorego ze wstrząsu. W tym celu przetacza się duże ilości płynów, podaje się tlen do oddychania oraz leki przeciwbólowe i wzmacniające czynność serca. Czasami zachodzi konieczność wprowadzenia rurki do dróg oddechowych, co zapewnia ich drożność i ułatwia oddychanie. Jednocześnie podaje się leki chroniące przed rozwojem zakażenia.

Zmiany martwicze wycina się najwcześniej, jak to możliwe i równocześnie zamyka ranę przeszczepem. Do pokrycia rany stosuje się najczęściej autoprzeszczepy – można je pobierać z niemal każdej, nieoparzonej powierzchni ciała. Miejsca po ich pobraniu regenerują się bez powstawania blizny. Znacznie rzadziej stosuje się sztuczną skórę.

Wielki postęp w leczeniu oparzeń, szczególnie III°, stanowi sztuczna skóra. Jej użycie ogranicza znacznie ryzyko powstawania przykurczów stawów, prowadzących do inwalidztwa, oraz szpecących blizn. Z pewnych względów zastosowanie tego materiału jest korzystniejsze niż własne przeszczepy skórne. Z każdym przeszczepem związane jest ryzyko jego odrzucenia, a także zakażenia.

W leczeniu oparzeń ważną rolę spełnia wczesna rehabilitacja. Poza rehabilitacją oddechową (m.in. głębokie oddychanie, odksztuszanie itp.), stosowana jest rehabilitacja ruchowa. Wczesne rozpoczęcie ćwiczeń gimnastycznych zapobiega przykurczom i szpecącym bliznom oraz przywraca w maksymalnym stopniu czynności oparzonej okolicy ciała. Jest to niezwykle istotne w leczeniu oparzeń, zwłaszcza rąk, okolic stawów i szyi. Nie należy również zapominać o rehabilitacji psychicznej. Długotrwałe leczenie ciężkich oparzeń, groźba kalectwa i oszpecenia, problemy powrotu do życia rodzinnego i zawodowego – mogą prowadzić do stanów depresyjnych u chorych. Odpowiednia opieka psychologa oraz wsparcie najbliższej rodziny mogą odegrać istotną rolę w powrocie oparzonego do zdrowia.

Gdzie szukać pomocy?

W Polsce istnieją organizacje dla pacjentów cierpiących z powodu oparzeń. Przykładem jednej z nich jest Fundacja Jagoda.

Fundacja Jagoda.

Fundacja Jagoda, istniejąca od 2009 roku, pomaga osobom poparzonym i cierpiącym na powikłania w wyniku choroby oparzeniowej. Refunduje leczenie i rehabilitację, w tym leki oraz ubrania uciskowe. O pomoc może się zwrócić każdy, kto uległ oparzeniu, pomagamy również tym, którzy po latach pragną zoperować swoje oparzeniowe blizny. Równocześnie prowadzi akcje propagujące szkolenia z pierwszej pomocy przy oparzeniach.

Autorki: mgr Katarzyna Zoń oraz Ewa Lewandowska (pracownik Fundacji Jagoda im. Jagody Pachota).

Bibliografia

  1. Wczesne leczenie oparzeń, redakcja naukowa Jerzy Strużyna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006
  2. Kaźmierski M. i wsp. Rola lekarza rodzinnego w leczeniu oparzeń. Magazyn Medyczny – Lekarz Rodzinny 2002
  3. Encyklopedia zdrowia pod redakcją Witolda S. Gomułki i Wojciecha Rewerskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, wydanie piąte, Kraków 1997
  4. ABC oparzeń, wydanie pierwsze polskie pod redakcją Jacka Smereki, Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2007
  5. Chirurgia – repetytorium, Wojciech Noszczyk, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009
  6. Chirurgia dla studentów stomatologii, Zbigniew Gruca, Zdzisław Wajda, Marek Dobosz, Wydawnictwo AMG 2003

Powiązane produkty

Omawiane substancje

W tym poradniku nie omawiamy konkretnych substancji.

Omawiane schorzenia

  • Oparzenia termiczne i chemiczne

    Oparzenia termiczne i chemiczne są to schorzenia, które powodują uszkodzenie skóry i tkanki podskórnej w wyniku działania wysokiej temperatury lub substancji chemicznych. Objawy mogą obejmować ból, zaczerwienienie, pęcherze i owrzodzenia.
  • Oparzenie chemiczne I stopnia

    Oparzenie chemiczne I stopnia jest to uszkodzenie skóry spowodowane kontaktem z substancją chemiczną, które objawia się zaczerwienieniem, bólem i obrzękiem. W przypadku oparzenia chemicznego I stopnia zaleca się natychmiastowe przemywanie skóry wodą i stosowanie kremów łagodzących.
  • Oparzenie chemiczne II stopnia

    Oparzenie chemiczne II stopnia jest poważnym uszkodzeniem skóry, które może prowadzić do poważnych powikłań. Wymaga natychmiastowej interwencji medycznej i odpowiedniego leczenia.
  • Oparzenie słoneczne drugiego stopnia

    Oparzenie słoneczne drugiego stopnia jest stanem zapalnym skóry wywołanym nadmiernym narażeniem na promieniowanie UV. Charakteryzuje się zaczerwienieniem, bólem, pęcherzami i łuszczeniem skóry.
  • Oparzenie termiczne III stopnia

    Oparzenie termiczne III stopnia jest poważnym uszkodzeniem skóry, które może prowadzić do trwałych zmian w wyglądzie i funkcjonowaniu skóry. Wymaga natychmiastowej interwencji medycznej i długotrwałego leczenia.

Więcej poradników

Wyświetlane poradniki pochodzą z kategorii czytanego artykułu: .