Czy silny ból podczas miesiączki to normalne zjawisko?

Wiele kobiet traktuje bardzo bolesne miesiączki jako naturalną część życia, ale czy rzeczywiście tak powinno być? Endometrioza to przewlekła choroba zapalna, która w Polsce dotyka wielu kobiet. Choroba polega na występowaniu komórek błony śluzowej macicy w miejscach, gdzie ich być nie powinno – na jajnikach, jajowodach, pęcherzu moczowym, jelitach czy otrzewnej. Te nieprawidłowe ogniska zachowują się jak normalne endometrium w macicy – rozrastają się, reagują na hormony i “krwawią” podczas każdego cyklu. Problem polega na tym, że krew ta nie może wydostać się z organizmu, co prowadzi do stanów zapalnych, powstawania torbieli, blizn i zrostów.

Najważniejszym objawem, który powinien zaniepokoić każdą kobietę, są bardzo bolesne miesiączki uniemożliwiające normalne funkcjonowanie. Ból podczas współżycia, przewlekły ból miednicy występujący przez cały cykl, problemy z zajściem w ciążę to kolejne sygnały ostrzegawcze. Dodatkowo mogą pojawić się objawy ze strony układu pokarmowego – bolesne oddawanie stolca, biegunki i zaparcia nasilające się podczas miesiączki, charakterystyczne wzdęcia zwane “endobelly”. Przewlekłe zmęczenie, obfite krwawienia miesięczne i krwawienia między miesiączkami również mogą wskazywać na endometriozę.

Jak wygląda prawidłowa diagnostyka endometriozy?

Najnowsze wytyczne medyczne jasno określają, że diagnostyka endometriozy to proces wieloetapowy, który nie opiera się na pojedynczych badaniach krwi. Pierwszy i najważniejszy krok to szczegółowy wywiad lekarski, podczas którego ginekolog pyta o charakter i nasilenie bólu podczas miesiączki, ból podczas współżycia, problemy z zajściem w ciążę oraz objawy ze strony układu pokarmowego i moczowego. Ważna jest również historia rodzinna, ponieważ endometrioza może być dziedziczna. Następnie wykonuje się celowane badanie ginekologiczne obejmujące inspekcję powłok jamy brzusznej, wziernikowanie sklepień pochwy oraz dwuręczne badanie ginekologiczne, najlepiej uzupełnione badaniem zestawionym. Najlepiej wykonać te badania podczas miesiączki, gdy objawy są najsilniejsze i łatwiej wykryć zmiany. Złotym standardem w diagnostyce jest specjalistyczne badanie USG transwaginalne wykonane przez doświadczonego lekarza według protokołu endometriozy. To bezbolesne badanie trwające około 30 minut pozwala na dokładną ocenę macicy, jajników, jajowodów, wykrycie torbieli endometrialnych i ocenę głębokości naciekania zmian. Szczególną odmianą jest USG z kontrastem żelowym, które umożliwia ocenę przedniej i tylnej ściany pochwy, sprawdzenie stanu pęcherza moczowego, wykrycie zmian w jelicie grubym oraz ocenę moczowodów. W szczególnych przypadkach zaleca się rezonans magnetyczny, szczególnie gdy USG daje niejednoznaczne wyniki lub planowany jest zabieg operacyjny.

Dlaczego badania krwi nie wystarczą do diagnozy?

Ostatnie kontrowersje wokół pakietu badań promowanego przez Ewę Chodakowską pokazały, dlaczego badania krwi nie mogą być podstawą diagnostyki endometriozy. Marker CA-125, który był głównym elementem tego pakietu, może być podwyższony w endometriozie, ale nie jest specyficzny dla tej choroby – wzrasta także w raku jajnika, zapaleniach, a nawet podczas zwykłej miesiączki. Nie wszystkie pacjentki z endometriozą mają podwyższony CA-125, a jego prawidłowy poziom nie wyklucza choroby.

Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników jasno stwierdza, że nie należy stosować oznaczenia CA-125 ani innych markerów z krwi jako samodzielnych markerów diagnostycznych dla endometriozy. Inne badania krwi jak badania hormonalne, morfologia czy ferrytyna mogą być przydatne w ocenie ogólnego stanu zdrowia pacjentki, ale nie potwierdzają ani nie wykluczają endometriozy. Lekarze ostro skrytykowali pakiet Ewy Chodakowskiej oferowany na stronach sieci Diagnostyka, a dr Mikołaj Karmowski, specjalista w dziedzinie leczenia endometriozy, stwierdził, że “chciwość celebrytów nie zna granic, nawet kosztem zagubionych kobiet chorujących na endometriozę“. Fundacja “Pokonać Endometriozę” wydała oświadczenie ostrzegające, że promowanie takich pakietów może wprowadzać pacjentki w błąd i opóźniać uzyskanie właściwej pomocy. Ujemny wynik markera nie wyklucza choroby, więc kobieta może mylnie uznać, że “to nie endometrioza” i zwlekać z wizytą u specjalisty, podczas gdy choroba może się rozwijać. Z kolei wynik dodatni bez odpowiedniej interpretacji może niepotrzebnie wystraszyć pacjentkę.

Podsumowanie

Endometrioza to poważna choroba wymagająca prawidłowej diagnostyki opartej na dowodach naukowych. Podstawą rozpoznania jest szczegółowy wywiad lekarski, badanie ginekologiczne oraz specjalistyczne USG transwaginalne wykonane przez doświadczonego lekarza. W razie potrzeby stosuje się dodatkowe badania obrazowe, a laparoskopię wykonuje się tylko w szczególnych przypadkach. Badania krwi nie mogą zastąpić właściwej diagnostyki – mogą jedynie uzupełniać obraz kliniczny, ale nigdy nie stanowią podstawy do postawienia diagnozy. Pacjentki powinny korzystać z rzetelnych źródeł informacji medycznej i konsultować się z wykwalifikowanymi specjalistami. Pamiętajcie, że silny ból podczas miesiączki nie jest normalny – jeśli doświadczasz takich objawów, nie wahaj się szukać pomocy u ginekologa specjalizującego się w endometriozie. Wczesna diagnoza i odpowiednie leczenie mogą znacznie poprawić jakość życia i zachować płodność.