Czy wiesz, jak łuszczyca wpływa na Twoje zdrowie?

Łuszczyca to przewlekła choroba zapalna skóry, która dotyka około 2-3% światowej populacji. Choć kojarzymy ją głównie ze zmianami skórnymi, obecnie uznaje się ją za schorzenie ogólnoustrojowe. Łuszczyca może prowadzić do różnych powikłań – u nawet 30% pacjentów rozwija się łuszczycowe zapalenie stawów, a około 1% zmaga się z chorobami zapalnymi jelit. Co więcej, choroba ta wiąże się z wieloma współistniejącymi problemami zdrowotnymi, takimi jak zespół metaboliczny, choroby sercowo-naczyniowe i depresja. Osoby z łuszczycą są również bardziej narażone na infekcje, nawet jeśli nie przyjmują leków osłabiających odporność. Dzieje się tak z powodu zmian w układzie odpornościowym, gdzie występuje nadmierna aktywność białych krwinek i czynników zapalnych, co może wpływać na zdolność organizmu do zwalczania infekcji.

Przełomem w leczeniu łuszczycy było wprowadzenie leków biologicznych, które w przeciwieństwie do tradycyjnych metod leczenia, celują w konkretne elementy układu odpornościowego. Pierwszą grupą były inhibitory TNF (czynnika martwicy nowotworów), które zrewolucjonizowały leczenie pod koniec lat 90. Z biegiem czasu naukowcy odkryli, że łuszczyca jest napędzana przez złożoną sieć cytokin – substancji przekazujących sygnały między komórkami odpornościowymi. Dlatego opracowano leki działające na inne cele, takie jak interleukiny IL-23 i IL-17, które okazały się skuteczne w kontrolowaniu choroby. Różne leki biologiczne mają odmienne mechanizmy działania, co przekłada się na ich profil bezpieczeństwa, szczególnie jeśli chodzi o ryzyko infekcji. Na przykład, inhibitory TNF mogą zwiększać ryzyko reaktywacji utajonej gruźlicy, ponieważ TNF odgrywa kluczową rolę w kontrolowaniu niektórych infekcji wewnątrzkomórkowych.

Czy odpowiednie badania przesiewowe są kluczem do bezpieczeństwa?

“Nasze badania wykazały, że przestrzeganie zaleceń dotyczących badań przesiewowych i leczenia utajonej gruźlicy spowodowało 10-krotny spadek częstości występowania aktywnej gruźlicy u pacjentów leczonych inhibitorami TNF” – piszą autorzy jednego z badań. Ciekawe jest to, że nowsze leki biologiczne, takie jak inhibitory IL-17 lub IL-23, wydają się mieć mniejszy wpływ na ryzyko reaktywacji gruźlicy. Mimo to, aktualne wytyczne nadal zalecają badania przesiewowe w kierunku utajonej gruźlicy przed rozpoczęciem jakiejkolwiek terapii biologicznej w leczeniu łuszczycy. Eksperci ostatnio sugerują, że inhibitory IL-17 lub IL-23 są preferowane u pacjentów z wysokim ryzykiem narażenia na gruźlicę lub gdy istnieje ryzyko toksyczności leczenia przeciwgruźliczego.

Innym ważnym zagadnieniem jest wirusowe zapalenie wątroby typu B (HBV). Według Światowej Organizacji Zdrowia, około 296 milionów ludzi na całym świecie jest przewlekle zakażonych HBV. Przed rozpoczęciem leczenia biologicznego łuszczycy zaleca się badania przesiewowe w kierunku HBV. W przypadku pacjentów z nieaktywnym nosicielstwem HBV poddawanych leczeniu biologicznemu o wysokim ryzyku, zaleca się profilaktyczne leczenie przeciwwirusowe, które powinno rozpocząć się przed rozpoczęciem terapii biologicznej i być kontynuowane do 6 miesięcy po jej zakończeniu. Podobne zalecenia dotyczą wirusowego zapalenia wątroby typu C (HCV), które dotyka około 57,8 miliona osób na świecie.

Jak unikać powikłań i chronić zdrowie przy leczeniu łuszczycy?

Co ciekawe, różne leki biologiczne mogą wpływać na różne rodzaje infekcji. Na przykład, inhibitory IL-17 wiążą się ze zwiększonym ryzykiem zakażeń Candida, ponieważ IL-17 odgrywa kluczową rolę w obronie przed grzybami. Jednak te infekcje nie są zazwyczaj poważne – są to pojedyncze, łagodne do umiarkowanych infekcje, które w większości przypadków nie wymagają przerwania terapii biologicznej. Badania wykazały również, że u pacjentów z dobrze kontrolowanym zakażeniem HIV, terapie biologiczne w leczeniu łuszczycy nie wiążą się ze zwiększonym ryzykiem infekcji w porównaniu do populacji ogólnej.

Szczepienia są kluczowym elementem ochrony pacjentów z łuszczycą przed chorobami zakaźnymi, choć niestety wskaźniki szczepień wśród tych pacjentów pozostają nieoptymalne. Obecne wytyczne europejskie stanowią, że sama łuszczyca nie powinna być powodem do odstępowania od standardowych praktyk szczepień. Przed rozpoczęciem leczenia systemowego lub biologicznego należy sprawdzić i zaktualizować status szczepień. Zaleca się również coroczne szczepienia przeciwko grypie i aktualne szczepienia przeciwko COVID-19. Wpływ leków biologicznych na skuteczność szczepionek jest różny – niektóre badania wykazały niższe poziomy przeciwciał po szczepieniu u pacjentów leczonych inhibitorami TNF, podczas gdy inhibitory IL-12/23 i IL-17 nie wydają się upośledzać odpowiedzi na szczepionki.

Podsumowanie

Łuszczyca jest przewlekłą chorobą zapalną dotykającą 2-3% światowej populacji, która wykracza poza problemy skórne i może prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych. Przełomem w jej leczeniu stały się leki biologiczne, w tym inhibitory TNF oraz interleukiny IL-23 i IL-17, które celują w konkretne elementy układu odpornościowego. Bezpieczeństwo terapii biologicznej wymaga odpowiednich badań przesiewowych, szczególnie w kierunku gruźlicy oraz wirusowego zapalenia wątroby typu B i C. Różne leki biologiczne mogą wpływać na różne rodzaje infekcji, przy czym nowsze preparaty wykazują korzystniejszy profil bezpieczeństwa. Istotnym elementem ochrony pacjentów są szczepienia, które powinny być wykonywane zgodnie z aktualnymi wytycznymi, zwłaszcza przed rozpoczęciem terapii biologicznej. Skuteczne i bezpieczne leczenie łuszczycy wymaga indywidualnego podejścia oraz regularnego monitorowania stanu zdrowia pacjenta.