Czym jest rak trzustki i dlaczego stanowi tak poważne zagrożenie?

Rak trzustki należy do najgroźniejszych nowotworów, ponieważ jedynie 12% pacjentów przeżywa pięć lat od momentu rozpoznania choroby¹. Jednym z głównych problemów jest fakt, że nowotwór ten przez długi czas nie daje wyraźnych objawów. W efekcie u większości chorych diagnoza stawiana jest w zaawansowanym stadium, gdy możliwości leczenia są ograniczone⁹.

Dane z 2022 roku wskazują, że średnia zachorowalność na świecie wynosiła 6,22 przypadków na 100 000 osób, a śmiertelność 5,74 na 100 000¹⁰. Najwyższe wskaźniki odnotowano w Urugwaju, na Węgrzech oraz w Japonii¹⁰. Różnice pomiędzy krajami są związane między innymi z poziomem rozwoju gospodarczego, stylem życia mieszkańców oraz dostępem do opieki zdrowotnej¹¹¹².

Rak trzustki częściej dotyka mężczyzn niż kobiet. W skali globalnej mężczyźni chorują około 1,5 raza częściej, szczególnie w Azji i Europie. Ma to związek zarówno z czynnikami hormonalnymi, jak i częstszym występowaniem ryzykownych nawyków zdrowotnych⁶¹³.

Jakie czynniki stylu życia zwiększają ryzyko raka trzustki?

Analiza danych z 185 krajów pokazuje, że na ryzyko zachorowania na raka trzustki duży wpływ mają czynniki, które w wielu przypadkach można modyfikować². Do najważniejszych należą podwyższony poziom cholesterolu, palenie tytoniu, spożywanie alkoholu oraz otyłość³.

Najsilniejszy związek zaobserwowano w przypadku podwyższonego cholesterolu całkowitego. Może on sprzyjać rozwojowi nowotworu poprzez przewlekłe stany zapalne i zaburzenia metaboliczne³. Równie istotne znaczenie mają palenie papierosów oraz regularne spożywanie alkoholu, które wyraźnie zwiększają ryzyko zachorowania². U mężczyzn dodatkowym czynnikiem ryzyka jest nadciśnienie tętnicze³.

Dlaczego liczba przypadków rośnie i co nas czeka w przyszłości?

Dane z 52 krajów pokazują wyraźny wzrost zachorowań na raka trzustki, zwłaszcza wśród osób po 50. roku życia oraz u młodych kobiet⁵. W grupie młodych kobiet wzrost liczby przypadków zaobserwowano w 39 z 52 analizowanych krajów, a najszybsze tempo odnotowano w Ekwadorze¹⁴. Przyczyn tego zjawiska upatruje się między innymi w otyłości, zmianach nawyków żywieniowych, większym spożyciu żywności przetworzonej, a także w czynnikach genetycznych i hormonalnych⁴.

Prognozy do 2050 roku są niepokojące. Szacuje się, że liczba nowych przypadków u osób starszych wzrośnie o 85-88%. Największe obciążenie zachorowaniami będzie dotyczyć Azji, natomiast najszybszy przyrost liczby przypadków przewiduje się w Afryce⁷¹⁵. Bez skutecznych działań profilaktycznych oraz poprawy dostępu do leczenia rak trzustki pozostanie jednym z największych wyzwań współczesnej onkologii¹⁶.

Co możesz zrobić, aby zmniejszyć ryzyko?

Rak trzustki to choroba o bardzo wysokiej śmiertelności, a liczba zachorowań na świecie systematycznie rośnie, szczególnie wśród osób starszych i młodych kobiet⁸. Jednocześnie wiele czynników ryzyka można ograniczyć poprzez zmianę stylu życia⁸. Prognozowany wzrost liczby przypadków, zwłaszcza w Azji i Afryce, pokazuje jak pilne są działania profilaktyczne¹⁷. Regularne badania kontrolne, zdrowa dieta, codzienna aktywność fizyczna oraz unikanie używek to obecnie najskuteczniejsze sposoby zmniejszania ryzyka raka trzustki¹⁷.

Pytania i odpowiedzi