Zanokcica opryszczkowa to schorzenie o jasno określonej etiologii wirusowej, które rozwija się w wyniku zakażenia wirusem opryszczki pospolitej1. Choroba ta stanowi stosunkowo rzadką, ale charakterystyczną manifestację infekcji herpetycznej, która może dotknąć każdego, niezależnie od wieku czy płci2.
Czynnik etiologiczny
Bezpośrednią przyczyną zanokcicy opryszczkowej jest wirus opryszczki pospolitej (HSV – herpes simplex virus)34. W patogenezie schorzenia uczestniczą oba typy tego wirusa:
- HSV-1 – odpowiada za około 60% przypadków zanokcicy opryszczkowej45. Ten typ wirusa jest głównie kojarzony z opryszczką wargową i infekcjami obszaru jamy ustnej
- HSV-2 – powoduje pozostałe 40% przypadków45. Częściej wywołuje infekcje narządów płciowych
Warto podkreślić, że oba typy wirusa mogą wywoływać identyczne objawy kliniczne zanokcicy opryszczkowej67.
Mechanizmy zakażenia
Infekcja wirusem HSV prowadząca do rozwoju zanokcicy opryszczkowej może nastąpić na kilka sposobów8:
Zakażenie pierwotne
Zakażenie pierwotne występuje, gdy pacjent po raz pierwszy styka się z wirusem HSV3. Może ono nastąpić przez:
- Bezpośrednią inokulację zewnętrzną – kontakt z zakażoną osobą, jej wydzielinami lub przedmiotami skażonymi wirusem8
- Autoinokulację – przeniesienie wirusa z innych części ciała pacjenta, na przykład z opryszczki wargowej czy narządów płciowych8
Reaktywacja wirusa
Po przebytym zakażeniu pierwotnym wirus HSV pozostaje w organizmie w stanie uśpienia w zwojach nerwowych9. Zanokcica opryszczkowa może wystąpić ponownie w wyniku reaktywacji tego wirusa, nawet po miesiącach lub latach od pierwotnej infekcji310.
Drogi transmisji wirusa
Wirus HSV przedostaje się do organizmu przez uszkodzoną barierę skórną1112. Najczęstsze sposoby transmisji obejmują Zobacz więcej: Drogi transmisji wirusa HSV w zanokcicy opryszczkowej:
- Bezpośredni kontakt z opryszczką wargową lub pęcherzykami w jamie ustnej6
- Dotykanie zmian opryszczkowych w okolicy narządów płciowych6
- Ssanie kciuka lub gryzienie paznokci podczas aktywnej infekcji opryszczkowej jamy ustnej6
- Kontakt zawodowy z wydzielinami ustno-gardłowymi pacjentów (personel medyczny i stomatologiczny)6
Grupy szczególnego ryzyka
Pewne grupy osób są bardziej narażone na rozwój zanokcicy opryszczkowej ze względu na specyfikę swojej aktywności Zobacz więcej: Grupy ryzyka zachorowania na zanokcicę opryszczkową:
- Dzieci – szczególnie te, które mają nawyk ssania kciuka i jednocześnie cierpią na opryszczkę wargową413
- Personel medyczny – dentyści, higienistki stomatologiczne, lekarze, pielęgniarki mający kontakt ze śliną lub innymi płynami ustrojowymi1415
- Sportowcy – szczególnie uprawiający sporty kontaktowe1516
Czynniki predysponujące
Istnieje szereg czynników, które zwiększają prawdopodobieństwo rozwoju zanokcicy opryszczkowej:
Czynniki związane ze stanem skóry
Kluczowym elementem rozwoju infekcji jest uszkodzenie ciągłości skóry17. Najczęstsze uszkodzenia to:
- Zerwane skórki wokół paznokci8
- Drobne rany i skaleczenia18
- Uszkodzenia mechaniczne powstałe podczas zabiegów kosmetycznych (manicure)19
Czynniki immunologiczne
Osoby z osłabioną odpornością są szczególnie narażone na zakażenie oraz na cięższy przebieg choroby920:
Różnice etiologiczne w zależności od wieku
Dominujący typ wirusa i droga zakażenia różnią się w zależności od grupy wiekowej pacjenta:
Dzieci
U dzieci zanokcica opryszczkowa jest najczęściej wywoływana przez HSV-147. Infekcja zazwyczaj powstaje w wyniku autoinokulacji z pierwotnych ognisk w jamie ustnej, szczególnie u dzieci z nawykiem ssania kciuka podczas opryszczki wargowej lub zapalenia dziąseł i jamy ustnej4.
Dorośli
U dorosłych częściej obserwuje się zakażenia spowodowane przez HSV-2415. Wynika to z faktu, że u tej grupy wiekowej zanokcica opryszczkowa najczęściej rozwija się w wyniku autoinokulacji z opryszczki narządów płciowych4.
Znaczenie kliniczne rozpoznania etiologii
Prawidłowe rozpoznanie wirusowej etiologii zanokcicy opryszczkowej ma kluczowe znaczenie kliniczne. Schorzenie to jest często błędnie diagnozowane jako zakażenie bakteryjne palca514, co może prowadzić do nieprawidłowego leczenia i opóźnienia gojenia5.
Wiedza o wirusowej naturze schorzenia pozwala na zastosowanie odpowiedniego leczenia przeciwwirusowego oraz uniknięcie niepotrzebnych zabiegów chirurgicznych, które w przypadku infekcji wirusowej mogą być wręcz szkodliwe1322.


















