Samoistne (pierwotne) nadciśnienie

Samoistne (pierwotne) nadciśnienie tętnicze to trwałe podwyższenie ciśnienia tętniczego krwi, które pojawia się bez uchwytnej przyczyny, dotychczas znanej przyczyny. Zazwyczaj wzrost ciśnienia następuje stopniowo.

Pierwotne nadciśnienie często dotyka osób starszych. Czynniki ryzyka wystąpienia to między innymi: cukrzyca, dieta bogata w sól, występowanie nadciśnienia w rodzinie, otyłość, siedzący tryb życia. Pierwotne nadciśnienie jest wieloczynnikowe i nie ma jednej wyraźnej przyczyny.

Wstępne objawy nadciśnienia tętniczego:
– zwiększona pobudliwość nerwowa;
– zaburzenia snu;
– uczucie przemijającego ucisku w głowie, zwłaszcza w okolicy potylicy i w skroniach;
– kołatanie serca;
– szum i zawroty głowy (a równocześnie nie występują jakieś wyraźniejsze uchwytne zmiany narządowe);
– miernie podwyższone ciśnienie tętnicze krwi.

W późniejszym okresie wymienione subiektywnie odczuwane dolegliwości utrzymują się nadal. Są one nawet bardziej przykro odczuwane ze względu na wzrost ich nasilenia i dłuższe okresy występowania. Zaznacza się już obniżenie sprawności psychicznej i fizycznej, warunkowane w znacznym stopniu przede wszystkim wzrostem ogólnego rozdrażnienia i niepokoju. Jednocześnie chory zaczyna odczuwać dolegliwości sugerujące dołączającą się niewydolność wieńcową (pieczenie i ból za mostkiem) oraz niedomogę lewej komory mięśnia sercowego (zadyszka przy fizycznych wysiłkach).

Rozpoznanie nadciśnienia wymaga wykonania pomiarów ciśnienia w czasie dwóch kolejnych wizyt lekarskich. Prawidłowe ciśnienie tętnicze wynosi 120/80 mmHg. Jeśli którakolwiek z wartości jest wyższa, może to świadczyć o nadciśnieniu. Wówczas konieczna jest dalsza diagnostyka nadciśnienia tętniczego pierwotnego. Konieczny jest wywiad z pacjentem, badania krwi, moczu, a także badania obrazowe.

Podstawowym celem terapii pacjenta z nadciśnieniem tętniczym jest zmniejszenie śmiertelności i ryzyka powikłań sercowo-naczyniowych. Leczenie powinno prowadzić do obniżenia ciśnienia tętniczego do wartości poniżej 140/90 mmHg u większości pacjentów z nadciśnieniem tętniczym.
Postępowanie w nadciśnieniu tętniczym powinno obejmować:
– zmiany w stylu życia polegające m.in. na zmniejszeniu masy ciała, modyfikacji diety, zwiększeniu aktywności fizycznej, zaprzestanie palenia papierosów;
– stosowanie leków hipotensyjnych,
– skorygowanie wszystkich innych czynników ryzyka sercowo-naczyniowego, np. leczenie dyslipidemii, cukrzycy czy leczenie przeciwpłytkowe.
Do głównych klas leków stosowanych w leczeniu nadciśnienia tętniczego zaliczamy tiazydowe leki moczopędne, leki blokujące receptory β-adrenergiczne, antagonistów wapnia, inhibitory konwertazy angiotensyny i leki blokujące receptor AT1.
Bardzo często terapia nadciśnienia tętniczego oparta jest na stosowaniu kombinacji kilku leków o uzupełniających się nawzajem mechanizmach działania.

Rozwojowi nadciśnienia tętniczego można zapobiegać w dwojaki sposób, stosując prewencję pierwotną, mającą na celu uniknięcie lub opóźnienie rozwoju nadciśnienia oraz prewencję wtórną, która ma za zadanie zwiększenie wykrywalności nadciśnienia tętniczego jak również zapobieganie lub opóźnienie rozwoju powikłań sercowo-naczyniowych i nerkowych.