Długi COVID – przewlekłe objawy po przejściu koronawirusa

Długi COVID, znany również jako zespół post-COVID-19, to stan charakteryzujący się utrzymywaniem się objawów przez co najmniej trzy miesiące po pierwotnej infekcji SARS-CoV-2¹². Ten przewlekły stan może znacząco wpłynąć na jakość życia pacjentów, ograniczając ich zdolność do wykonywania codziennych czynności, takich jak praca czy prace domowe³.

Definicja i kryteria rozpoznania

Długi COVID nie jest jednym objawem czy zestawem objawów, ale dowolnym stanem medycznym związanym z infekcją COVID-19, który trwa co najmniej trzy miesiące po pierwszych objawach COVID¹. Według Centrum Kontroli i Prewencji Chorób Stanów Zjednoczonych długi COVID definiuje się jako następstwa, które utrzymują się przez co najmniej trzy miesiące po początkowej infekcji⁴.

Inne badania sugerują zespół post-ostrego COVID-19 jako objawy trwające do 120 dni po wyzdroweniu⁴. W badaniach naukowych zidentyfikowano ponad 200 objawów związanych z długim COVID². Objawy mogą pozostawać takie same w czasie, pogarszać się lub znikać i powracać².

Najczęstsze objawy długiego COVID

Dwoma najczęstszymi objawami długiego COVID są zmęczenie (brak energii) i duszność¹. Najczęstsze objawy długiego COVID obejmują skrajne zmęczenie, szczególnie po aktywności, problemy z pamięcią często nazywane „mgłą mózgową”, uczucie oszołomienia lub zawrotów głowy oraz problemy ze smakiem lub zapachem².

Inne możliwe objawy obejmują: utratę lub zmienione poczucie węchu lub smaku (anosmia lub dysgeuzja), problemy z myśleniem lub koncentracją, przewlekły kaszel, bóle głowy, trudności ze snem lub bezsenność, depresję, lęk, ból w klatce piersiowej, kołatania serca oraz biegunkę¹. W kohorcie COVID-19 zmęczenie, duszność i ból stawów były najczęstszymi objawami po czterech tygodniach⁴.

Najczęstsze objawy długiego COVID według NHS obejmują: skrajne zmęczenie, uczucie duszności, problemy z pamięcią i koncentracją („mgła mózgowa”), kołatania serca, zawroty głowy, ból stawów i bóle mięśniowe⁶. Istnieje jednak wiele objawów, które można mieć po infekcji COVID-19, w tym: utratę węchu, ból w klatce piersiowej lub ucisk, trudności ze snem, mrowienie i pieczenie, depresję i lęk, szumy uszne, bóle uszu, nudności, bóle brzucha, utratę apetytu, kaszel, bóle głowy, ból gardła, zmiany w poczuciu węchu lub smaku oraz wysypki⁶.

Częstość występowania i grupy ryzyka

Ponieważ wirus wywołujący COVID-19 nadal się zmienia, badacze nie mogą powiedzieć, ilu ludzi zostało dotkniętych długim COVID. Niektórzy badacze oszacowali, że 10% do 35% osób, które miały COVID-19, przeszło na długi COVID⁵. Eksperci szacują, że 17,6 miliona Amerykanów ma długi COVID⁷.

Czynniki ryzyka długiego COVID dopiero zaczynają być poznawane. Ogólnie rzecz biorąc, większość badań stwierdza, że długi COVID jest diagnozowany częściej u kobiet w każdym wieku niż u mężczyzn⁸. Długi COVID sprawia, że życie staje się trudniejsze dla wielu ludzi⁸.

Szanse na długotrwałe objawy nie wydają się być związane z tym, jak ciężko chorowało się na początku COVID-19. Ludzie, którzy mieli łagodne objawy na początku, nadal mogą mieć długotrwałe problemy⁹. Jednak objawy długiego COVID występują częściej u osób, które miały ciężką chorobę COVID-19, ale każdy, kto dostanie COVID-19, może jej doświadczyć, w tym dzieci¹⁰.

Charakterystyczne cechy długiego COVID

Jedną z wyróżniających cech długotrwałego COVID-19 jest ewoluujący zestaw objawów. Aktywne infekcje COVID-19 mogą charakteryzować się 20 lub więcej objawami podczas infekcji, a objawy mogą się zmieniać lub pojawiać i znikać przez cały okres wyzdrowienia¹¹. Objawy długiego COVID mogą przychodzić i odchodzić lub polepszać się lub pogarszać z czasem¹².

Niektóre objawy mogą się szybko poprawiać, a inne trwać dłużej⁹. Długi COVID może powodować duszność i zmianę w zwykłym wzorcu oddychania. Ćwiczenia oddechowe mogą pomóc przywrócić normalny wzorzec oddychania⁹. Niektóre osoby z długim COVID mają trudności z koncentracją, zarządzaniem wieloma informacjami jednocześnie lub zapamiętywaniem rzeczy. To jest czasami nazywane mgłą mózgową⁹.

Różnice między długim COVID a innymi chorobami

Objawy po COVID, częstość występowania i czas do ustąpienia różnią się od tych obserwowanych po grypie lub zapaleniu płuc, lepiej charakteryzując długi COVID¹³. Najczęstszymi objawami utrzymującymi się ponad 4 tygodnie po infekcji wśród pacjentów z COVID-19 były zmęczenie (25,4%), duszność (24,7%) i ból stawów (24,7%)¹³.

Stwierdziliśmy różnice w częstości występowania objawów, jak również różne czasy do ustąpienia, lepiej charakteryzujące „długi COVID” i identyfikujące, że to utrzymywanie się objawów jest unikalne dla COVID-19¹³. Ogólnie rzecz biorąc, objawologia COVID-19 nie może być idealnie opisana przez wcześniej obserwowaną objawologię grypy lub zapalenia płuc¹⁴.

Czas trwania i perspektywy wyzdrowienia

Nie jest jasne, jak długo dokładnie może trwać zespół post-COVID. Niektóre z najwcześniejszych zakażonych osób zgłaszały objawy długiego COVID przez miesiące do lat po początkowej chorobie¹¹. Stany związane z długim COVID mogą się poprawić w ciągu miesięcy lub trwać latami⁸.

Wielu długodystansowców w końcu czuje się lepiej, chociaż to, ile to trwa, jest różne dla każdej osoby¹². Po COVID wiele osób czuje się zmęczonych lub wyczerpanych przez kilka tygodni. Ale dla niektórych ludzi zmęczenie i inne objawy trwają miesiące lub dłużej. Większość osób z długim COVID zaczyna czuć się lepiej w ciągu 12 do 18 miesięcy¹².

Objawy obserwowane cztery tygodnie po początkowym COVID-19 prawdopodobnie poprawią się później¹⁴. Jednak znaczne poziomy objawów utrzymywały się, które korelowały z ciężkością początkowego epizodu COVID-19¹⁴. Podczas gdy objawy miały tendencję do zmniejszania się z czasem, utrzymywały się na wszystkich poziomach ciężkości po trzech i sześciu miesiącach¹⁴.

Wpływ na różne grupy wiekowe

Specyficzne doświadczane objawy również różniły się w zależności od wieku, przy czym młodsi dorośli mieli zwiększone ryzyko lęku i bólu głowy, podczas gdy starsi dorośli mieli zwiększone ryzyko mgły mózgowej i zmęczenia¹⁴. Jeśli miałeś COVID-19 ponad trzy miesiące temu i nadal doświadczasz objawów, możesz mieć długi COVID¹⁵.

Długi COVID może mieć szeroki zakres objawów i może trwać miesiące (lub lata) po początkowej chorobie. Długi COVID może wpłynąć na jakość życia i funkcjonowanie¹⁵. W Stanach Zjednoczonych 1 na 13 dorosłych ma objawy, które trwają 3 lub więcej miesięcy po infekcji COVID-19¹⁶.

Leczenie i zarządzanie objawami

Specjaliści służby zdrowia leczą długi COVID w oparciu o objawy⁸. W przypadku zmęczenia specjalista może zasugerować, abyś był aktywny tylko tak długo, jak długo objawy pozostają stabilne⁸. Leczenie innych objawów długiego COVID może być dostępne, więc skontaktuj się ze swoim specjalistą w sprawie opcji⁸.

Aby zapewnić lepsze opcje opieki, prowadzone są badania mające na celu lepsze zrozumienie tej choroby⁸. Twoje bicie serca może wydawać się inne od normalnego podczas wyzdrowienia po chorobie, ale powinno się ustabilizować wraz z wyzdrowiem⁹.

Ryzyko długiego COVID przy różnych wariantach

Ponieważ ludzie są diagnozowani z długim COVID dopiero wtedy, gdy ich objawy z ostrych infekcji utrzymują się przez co najmniej trzy miesiące, zajmie trochę czasu, aby zobaczyć na pewno, jak wygląda ryzyko długiego COVID dla ludzi, którzy chorują teraz¹⁷. Jednak niektóre ostatnie dane sugerują, że ryzyko długiego COVID spada¹⁷.

Długi COVID pozostaje problemem dla niektórych osób, podkreślając potrzebę ciągłego monitorowania i kontroli medycznej, gdy objawy utrzymują się¹⁸. Najczęstsze objawy długiego COVID obejmują mgłę mózgową, zmęczenie, duszność i uporczywy kaszel¹⁸.