Jak hałas transportowy wpływa na ryzyko chorób serca?

Nowe badania naukowe potwierdzają, że codzienny hałas komunikacyjny w miastach stanowi istotny czynnik ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, porównywalny z nadciśnieniem czy cukrzycą¹¹⁰. Według raportu Europejskiej Agencji Środowiska z 2025 roku ponad 110 milionów Europejczyków jest narażonych na hałas transportowy przekraczający bezpieczne progi zdrowotne². Chroniczne narażenie na hałas transportowy powoduje rocznie w Europie co najmniej 66 000 przedwczesnych zgonów oraz 50 000 nowych przypadków chorób sercowo-naczyniowych².

Badania epidemiologiczne wykazały, że każdy wzrost poziomu hałasu drogowego o 10 decybeli (dB(A)) zwiększa ryzyko chorób niedokrwiennych serca o 4-5%¹¹¹². Meta-analiza obejmująca dziewięć europejskich grup badawczych potwierdziła również 5% wzrost śmiertelności sercowo-naczyniowej przy podobnym wzroście ekspozycji¹³. Badanie szwajcarskie udowodniło, że hałas lotniczy w ciągu dwóch godzin przed zgonem istotnie zwiększa prawdopodobieństwo śmierci z przyczyn sercowo-naczyniowych¹³.

W jaki sposób hałas uszkadza naczynia krwionośne?

Hałas wpływa na układ sercowo-naczyniowy poprzez złożone mechanizmy biologiczne. Percepcja hałasu, szczególnie podczas snu, aktywuje oś podwzgórze-przysadka-nadnercza oraz współczulny układ nerwowy, co prowadzi do uwolnienia hormonów stresowych³¹⁶. Hormony te wywołują dysfunkcję śródbłonka naczyń, stres oksydacyjny i stan zapalny³.

Badania na ludziach wykazały, że nawet jedna noc ekspozycji na hałas lotniczy obniża jakość snu, podnosi poziom adrenaliny i upośledza rozszerzalność naczyń⁴. Badania obrazowe serca u ponad 3600 uczestników wykazały, że nocny hałas lotniczy wiąże się z większą masą lewej komory i gorszą funkcją mięśnia sercowego¹⁷. Te subkliniczne zmiany strukturalne są znanymi czynnikami predykcyjnymi niewydolności serca¹⁷.

Eksperymenty na zwierzętach potwierdziły mechanizmy molekularne. Ekspozycja na hałas wywołała wzrost ciśnienia krwi oraz dysfunkcję śródbłonka związaną ze stresem oksydacyjnym¹⁸. Kluczowym mechanizmem okazała się produkcja reaktywnych form tlenu, która zmniejsza dostępność tlenku azotu i nasila obkurczanie naczyń¹⁸.

Co możesz zrobić, aby chronić się przed szkodliwym hałasem?

Ograniczenie ekspozycji na hałas, szczególnie w nocy, należy do najbardziej efektywnych strategii ochrony zdrowia⁸. Skuteczne działania obejmują niskohałaśliwy asfalt, cichsze opony, strefy ograniczonej prędkości oraz zakazy nocnych lotów⁹.

Na poziomie odbiorcy efektywne są bariery akustyczne, izolacja fasad i wymiana okien – działania te mogą obniżyć hałas wewnętrzny w nocy o 10-20 dB(A)¹⁹. Planowanie urbanistyczne z zieloną infrastrukturą jednocześnie zmniejsza hałas i poprawia jakość powietrza¹⁹. Badania wykazały także, że regularna aktywność fizyczna może zwiększać odporność organizmu na skutki hałasu²⁰.

Dlaczego redukcja hałasu powinna stać się priorytetem zdrowotnym?

Hałas transportowy został potwierdzony jako główny, modyfikowalny czynnik ryzyka chorób sercowo-naczyniowych¹⁰²¹. Przewlekły hałas wywołuje stres oksydacyjny, stan zapalny i dysfunkcję śródbłonka – kluczowe mechanizmy w rozwoju chorób serca¹⁰. Szczególnie narażone są osoby starsze, przewlekle chore i o niskim statusie socjoekonomicznym²². Istnieją skuteczne strategie redukcji hałasu, których wdrożenie może przynieść znaczące korzyści zdrowotne przy stosunkowo niskich kosztach²².

Pytania i odpowiedzi