Jak nowe terapie poprawiły rokowania przy przerzutach do mózgu?

Badanie HER2CLIMB wykazało, że niemal połowa pacjentek z aktywnymi przerzutami do mózgu, które otrzymywały terapię opartą na tukatynibie, żyła dłużej niż 24 miesiące. Dla porównania, w grupie kontrolnej odsetek ten wynosił jedynie 21%¹. Równie obiecujące wyniki przyniosły badania nad leczeniem trastuzumabem derukstekanem (T-DXd) – w badaniu DESTINY-Breast12 odpowiedź wewnątrzczaszkową uzyskano u 82,6% pacjentek⁶.

Powyższe osiągnięcia oznaczają przełom w podejściu do leczenia. Po raz pierwszy terapia systemowa pozwala skutecznie kontrolować chorobę jednocześnie w mózgu i poza nim. Dzięki temu możliwe jest odroczenie radioterapii mózgu, a tym samym zmniejszenie ryzyka powikłań neurologicznych związanych z napromienianiem⁷. Dane z codziennej praktyki klinicznej potwierdzają, że leczenie trastuzumabem derukstekanem zapewnia trwałą kontrolę choroby także poza badaniami klinicznymi⁶.

Czy radiochirurgia stereotaktyczna lepiej chroni funkcje poznawcze niż tradycyjna radioterapia?

Radiochirurgia stereotaktyczna (SRS) stała się standardowym postępowaniem u pacjentek z ograniczoną liczbą przerzutów do mózgu². W przeciwieństwie do napromieniania całego mózgu (WBRT), metoda ta wiąże się z mniejszym ryzykiem pogorszenia pamięci i koncentracji oraz pozwala zachować lepszą jakość życia². Dodatkowo coraz częściej stosuje się napromienianie loży po usuniętym guzie zamiast WBRT, a także leczenie wspomagające memantyną oraz oszczędzanie okolicy hipokampa, co jeszcze bardziej ogranicza toksyczność².

Wczesne wykrywanie przerzutów do mózgu umożliwia zastosowanie precyzyjnej radiochirurgii stereotaktycznej jeszcze zanim pojawią się objawy neurologiczne⁵. Wytyczne ESMO wskazują, że badania przesiewowe mogą być uzasadnione u pacjentek z podtypem HER2+ oraz potrójnie ujemnym⁵. Analizy retrospektywne sugerują, że pacjentki z bezobjawowymi przerzutami, leczone na wcześniejszym etapie, żyją dłużej niż chore z objawową postacią choroby⁸.

Jak dobrać optymalne połączenie leczenia systemowego i lokalnego?

Leczenie miejscowe jest preferowane u pacjentek z objawowymi zmianami zagrażającymi powikłaniami neurologicznymi, przy jednoczesnej kontroli choroby poza mózgiem lub w przypadku pojedynczych przerzutów wewnątrzczaszkowych³. W pozostałych sytuacjach decyzja terapeutyczna powinna być podejmowana przez zespół wielodyscyplinarny, z uwzględnieniem stanu klinicznego oraz preferencji pacjentki³.

Coraz więcej danych potwierdza, że leki anty-HER2 wykazują istotną aktywność w ośrodkowym układzie nerwowym, co sprawia, że modyfikacja lub intensyfikacja leczenia systemowego może poprawiać wyniki terapii⁹. Trwające badania BRIDGET i InTTercePT oceniają rolę dodania tukatynibu do standardowego leczenia w przypadku izolowanej progresji przerzutów w mózgu⁹.

Choroba opon mózgowo-rdzeniowych (LMD), czyli zajęcie opon mózgu i rdzenia kręgowego przez komórki nowotworowe, przez wiele lat wiązało się z bardzo niekorzystnym rokowaniem, gdyż mediana przeżycia wynosiła zaledwie 3-5,6 miesiąca¹⁰. Najnowsze badania z zastosowaniem trastuzumabu derukstekanu wykazały jednak 100% wskaźnik korzyści klinicznej, a w badaniu ROSET-BM aż 87,1% pacjentek z LMD żyło po 12 miesiącach⁴.

Jakie są najważniejsze kierunki przyszłych badań nad przerzutami do mózgu?

Największy postęp w leczeniu przerzutów do mózgu obserwuje się obecnie u pacjentek z podtypem HER2+, gdzie terapie celowane istotnie zmieniły dotychczasowy sposób leczenia¹¹. W przypadku chorych z rakiem HER2-ujemnym i HER2-low nadzieje wiąże się z nowymi połączeniami przeciwciało-lek oraz preparatami zaprojektowanymi tak, aby skuteczniej przenikały przez barierę krew-mózg¹¹.

Mimo wyraźnych postępów, możliwości leczenia pacjentek z chorobą LMD nadal pozostają ograniczone¹¹. Dlatego kluczowe znaczenie ma współpraca międzynarodowa oraz zaangażowanie organizacji pacjenckich w inicjatywy takie jak BIG-NCTN czy ABC Global Alliance, których celem jest znalezienie optymalnych strategii leczenia i sekwencji terapii¹¹.

Pytania i odpowiedzi