Objawy demencji naczyniowej – jak rozpoznać pierwsze oznaki

Demencja naczyniowa, określana również jako otępienie naczyniowe, jest drugą najczęstszą postacią demencji po chorobie Alzheimera¹. Objawy tej choroby mogą być różnorodne i zależą od tego, która część mózgu została uszkodzona w wyniku zaburzeń przepływu krwi². W przeciwieństwie do choroby Alzheimera, w demencji naczyniowej najistotniejsze objawy dotyczą zazwyczaj szybkości myślenia i rozwiązywania problemów, a nie utraty pamięci².

Charakterystyczne cechy objawów demencji naczyniowej

Objawy demencji naczyniowej różnią się znacząco od innych typów demencji, szczególnie pod względem sposobu ich wystąpienia i charakteru⁴. Mogą być najbardziej wyraźne, gdy pojawiają się nagle po udarze mózgu⁴. Kiedy zmiany w myśleniu i rozumowaniu są wyraźnie związane z udarem, stan ten nazywa się czasem demencją poudarową⁴.

Charakterystyczny wzór objawów demencji naczyniowej następuje często po serii udarów lub mikroudarów⁴. Zmiany w procesach myślowych występują w zauważalnych krokach w dół od poprzedniego poziomu funkcjonowania, w przeciwieństwie do stopniowego, stałego pogorszenia, które zazwyczaj występuje w demencji typu Alzheimera⁴. Demencja naczyniowa może również rozwijać się bardzo stopniowo, podobnie jak demencja typu Alzheimera⁴.

Wczesne objawy demencji naczyniowej

Najczęstsze objawy we wczesnych stadiach demencji naczyniowej obejmują problemy z planowaniem lub organizowaniem, podejmowaniem decyzji lub rozwiązywaniem problemów⁵. Pacjenci mają trudności z wykonywaniem serii kroków, takich jak gotowanie posiłku⁵. Charakterystyczna jest również wolniejsza szybkość myślenia oraz problemy z koncentracją, w tym krótkie okresy nagłego zamieszania⁵.

Osoby we wczesnych stadiach demencji naczyniowej mogą również mieć trudności z pamięcią – na przykład mogą mieć problemy z przypominaniem nazwisk lub ostatnich wydarzeń, chociaż może to być łagodne⁵. Mogą pojawić się także problemy z językiem – na przykład mowa może stać się mniej płynna⁵. Zobacz więcej: Wczesne objawy demencji naczyniowej – pierwsze sygnały ostrzegawcze

Zmiany nastroju i zachowania

Ludzie z demencją naczyniową często doświadczają zmian nastroju, takich jak depresja, lęk lub apatia⁶. Depresja jest szczególnie częstym objawem demencji naczyniowej⁶. Czasami osoba z demencją naczyniową może doświadczać silniejszych emocji niż wcześniej⁶. Może być podatna na zmiany nastroju i być niezwykle łzawa lub szczęśliwa⁶.

W miarę postępu demencji naczyniowej pacjenci mogą zacząć zachowywać się w sposób, który wydaje się nietypowy dla ich charakteru⁶. Na przykład mogą stać się bardziej pobudliwi lub agresywni, lub mieć problemy ze snem⁶. Urojenia (uporczywe myślenie o rzeczach, które nie są prawdziwe) zdarzają się czasami u osób z demencją naczyniową⁶. Typowe przykłady obejmują przekonanie, że ktoś ich okradł, lub przekonanie, że ktoś, kto zmarł, nadal żyje i wkrótce wróci do domu⁶.

Objawy fizyczne i neurologiczne

Demencja naczyniowa często powoduje charakterystyczne objawy fizyczne, które mogą pojawić się wcześniej niż w innych typach demencji⁷. Mobilność może być dotknięta u osób z demencją naczyniową z powodu uszkodzenia mózgu spowodowanego zmniejszonym przepływem krwi⁷. Może to prowadzić do trudności z równowagą i koordynacją, a także słabości lub paraliżu po jednej stronie ciała⁷.

Do objawów fizycznych należą również niestabilny chód, nagła lub częsta potrzeba oddawania moczu lub niemożność kontrolowania oddawania moczu². Pacjenci mogą doświadczać niepokoju i pobudzenia². W późniejszych stadiach mogą pojawić się problemy z połykaniem i trudności z jedzeniem⁷. Zobacz więcej: Zaawansowane objawy demencji naczyniowej – późne stadium choroby

Postęp objawów w czasie

Objawy demencji naczyniowej mogą zacząć się nagle lub stopniowo⁸. Mają tendencję do pogarszania się z czasem, chociaż leczenie może pomóc spowolnić ten proces⁸. We wczesnych stadiach te problemy mogą być ledwo zauważalne lub mylone z czymś innym, takim jak depresja⁸. Ale wskazują one na pewne uszkodzenie mózgu i że potrzebne jest leczenie⁸.

Objawy często nadal się pogarszają z czasem⁸. Może się to dziać powoli lub w nagłych krokach co kilka miesięcy lub lat⁸. W miarę pogarszania się demencji objawy są bardziej oczywiste, a zdolność do dbania o siebie maleje³. Mogą obejmować znaczne spowolnienie myślenia, uczucie dezorientacji i zamieszania, utratę pamięci i trudności z koncentracją³.

Różnice w porównaniu z chorobą Alzheimera

W przeciwieństwie do choroby Alzheimera, wczesne objawy demencji naczyniowej nie zaczynają się od problemów z pamięcią¹. Zamiast tego obejmują zestaw pogorszenia behawioralnego¹. Obejmuje to trudności z planowaniem lub organizowaniem, podejmowaniem decyzji lub rozwiązywaniem problemów¹. Charakterystyczne są również spowolnione procesy myślowe, zmiany nastroju, zachowania i osobowości¹.

Trudności ze zrozumieniem oraz problemy z pamięcią krótkotrwałą występują, ale są mniej powszechne we wczesnych stadiach niż w innych typach demencji, takich jak choroba Alzheimera¹. Demencja naczyniowa postępuje w różnym tempie u różnych osób⁹. Początek jest często stopniowy, chociaż w niektórych przypadkach – na przykład, jeśli osoba ma udar – może być nagły⁹.

Zaawansowane objawy demencji naczyniowej

W późniejszych stadiach demencji naczyniowej każdy aspekt życia prawdopodobnie zostanie dotknięty¹⁰. Osoba prawdopodobnie będzie potrzebować zwiększającego się poziomu opieki, w tym wsparcia w jedzeniu i piciu, higienie osobistej, komunikacji i mobilności¹⁰. Powszechne objawy obejmują zwiększającą się trudność z mową, komunikacją i zrozumieniem – prawdopodobnie w końcu utratę zdolności mówienia w ogóle⁹.

Mogą wystąpić dezorientacja w czasie i miejscu, utrata rozpoznawania znajomych osób i miejsc⁹. Charakterystyczne są również zaburzenia zachowania, problemy z mobilnością, w tym upadki, trudności z jedzeniem i piciem oraz problemy z kontrolą zwieraczy⁹. Osoby w końcowym stadium demencji naczyniowej prawdopodobnie będą żyły średnio około pięciu lat po rozpoczęciu objawów⁹. Najczęściej umierają z powodu udaru lub zawału serca⁹.