Która szczepionka na grypę jest najlepsza? Poradnik dla dzieci i dorosłych

Grypa – zwykłe przeziębienie czy poważna choroba?

Niektórzy ludzie błędnie utożsamiają każde przeziębienie z grypą. W rzeczywistości są to odrębne jednostki chorobowe, jednak czasami ciężko odróżnić je jedynie po objawach. Przeziębienie wywołują najczęściej rhinowirusy i koronawirusy. Tytułowa choroba natomiast wywoływana jest przez wirusy grypy (A, B, C), należące do rodziny ortomyksowirusów [1].

Jakie są objawy grypy?

Jak już zostało wcześniej wspomniane, bywa, że ciężko odróżnić ją od zwykłego przeziębienia. Najlepiej w takiej sytuacji byłoby wykonać test na obecność wirusa, jednak rzadko się to praktykuje. Najczęstsze objawy grypy, to:

• gorączka powyżej 38°C (czasami grypa przebiega bez gorączki!);
• kaszel;
• ból gardła;
• katar (cieknący albo zatkany nos);
• zmęczenie;
• bóle głowy, mięśni, kości;
• wymioty i biegunka (częściej u dzieci) [2-3].

Kluczowe do odróżnienia przeziębienia od grypy jest określenie nasilenia i szybkości wystąpienia objawów, co obrazuje poniższa tabela. Warto również pamiętać, że objawy po szczepieniu na grypę są znacznie łagodniejsze niż symptomy samej choroby.

Co musisz wiedzieć o szczepionkach na grypę?

Poniżej przedstawiamy 7 faktów o szczepieniach na grypę, które koniecznie musisz poznać! Poznanie różnych rodzajów szczepionek na grypę pomoże ci podjąć świadomą decyzję o ochronie swojego zdrowia.

Jedyna skuteczna metoda prewencji

Szczepienie przeciwko grypie to jedyna i skuteczna metoda ochrony przed zachorowaniem. Choroba jest wysoce zaraźliwa. Powikłania są niebezpieczne. Oczywiście większość ludzi przechorowuje grypę dosyć szybko (kilka do kilkunastu dni) i nie doświadcza powikłań, jednak ryzyko jest zawsze. Jeśli jest ryzyko, to lepiej je minimalizować. Szczepionka na grypę dla dzieci jest szczególnie ważna, ponieważ najmłodsi są bardziej narażeni na ciężki przebieg choroby i jej powikłania.

Szczepionka jest bezpieczna

Szczepionki inaktywowane, takie jak Vaxigrip Tetra, Influvac Tetra i Fluarix Tetra zawierają jedynie fragmenty wirusa. Z tego względu nie mają możliwości wywołania choroby. Szczepionka Fluenz Tetra zawiera natomiast całego wirusa, jednak jest on atenuowany (aktualnie niedostępna). Wirus atenuowany jest osłabiony i również pozbawiony możliwości zarażenia. Wszystkie dostępne rodzaje szczepionek na grypę przechodzą rygorystyczne badania bezpieczeństwa przed dopuszczeniem do użytku.

Jakie są objawy po szczepieniu na grypę?

Działania niepożądane po szczepieniu są łagodne. W przypadku szczepionek podawanych domięśniowo najczęściej możemy doświadczyć lekkiego zaczerwienienia, bólu lub obrzęku w miejscu podania bądź niewielkich objawów grypopodobnych. Objawy po szczepieniu na grypę ustępują samoczynnie najczęściej po 24 do 48 godzin. Podobne działania niepożądane mogą wystąpić po szczepionce donosowej (Fluenz Tetra) z wyłączeniem odczynu miejscowego. Warto pamiętać, że łagodne objawy po szczepieniu na grypę to znak, że organizm prawidłowo reaguje na szczepionkę i buduje odporność.

Coroczna zmiana składu szczepionki

Na każdy sezon grypowy powstaje szczepionka o zmienionym składzie antygenowym, gdyż wynika to z dużej zmienności wirusa. W celu zapewnienia skuteczności szczepienia, naukowcy analizują dane sanitarne i epidemiologiczne z całego świata i na tej podstawie podejmują decyzję o ewentualnej zmianie składu [3]. Dlatego też pytanie “która szczepionka na grypę jest najlepsza” nie ma jednoznacznej odpowiedzi – każda z dostępnych szczepionek jest odpowiednio dostosowana do przewidywanych szczepów wirusa w danym sezonie.

Coroczne szczepienie

Wprost z punktu 4. wynika fakt, że powinniśmy szczepić się przeciwko schorzeniu co roku. Z racji tego, że odporność po zaszczepieniu maleje wraz z upływem czasu oraz ze względu na mutacje wirusa, szczepienie z poprzedniego roku może nie zapewnić wystarczającej ochrony [3]. To dlatego tak ważne jest, aby wiedzieć, kiedy zaszczepić się na grypę w każdym kolejnym sezonie.

Kiedy zaszczepić się na grypę – optymalny schemat szczepienia

Schemat szczepienia dla dorosłych jest bardzo prosty. Należy szczepić się w każdym roku, najlepiej przed szczytem sezonu grypowego. Najwięcej zachorowań przypada w okresie od stycznia do marca. Pamiętajmy o tym, że całkowite wykształcenie odporności następuje po około 2-3 tygodniach, dlatego najlepiej zaszczepić się we wrześniu lub październiku [8]. Odpowiedź na pytanie “kiedy zaszczepić się na grypę” jest kluczowa dla zapewnienia optymalnej ochrony.

Jak to wygląda u najmłodszych? Dzieci powinny być szczepione przeciwko grypie, gdyż są również narażone na powikłania jak dorośli. Szczepionka na grypę dla dzieci najczęściej wybierana to donosowa Fluenz Tetra (aktualnie niedostępna). Podaje się do obu nozdrzy po 0,1 ml do każdego. Jednak można zastosować ją tylko od 2. roku życia [7]. Młodsze dzieci również mogą być zaszczepione. Pozostałe wymienione wcześniej szczepionki domięśniowe (Vaxigrip, Influvac), można stosować u dzieci od 6. miesiąca życia.

W przypadku dzieci pojawia się różnica w schemacie dawkowania! Jeśli dziecko nie było dotąd szczepione, to należy podać dwie dawki. Drugą podajemy minimum 4. tygodnie po podaniu pierwszej dawki. Jeśli natomiast dziecko w poprzednim sezonie było szczepione, to wystarczy już tylko 1 dawka – podobnie jak u dorosłych. Szczepionka na grypę dla dzieci wymaga więc szczególnej uwagi w kwestii właściwego dawkowania.

Kobiety w ciąży powinny być szczepione

Kobiety w ciąży oraz planujące ciąże powinny się zaszczepić, gdyż jest to działanie całkowicie bezpieczne. Choroba w trakcie ciąży może być niebezpieczna dla kobiety oraz dla płodu. Dodatkowo, jeśli kobieta zdecyduje się na szczepienie, to istnieje duże prawdopodobieństwo, że dziecko zyska odporność przeciwko chorobie. Jest to szczególnie ważne, gdyż dopiero od 6. miesiąca życia można zaszczepić dziecko. Pytanie “kiedy zaszczepić się na grypę” w przypadku kobiet w ciąży ma prostą odpowiedź – jak najwcześniej w sezonie grypowym.

W przypadku kobiet w ciąży należy pamiętać, aby stosować tylko szczepionki inaktywowane (domięśniowe). Donosowa szczepionka jest przeciwwskazana w czasie ciąży [3]. Różne rodzaje szczepionek na grypę mają swoje specyficzne wskazania i przeciwwskazania, dlatego zawsze warto skonsultować się z lekarzem.

Jak ochronić się przed grypą?

Grypa to choroba wirusowa przenoszona drogą kropelkową, dlatego bardzo ciężko uchronić się przed zarażeniem. Co więcej, jest ona wysoce zaraźliwa. Według danych z Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego, w 2020 roku stwierdzono ponad 3 miliony zachorowań i podejrzeń zachorowań na grypę w Polsce [6]. Najlepszym sposobem prewencji jest zaszczepienie się. Poza szczepieniem warto również pamiętać o podstawowych zasadach higieny, takich jak częste mycie rąk, unikanie dotykania twarzy czy noszenie maseczek w miejscach publicznych podczas sezonu grypowego.

Które rodzaje szczepionek na grypę są dostępne w Polsce?

W Polsce mamy do wyboru 4 szczepionki, które stanowią różne rodzaje szczepionek na grypę:

1. Vaxigrip Tetra — szczepionka inaktywowana III generacji, która zawiera rozszczepione wiriony 4 wirusów grypy.
2. Influvac Tetra — inaktywowana, podjednostkowa szczepionka. Zawiera oczyszczone antygeny powierzchniowe 4 wirusów grypy.
3. Fluarix Tetra — inaktywowana szczepionka II generacji, zawierająca rozszczepiony wirion z 4 wirusów grypy.
4. Fluenz Tetra — szczepionka, która zawiera żywego wirusa grypy, który jest atenuowany, czyli osłabiony (nie zaraża, aktualnie niedostępna).

Wszystkie wymienione preparaty to nowoczesne, czterowartościowe szczepionki, które chronią przed czterema najczęściej występującymi szczepami wirusa grypy. Wybierając, która szczepionka na grypę jest najlepsza, warto skonsultować się z lekarzem, który pomoże dobrać odpowiedni preparat w zależności od wieku, stanu zdrowia i indywidualnych potrzeb pacjenta.

Jakie są powikłania po grypie?

Kluczowym czynnikiem różnicującym są natomiast powikłania po przebyciu choroby. Tutaj na prowadzenie wychodzi grypa. Niestety jej konsekwencje mogą być różne. Nie znaczy to oczywiście, że każde zachorowanie wiąże się z wystąpieniem powikłań, jednak taka szansa istnieje. Dlatego tak ważne jest szczepienie, które znacząco zmniejsza ryzyko ciężkiego przebiegu choroby. Objawy po szczepieniu na grypę są nieporównywalnie łagodniejsze niż potencjalne powikłania samej choroby. Powikłania mogą być następujące:

• zapalenie zatok, ucha, płuc, mięśnia sercowego, mózgu;
• zapalenie mięśni włącznie z rabdomiolizą;
• niewydolność wielonarządowa, która głównie dotyka nerki lub układ oddechowy;
• sepsa [5].

Choroba może pogorszyć również ogólnie stan chorego i zaostrzyć aktualne choroby przewlekłe, takie jak astma lub choroby sercowo-naczyniowe. Właśnie dlatego szczepionka na grypę dla dzieci i dorosłych z chorobami przewlekłymi jest szczególnie zalecana. Regularne szczepienia znacząco zmniejszają ryzyko wystąpienia poważnych powikłań i hospitalizacji.

Podsumowanie

Szczepienie przeciwko grypie to najskuteczniejsza metoda ochrony przed tą niebezpieczną chorobą. Różne rodzaje szczepionek na grypę dostępne w Polsce zapewniają skuteczną ochronę przed najczęściej występującymi szczepami wirusa. Najlepiej zaszczepić się na grypę we wrześniu lub październiku, aby zapewnić optymalną ochronę w sezonie grypowym. Szczepionka na grypę dla dzieci jest szczególnie ważna ze względu na wyższe ryzyko powikłań u najmłodszych. Objawy po szczepieniu na grypę są łagodne i przemijające, podczas gdy sama choroba może prowadzić do poważnych komplikacji zdrowotnych.