Jak leczyć zapalenie uchyłków jelita grubego?

Co to jest zapalenie uchyłków jelita grubego?

Uchyłkowatość (diverticulosis), potocznie zwana uchyłkami, jest woreczkowatymi wypukłościami w przewodzie pokarmowym, a dokładniej w jelicie cienkim, grubym lub okrężnicy. Znaczna część pacjentów nie wie nawet, że może cierpieć na tę dolegliwość, bo często nie powoduje ona u nich żadnych objawów. Nie wszyscy pacjenci są jednak bezobjawowi. Mogą wystąpić m.in. takie objawy jak ból brzucha, niedrożność jelit, perforacja, krwawienie z przewodu pokarmowego, powstawaniem ropni czy przetok. Schorzenie to częściej dotyczy osób starszych i mieszkańców krajów rozwiniętych [1].

Zapalenie uchyłków jelita grubego – objawy. Po czym je rozpoznać?

Objawy uchyłków jelita grubego mogą się różnić w zależności od osoby, ale najczęstsze symptomy obejmują:

• Ból brzucha: Jest to jeden z głównych objawów uchyłków jelita grubego. Ból może występować w dolnej lewej części brzucha i być łagodny lub umiarkowany.
• Zaburzenia rytmu wypróżnień: Osoby z uchyłkami jelita grubego mogą doświadczać nieregularności w rytmie wypróżnień, takich jak zaparcia lub biegunka.
• Wzdęcia: Wzdęcia mogą wystąpić w wyniku gromadzenia się gazu w jelitach, co może prowadzić do dyskomfortu i uczucia pełności.
• Problemy z oddawaniem stolca: U niektórych osób z uchyłkami jelita grubego może występować trudność lub uczucie niepełnego wypróżnienia.
• Niestrawność: Objawy niestrawności, takie jak uczucie ciężkości po jedzeniu lub uczucie przepełnienia, mogą być związane z uchyłkami jelita grubego [2].

Jak diagnozuje się uchyłki jelita?

Diagnoza uchyłków jelita grubego zazwyczaj odbywa się za pomocą różnych badań i procedur diagnostycznych. Najczęściej stosowane metody diagnozy to:

• Kolonoskopia, która umożliwia bezpośrednie obejrzenie wnętrza jelita grubego za pomocą elastycznego wziernika.
• Tomografia komputerowa (TK) lub rezonans magnetyczny (MRI), które mogą dostarczyć szczegółowych obrazów jelita grubego w celu wykrycia ewentualnych uchyłków.
• Badanie kontrastowe jelit, które polega na podaniu pacjentowi specjalnego środka kontrastowego i wykonaniu serii zdjęć rentgenowskich, aby ujawnić uchyłki jelita grubego.
• Sigmoidoskopia, która umożliwia oględziny dolnej części jelita grubego za pomocą elastycznego wziernika.

W przypadku podejrzenia uchyłków jelita grubego istotne jest przeprowadzenie dokładnego wywiadu medycznego, włącznie z omówieniem objawów i historii pacjenta. W niektórych przypadkach mogą być również zalecane inne badania, takie jak badania obrazowe (np. rentgen klatki piersiowej) lub badania laboratoryjne.

Jak długo trwa zapalenie uchyłków jelita?

Odpowiedź na to pytanie nie jest jednoznaczna. Ani operacja, ani leczenie, z reguły nie usuwa całkowicie uchyłków. Nawet wycięcie miejsca, w którym znajdują się uchyłki, nie gwarantuje wyleczenia, mogą one zwyczajnie pojawić się w innych odcinkach jelita. Dlatego u pacjentów, którzy byli leczeni na to schorzenie, bardzo ważne są kontrolne badania lekarskie oraz stałe przyjmowania błonnika i picie dużej ilości płynów. Utrzymanie prawidłowej masy ciała i  regularnej aktywności fizycznej pozwala zapobiec nawrotom choroby [1,3].

Uchyłki jelitowe – jak je leczyć?

Z reguły bezobjawowa postać choroby nie wymaga specjalnego leczenia i podawania leków. Najczęściej wystarczy zmiana trybu życia, więcej aktywności fizycznej i odpowiednia dieta. Ważne jest również ograniczenie używek, takich jak papierosy czy alkohol oraz unikanie stresu. W przypadku objawowej postaci choroby lekarz może zalecić antybiotyk dostępny tylko na receptę – rifaksyminę np. Xifaxan. Stosowane są również probiotyki. Zażywanie preparatów zawierających duże ilości błonnika, jak np. siemię lnianie powinno być zalecone przez lekarza, w zależności od czynników indywidualnych związanych ze stanem zdrowia pacjenta i występującymi objawami. Leczenie najlepiej, jeżeli będzie prowadzone przez lekarza gastroenterologa [1,3].

Jaką dietę stosować na uchyłki jelita?

W leczeniu uchyłków jelita kluczowa jest odpowiednia dieta i aktywny tryb życia. Dąży się do przywrócenia prawidłowej mikrobioty i zapobiegnięciu wystąpienia nawrotów. W przypadku uchyłków jelita grubego dieta zasadniczo różni się w zależności od tego, czy schorzenie ma postać bezobjawową, czy występują już objawy. W bezobjawowej formie kluczowe jest picie dużej ilości płynów (nawet 2-3 litry dziennie) i spożywanie produktów bogatych w błonnik takich jak:

• pieczywo razowe, żytnie oraz otręby i płatki owsiane;
• rośliny strączkowe, takie jak soczewica, soja, fasola, ciecierzyca czy groch;
• gruboziarniste kasze, takie jak  pęczak, kasza gryczana czy jęczmienna oraz ryż brązowy;
• makaron razowy czy orzechy [1].

Z kolei przy objawowej postaci uchyłków jelita grubego dieta powinna być uboga w błonnik i lekkostrawna, czyli przeciwnie do formy bezobjawowej [1].

Siemię lniane a uchyłki jelita grubego – czy warto je stosować?

Siemię lniane, czyli nasiona lnu zwyczajnego, są dobrym źródłem błonnika pokarmowego. Z tego względu może być ono stosowane u pacjenta z nieobjawowymi uchyłkami jelita grubego. Siemię lniane zawiera ok. 2,5 g błonnika w łyżce preparatu. Dodatkowo regularnie stosowane, wpływa na utrzymanie prawidłowej masy ciała, obniża stężenia cholesterolu LDL, cholesterolu całkowitego, trójglicerydów i cukru we krwi. Może być stosowane w postaci samodzielnie przygotowanego kisielu lub galaretki (należy zalać 2 łyżki zmielonych nasion lnu szklanką wrzącej wody i zaparzać pod przykryciem przez 15-20 minut lub gotować przez 10-15 minut na wolnym ogniu). Warto zaznaczyć, że w przypadku uchyłków jelita, u części pacjentów całe nasiona mogą nasilać dolegliwości, dlatego lepiej wybierać formę mieloną [3].

Jakie preparaty stosować na uchyłki jelita grubego?

Jedną z przyczyn uchyłków w jelicie grubym są zaburzenia flory jelitowej, czyli bakterii, które naturalnie zasiedlają przewód pokarmowy człowieka. Dlatego w przypadku tego schorzenia zalecane jest przyjmowanie probiotyków. Kwalifikują się tutaj nie tylko preparaty dostępne w aptece (np. Tributron, Multilac Synbiotyk czy Sanprobi IBS), ale również naturalne kefiry i inne produkty spożywcze z naturalnymi probiotykami [1].

Tributron, kapsułki

O produkcie

• kompleksowy preparat składający się z maślanu sodu, probiotyku i prebiotyku;
• maślan sodu to źródło energii dla komórek jelita;
• 5 wyselekcjonowanych szczepów bakterii kwasu mlekowego zasiedlających jelito cienkie i grube; 
• Actilight® (fruktooligosacharydy) – pożywka niezbędna do wzrostu bakterii probiotycznych (prebiotyk);
• zastosowana technologia chroni bakterie kwasu mlekowego przed tlenem, temperaturą, wilgocią i pH żołądka;
• składniki pomagają w zachowaniu równowagi mikrobioty jelit;
• produkt polecany jest podczas i w trakcie antybiotykoterapii, dla osób z wrażliwymi jelitami i stosujących dietę lekkostrawną i ubogobłonnikową;
• dostępny w opakowaniach po 30 kapsułek.

Sanprobi IBS, kapsułki

O produkcie

• suplement diety – probiotyk;
• zawiera Lactobacillus plantarum 299v – 10 miliardów CFU w 1 kapsułce;
• wspiera równowagę mikroflory jelitowej, łagodzi bóle brzucha, zaparcia i biegunki;
• zalecany również w trakcie antybiotykoterapii;
• dawkowanie: 1-2 kapsułki dziennie;
• bez laktozy i glutenu;
• dla dorosłych i dzieci od 3. roku życia;
• może być stosowany w ciąży i podczas karmienia piersią;
• posiada pozytywną opinię Instytutu „Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka”;
• dostępne opakowanie: 20 kapsułek.

Multilac Synbiotyk, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• synbiotyk;
• zawiera 9 bakterii probiotycznych, w tym bakterie szczepów Bifidobacterium i Lactobacillus;
• prebiotykiem preparatu są fruktooligosacharydy;
• technologia MURE zwiększa odporność bakterii prebiotycznych na działanie soku żołądkowego;
• może być stosowany u dorosłych oraz dzieci, które mogą połknąć kapsułkę;
• dawkowanie to 1 kapsułka raz na dobę;
• nie trzeba przechowywać w lodówce;
• nie zawiera laktozy ani kazeiny;
• dostępny w opakowaniach po 10, 20 i 50 kapsułek.

W postępowaniu dietetycznym przy chorobie uchyłkowej wykorzystuje się również preparaty z maślanem sodu. Maślan jest krótkołańcuchowym kwasem tłuszczowym, który stanowi ważne źródło energii dla komórek nabłonka jelitowego i może wspierać prawidłowe funkcjonowanie bariery jelitowej. Przykładem preparatu łączącego kilka kierunków wsparcia jest wyżej wspomniany Tributron, który zawiera maślan sodu, probiotyczne szczepy bakterii oraz fruktooligosacharydy, czyli prebiotyk stanowiący pożywkę dla korzystnych bakterii jelitowych. Natomiast wśród preparatów zawierających sam maślan sodu można wymienić Debutir Forte lub Ibesan Maślan [4].

Debutir Forte, kapsułki

O produkcie

• żywność specjalnego przeznaczenia medycznego;
• zawiera maślan sodu – 300 mg w 1 kapsułce;
• wspiera regenerację błony śluzowej jelita i równowagę mikroflory;
• nowoczesna technika mikrogranulacji pozwala na uwalnianie kwasu masłowego w jelicie cienkim i grubym;
• dawkowanie u dorosłych: 1 kapsułka 2 razy dziennie;
• może być stosowany u dzieci powyżej 7. roku życia;
• zaleca się stosowanie preparatu prze okres minimum 3 miesięcy;
• nie zawiera glutenu;
• dostępne opakowanie: 60 kapsułek.

Ibesan Maślan, kapsułki

O produkcie

• żywność specjalnego przeznaczenia medycznego;
• zawiera maślan sodu – 150 mg w 1 kapsułce;
• wspiera postępowanie dietetyczne w chorobach zapalnych i czynnościowych jelit oraz biegunkach poantybiotykowych;
• może być stosowany u dzieci od 7. roku życia;
• bez glutenu;
• zalecane dawkowanie to 1-2 kapsułki dwa razy dziennie (rano i wieczorem) u dorosłych;
• stosować przez przynajmniej 3 miesiące;
• dostępny w opakowaniach po 60 kapsułek.

Z kolei wspomniane wcześniej siemię lniane może wspierać dietę osób z uchyłkami, zwłaszcza gdy celem jest zwiększenie podaży błonnika i regulacja wypróżnień. Można sięgać m.in. po mielone siemię lub odtłuszczony len mielony, pamiętając o odpowiednim nawodnieniu. Przy zaostrzeniu objawów ilość błonnika warto skonsultować z lekarzem. Przykładowym preparatem może być Len mielony odtłuszczony LenVitol.

LenVitol, len mielony odtłuszczony

O produkcie

• środek spożywczy;
• wysoka zawartość białka, błonnika pokarmowego oraz nienasyconych kwasów tłuszczowych;
• wspiera prawidłową pracę jelit;
• naturalnie nie zawiera glutenu;
• przygotowanie: 1 łyżeczkę lnu zalać 3/4 szklanki ciepłej wody i odczekać kilka minut, często mieszając;
• stosować do 3 razy dziennie;
• dostępny w opakowaniach po 450 g.

Co powodują uchyłki w jelicie? Poznaj możliwe powikłania

Powikłania uchyłków w jelicie obejmują stan zapalny, który może prowadzić do zapalenia otrzewnej, a także przedziurawienie jelita oraz ropnie wewnątrzotrzewnowe czy objawy niewydolności układu krążenia. W przypadku powikłań związanych z zapaleniem otrzewnej wymagana jest zazwyczaj natychmiastowa interwencja lekarska, w tym czasem również chirurgia [5].

Jak zapobiegać nawrotom uchyłków?

Aby zapobiegać nawrotom uchyłków jelita, istnieje kilka zalecanych działań. Oto kilka ważnych kroków, które mogą pomóc:

• Spożywanie błonnika: Regularne spożywanie wysokobłonnikowych pokarmów, takich jak owoce, warzywa, produkty pełnoziarniste i rośliny strączkowe, może pomóc w utrzymaniu prawidłowej ruchliwości jelitowej i zmniejszeniu ryzyka powstawania nawrotów uchyłków.
• Prawidłowe nawodnienie: Regularne picie wystarczającej ilości wody może przyczynić się do miękkiego stolca i ułatwić prawidłową perystaltykę jelit, co może zmniejszyć ryzyko powstawania nawrotów uchyłków.
• Unikanie pokarmów zwiększających ryzyko: Należy unikać pokarmów, które mogą zwiększać ryzyko zapalenia uchyłków, takich jak ostre przyprawy, nasiona, orzechy, oraz alkohol.
• Regularna aktywność fizyczna: Regularna aktywność fizyczna może wspomagać prawidłową perystaltykę jelit i zapobiegać zaparciom, co może zmniejszyć ryzyko powstawania nawrotów uchyłków.
• Zdrowy styl życia: Ważne jest utrzymanie zdrowego stylu życia, w tym zdrowej diety, unikania palenia papierosów i ograniczania stresu, ponieważ te czynniki mogą również wpływać na zdrowie jelit i ryzyko nawrotów uchyłków [6,7].

Podsumowanie

Uchyłki jelita grubego są dosyć powszechnym schorzeniem, o którego występowaniu duża część pacjentów nie ma nawet pojęcia. W zależności od objawów choroby lub ich braku zależy potencjalne leczenie. Bezobjawowa postać z reguły nie wymaga stosowania specjalnego leczenia, a jedynie zmiany dotychczasowego trybu życia i diety. Przydatne mogą się okazać preparaty bogate w błonnik, takie jak siemię lniane. W objawowej formie schorzenia leczenie jest trochę trudniejsze. Lekarz może przepisać antybiotyk rifaksyminę, czy też zalecić probiotyk (np. Tributron lub Multilac Synbiotyk). Również w tej postaci kluczowa jest zmiana trybu życia, odpowiednia aktywność fizyczna, dieta i ograniczanie używek.