Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów — co to za choroba?

Według International League Against Rheumatism (ILAR) istotą młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów jest — jak sama nazwa wskazuje — proces zapalny o charakterze przewlekłym, który rozwija się u dzieci i młodzieży (bywa, że pierwsze objawy obserwuje się już w pierwszym roku życia).

Stan zapalny może występować w jednym lub kilku stawach i objawiać się bólem oraz obrzękiem, poranną sztywnością, a także ograniczeniem ruchomości. Zdarza się, że dochodzi również do rozwoju objawów ogólnych, np. wysypki skórnej, gorączki, zmęczenia i osłabienia organizmu.

Ze względu na występowanie aż siedmiu podtypów MIZS (ang. Juvenile idiopathic arthritis — JIA) symptomy są dosyć zróżnicowane. Oznacza to, że dobór metody leczenia jest zależny od odmiany choroby. Ogromne trudności sprawia samo określenie przyczyny występowania choroby — stąd też termin “idiopatyczny”.

Postawienie rozpoznania młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów opiera się na wykluczeniu innych chorób, które mogą powodować zapalenie stawów (np. alergie, infekcje, nowotwory) [1].

Czy młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów jest wyleczalne?

Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów to choroba przewlekła i jak dotąd nieuleczalna. Wciąż poszukiwane są nowe substancje, które zadziałają znacznie lepiej niż te dotychczas poznane. Dostępne obecnie leki mają za zadanie spowolnić postęp choroby i ograniczyć procesy zapalne w obrębie stawów, a także zmniejszyć ryzyko wystąpienia powikłań układowych (obejmujących m.in. oczy, skórę oraz narządy wewnętrzne).

W tym celu stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), glikokortykosteroidy (podawane doustnie, dożylnie lub dostawowo), a także tzw. leki modyfikujące przebieg choroby (niebiologiczne) np. metotreksat (Ebetrexat, Metex), chlorochinę (Arechin), sulfasalazynę (Salazopyrin EN), leflunomid (Arava), cyklosporynę A (Equoral) oraz azatioprynę (Imuran), obecnie rzadko już zalecaną [1,2].

Czy są nowe leki na młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów?

W ostatnich latach pojawiło się kilka nowych leków, które są stosowane w ramach programu lekowego B.33. Są to przede wszystkim preparaty biologiczne wytwarzane za pomocą technik inżynierii genetycznej. Jednymi z pierwszych preparatów biologicznych wykorzystywanych w leczeniu młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów są blokery TNF-alfa: etanercept (Enbrel, Erelzi) oraz adalimumab (Amgevita, Hulio, Humira, Idacio, Imraldi).

W późniejszym czasie zarejestrowano natomiast inne leki biologiczne, zaliczane do grupy inhibitorów interleukin, m.in. tocilizumab (RoActemra), canakinumab (Ilaris) oraz anakinrę (Kineret), a także bloker cząsteczek kostymulujących limfocytów T, czyli abatacept (Orencia). Wymienione środki lecznicze mają za zadanie hamować proces zapalny i redukować objawy choroby — w zależności od preparatu podaje się je za pomocą infuzji lub wstrzyknięć podskórnych [2,3].

Najnowsze leki biologiczne w terapii MIZS

Na szczególną uwagę zasługują natomiast najnowsze leki biologiczne, które stosuje się nie tylko w terapii MIZS, ale również w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS), choroby Crohna, tocznia rumieniowatego układowego i łuszczycy. Wśród nich wymienia się inhibitory kinazy Janus (JAK) dostępne w postaci tabletek doustnych, czyli baricytynib (Olumiant), tofacytynib (Xeljanz) oraz upadacytynib (Rinvoq), a także przeciwciała monoklonalne podawane za pomocą infuzji dożylnych lub iniekcji podskórnych, np. sekukinumab (Cosentyx, wytwarzany przez komórki jajnika chomika chińskiego) i ustekinumab (Stelara) [4,5,6,7,8].

Nowe leki stosowane w leczeniu MIZS to innowacyjne substancje, które mogą być skuteczną alternatywą dla osób źle tolerujących dotychczasowe leczenie za pomocą m.in. glikokortykosteroidów czy metotreksatu. Najnowsze preparaty pozwalają lepiej dostosować terapię do preferencji danej osoby, są również bezpieczniejsze niż leczenie glikokortykosteroidami.

Co więcej, niektóre z tych leków mogą być zażywane raz dziennie w postaci doustnej (np. Rinvoq), natomiast te dostępne w postaci wstrzyknięć co kilka (Cosentyx) lub nawet kilkadziesiąt dni (Stelara) [2,3,7,8].