Reklama

Jak działa szczepionka przeciw gruźlicy (BCG) liofilizowana?

Szczepionka przeciw gruźlicy (BCG) należy do grupy szczepionek żywych, atenuowanych, czyli zawiera osłabione prątki Bacillus Calmette-Guérin (BCG), które nie wywołują choroby, ale pobudzają układ odpornościowy do wytworzenia ochrony przed gruźlicą12. Po podaniu szczepionki organizm rozpoznaje prątki BCG i uczy się je zwalczać, dzięki czemu w przypadku kontaktu z prawdziwym prątkiem gruźlicy, układ odpornościowy potrafi skuteczniej się bronić2. Szczepionka jest podawana śródskórnie w formie zawiesiny, po rozpuszczeniu proszku z rozpuszczalnikiem34.

Wskazania do stosowania szczepionki BCG

Szczepionka BCG jest stosowana w celu uodpornienia organizmu przeciw gruźlicy. W Polsce szczepienie to jest obowiązkowe i realizowane zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych zatwierdzanym corocznie przez Ministra Zdrowia5. Szczepionka może być również stosowana w tzw. szczepieniach wychwytujących, czyli uzupełniających, u osób, które nie zostały zaszczepione po urodzeniu5.

Wskazania u dorosłych

U dorosłych szczepionka przeciw gruźlicy BCG stosowana jest rzadziej niż u dzieci, najczęściej w przypadkach wymagających uzupełnienia szczepienia u osób, które nie były szczepione w dzieciństwie i nadal są narażone na ryzyko zakażenia prątkiem gruźlicy56. Decyzja o podaniu szczepionki podejmowana jest indywidualnie, zgodnie z oficjalnymi zaleceniami.

  • Uodpornienie przeciw gruźlicy: Szczepionka jest wskazana do czynnego uodparniania osób, które nie były wcześniej szczepione i są narażone na zakażenie6.
  • Szczepienia uzupełniające: W przypadku osób niezaszczepionych po urodzeniu, szczepienie należy wykonać jak najszybciej, jednak nie później niż do ukończenia 15. roku życia5.

56

Wskazania u dzieci

Szczepionka BCG jest przede wszystkim przeznaczona dla noworodków, niemowląt i dzieci. W Polsce szczepienie jest wykonywane rutynowo wkrótce po urodzeniu5. Jeżeli szczepienie nie zostało wykonane po urodzeniu, można je uzupełnić do 15. roku życia5. W przypadku wcześniaków (urodzonych przed 28. tygodniem ciąży) należy zachować szczególną ostrożność i monitorować czynność oddechową dziecka przez 48-72 godziny po szczepieniu, jednak nie należy rezygnować ze szczepienia ze względu na korzyści z niego płynące78.

  • Noworodki: Rutynowe szczepienie wkrótce po urodzeniu w celu ochrony przed gruźlicą5.
  • Dzieci do 15. roku życia: Szczepienie uzupełniające, jeśli nie zostało wykonane po urodzeniu5.
  • Wcześniaki: Szczepienie jest możliwe, ale wymaga monitorowania oddechu; nie należy odraczać szczepienia, nawet u bardzo niedojrzałych wcześniaków78.
  • Dzieci z dodatnim wynikiem próby tuberkulinowej: Szczepionka nie jest wskazana, ponieważ może wywołać silną reakcję miejscową9.

5798

Ważne informacje dotyczące bezpieczeństwa szczepienia BCG:

  • Szczepionka BCG musi być podawana wyłącznie śródskórnie – nie wolno jej podawać dożylnie ani zbyt głęboko, ponieważ może to spowodować powikłania, takie jak owrzodzenie lub ropień9.
  • Osoby z dodatnim wynikiem próby tuberkulinowej nie powinny być szczepione BCG9.
  • U dzieci, których matki przyjmowały w ciąży leki immunosupresyjne, szczepienie należy odroczyć – o terminie decyduje lekarz7.
  • Po szczepieniu zaleca się obserwację w kierunku reakcji alergicznych przez 15-20 minut9.

Wskazania u innych grup pacjentów

Szczepionka BCG może być stosowana u wcześniaków, jednak konieczne jest monitorowanie czynności oddechowych przez 48-72 godziny po szczepieniu, zwłaszcza jeśli dziecko było bardzo niedojrzałe lub miało objawy niedojrzałości układu oddechowego78. W przypadku dzieci, których matki były leczone w ciąży lekami immunosupresyjnymi, szczepienie należy odroczyć, a o terminie decyduje lekarz7.

Tabela – Wskazania do stosowania szczepionki BCG w różnych grupach pacjentów

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Uodpornienie przeciw gruźlicy Tak, w uzasadnionych przypadkach Tak Tak Tak, zgodnie z zaleceniami Brak danych w ChPL
Szczepienie uzupełniające do 15. roku życia Nie Tak Tak Nie Brak danych w ChPL
Szczepienie wcześniaków Nie dotyczy Nie dotyczy Tak, z monitorowaniem Nie dotyczy Brak danych w ChPL
Szczepienie osób z dodatnim wynikiem próby tuberkulinowej Nie Nie Nie Nie Nie
Wskazówki praktyczne dotyczące szczepienia BCG:

  • Szczepionka jest podawana tylko śródskórnie, najczęściej w ramię3.
  • Nie zaleca się powtarzania szczepienia (rewakcynacji) – wystarczy jedno szczepienie, nawet jeśli odczyn skórny po szczepieniu jest niewielki5.
  • U osób, które nie zostały zaszczepione po urodzeniu, szczepienie należy przeprowadzić jak najwcześniej, ale nie później niż do ukończenia 15 lat5.
  • W przypadku dzieci narażonych na zakażenie HIV lub leczonych immunosupresyjnie, lekarz decyduje o ewentualnym szczepieniu10.

Szczepionka BCG – skuteczna ochrona przed gruźlicą

Szczepionka przeciw gruźlicy (BCG) liofilizowana jest kluczowym narzędziem w profilaktyce gruźlicy, zwłaszcza w krajach, gdzie choroba ta wciąż występuje. Dzięki szczepieniu już od pierwszych dni życia można skutecznie chronić dzieci przed ciężkimi postaciami gruźlicy. Szczepienie BCG jest bezpieczne i zalecane zgodnie z oficjalnymi programami szczepień. Wskazania do jej stosowania obejmują głównie noworodki i dzieci, ale w szczególnych przypadkach szczepienie może być rozważane także u dorosłych. Dla bezpieczeństwa szczepionka powinna być podawana wyłącznie śródskórnie, a decyzję o jej zastosowaniu w nietypowych sytuacjach podejmuje lekarz, uwzględniając indywidualne potrzeby pacjenta56.

Pytania i odpowiedzi

JSON ERROR: Syntax error

Brak pytań i odpowiedzi

Reklama
Reklama