Reklama

Sertralina, citalopram i paroksetyna to leki przeciwdepresyjne z grupy SSRI, różniące się wskazaniami, bezpieczeństwem u dzieci i kobiet w ciąży.

Porównywane substancje czynne – podobieństwa i grupa terapeutyczna

W tej analizie porównujemy sertralinę z citalopramem oraz paroksetyną. Wszystkie te substancje należą do grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). Oznacza to, że wpływają one na zwiększenie ilości serotoniny w mózgu, co jest istotne w leczeniu depresji i różnych zaburzeń lękowych12. Charakteryzuje je:

  • działanie przeciwdepresyjne
  • działanie przeciwlękowe
  • stosowanie w zaburzeniach obsesyjno-kompulsyjnych
  • stosowanie w różnych postaciach lęku

Każda z tych substancji dostępna jest głównie w postaci tabletek podawanych doustnie, a ich skuteczność i bezpieczeństwo były wielokrotnie potwierdzane w badaniach klinicznych12.

Wskazania – kiedy stosuje się sertralinę, citalopram i paroksetynę?

Sertralina, citalopram i paroksetyna mają podobne, ale nie identyczne wskazania do stosowania. Wszystkie są wykorzystywane w leczeniu depresji oraz lęku napadowego (z agorafobią lub bez niej)34. Istnieją jednak pewne różnice:

  • Sertralina jest dodatkowo zarejestrowana do leczenia:
    • zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych (ZO-K) także u dzieci od 6. roku życia
    • zespołu lęku społecznego
    • zespołu stresu pourazowego (PTSD)
  • Citalopram i paroksetyna nie są zarejestrowane do leczenia zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych u dzieci – ich stosowanie ogranicza się do dorosłych4.

Wskazania te mogą się różnić w zależności od kraju i konkretnego preparatu, ale ogólnie sertralina wykazuje najszerszy zakres rejestracji, szczególnie w terapii zaburzeń lękowych i ZO-K u dzieci3.

Ważne: Tylko sertralina jest zarejestrowana do leczenia zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych u dzieci już od 6. roku życia. Citalopram i paroksetyna nie są zalecane w tej grupie wiekowej, a ich stosowanie u dzieci wiąże się z większym ryzykiem działań niepożądanych, takich jak myśli samobójcze czy zachowania agresywne56.

Mechanizm działania i farmakokinetyka – jak te leki wpływają na organizm?

Wszystkie trzy leki działają poprzez blokowanie wychwytu zwrotnego serotoniny w mózgu, co skutkuje zwiększeniem jej ilości w przestrzeni między komórkami nerwowymi. To właśnie serotonina odpowiada m.in. za nastrój i odczuwanie lęku12.

Różnice dotyczą głównie:

  • siły działania – paroksetyna i sertralina są uznawane za nieco silniejsze od citalopramu
  • metabolizmu – sertralina i paroksetyna są metabolizowane głównie przez wątrobę, citalopram przez kilka szlaków enzymatycznych, co zmniejsza ryzyko interakcji z innymi lekami78
  • czasów półtrwania – sertralina ma czas półtrwania ok. 26 godzin, citalopram ok. 36 godzin, paroksetyna ok. 24 godzin, co wpływa na czas utrzymywania się leku w organizmie i sposób odstawiania78

Sertralina wykazuje minimalne ryzyko działania uspokajającego i nie wpływa istotnie na sprawność psychomotoryczną1. Citalopram i paroksetyna mogą u niektórych osób powodować senność lub lekkie spowolnienie, zwłaszcza na początku leczenia2.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – na co trzeba uważać?

Wszystkie trzy leki mają zbliżone przeciwwskazania, do których należą:

  • uczulenie na substancję czynną
  • jednoczesne stosowanie z niektórymi innymi lekami, zwłaszcza inhibitorami MAO oraz pimozydem (zwiększa to ryzyko tzw. zespołu serotoninowego)
  • stosowanie u osób z wydłużonym odstępem QT w EKG (zaburzenia rytmu serca)

Należy zachować szczególną ostrożność u osób:

  • z chorobami wątroby – konieczne może być zmniejszenie dawki
  • z chorobami nerek – w większości przypadków nie jest wymagana korekta dawki, ale należy monitorować stan pacjenta
  • z padaczką – leki te mogą obniżać próg drgawkowy
  • ze skłonnością do krwawień lub przyjmujących leki przeciwzakrzepowe (ryzyko krwotoków)
  • ze skłonnością do manii lub hipomanii

Ważne jest, by nie przerywać nagle leczenia, ponieważ wszystkie leki z tej grupy mogą wywoływać objawy odstawienne, takie jak zawroty głowy, niepokój, nudności czy bóle głowy910.

Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów

W tej grupie leków występują istotne różnice:

  • Dzieci i młodzież:
    • Sertralina może być stosowana u dzieci od 6. roku życia w leczeniu zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych
    • Citalopram i paroksetyna nie są zalecane dzieciom i młodzieży – zwiększają ryzyko działań niepożądanych, takich jak myśli samobójcze, agresja czy zachowania buntownicze56
  • Kobiety w ciąży:
    • Stosowanie wszystkich SSRI w ciąży jest niezalecane, chyba że lekarz uzna, że korzyści przeważają nad ryzykiem
    • Możliwe działania niepożądane u noworodków to m.in. zaburzenia oddychania, drgawki, zmiany napięcia mięśniowego, płaczliwość1112
    • Stosowanie w końcowym okresie ciąży może zwiększać ryzyko przetrwałego nadciśnienia płucnego u noworodka
  • Karmienie piersią:
    • Sertralina, citalopram i paroksetyna przenikają do mleka matki, ale dotychczas nie opisywano poważnych działań niepożądanych u karmionych dzieci1314
    • Nie zaleca się jednak ich rutynowego stosowania u matek karmiących
  • Kierowcy i obsługa maszyn:
    • Sertralina nie wpływa istotnie na sprawność psychomotoryczną, ale należy zachować ostrożność, szczególnie na początku leczenia
    • Citalopram i paroksetyna mogą u niektórych osób powodować senność lub osłabienie koncentracji
  • Osoby starsze:
    • Wszystkie leki mogą być stosowane u osób w podeszłym wieku, ale z uwagi na zwiększone ryzyko hiponatremii (spadku poziomu sodu we krwi) oraz wolniejszy metabolizm, często stosuje się u nich niższe dawki515
Bezpieczeństwo terapii SSRI – najważniejsze informacje:

  • Nie należy nagle odstawiać tych leków – grozi to objawami odstawienia
  • W razie zaburzeń rytmu serca, napadów drgawkowych, nietypowych krwawień lub pojawienia się myśli samobójczych należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza
  • Leki te mogą wchodzić w interakcje z innymi lekami, zwłaszcza stosowanymi w chorobach serca, padaczce, cukrzycy lub w leczeniu bólu
  • Dawki dla osób starszych, dzieci i osób z chorobami wątroby mogą być niższe niż standardowe

Podsumowanie: Sertralina, citalopram i paroksetyna – podobieństwa i różnice

Substancja czynna Najważniejsze wskazania Stosowanie u dzieci Stosowanie w ciąży Stosowanie u kierowców
Sertralina Depresja, lęk napadowy, ZO-K (dorośli i dzieci od 6 r.ż.), zespół lęku społecznego, PTSD ZO-K od 6. r.ż. (tylko to wskazanie) Nie zaleca się, możliwe w razie konieczności Nie wpływa istotnie na sprawność psychomotoryczną, ale zaleca się ostrożność
Citalopram Depresja, lęk napadowy Nie stosować poniżej 18 r.ż. Nie zaleca się, możliwe w razie konieczności Może powodować senność, zwłaszcza na początku
Paroksetyna Depresja, lęk napadowy, zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne, zaburzenia lękowe (u dorosłych) Nie stosować poniżej 18 r.ż. Nie zaleca się, możliwe w razie konieczności Może powodować senność i osłabienie koncentracji

Pytania i odpowiedzi

Czym różni się sertralina od citalopramu?

Sertralina ma szersze wskazania (w tym leczenie ZO-K u dzieci), natomiast citalopram stosuje się głównie w depresji i lęku napadowym12.

Czy sertralinę można stosować u dzieci?

Tak, sertralina jest zarejestrowana do leczenia zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych u dzieci od 6. roku życia3.

Czy leki z grupy SSRI można stosować w ciąży?

Stosowanie SSRI w ciąży jest niezalecane, ale może być rozważone przez lekarza w razie konieczności. Wszystkie mogą wywoływać działania niepożądane u noworodka45.

Czy można nagle odstawić sertralinę, citalopram lub paroksetynę?

Nie, wszystkie te leki należy odstawiać stopniowo, aby uniknąć objawów odstawienia, takich jak zawroty głowy czy niepokój67.

Reklama
Reklama