Pomarańcza słodka

Czym jest pomarańcza słodka i skąd pochodzi?

Pomarańcza słodka (Citrus sinensis) to wiecznie zielone drzewo z rodziny rutowatych (Rutaceae), dorastające do 10–15 metrów wysokości. Pochodzi z południowych Chin, skąd pod koniec XV wieku trafiła do Europy, a następnie – za sprawą portugalskich żeglarzy – do Ameryki Południowej. Dziś uprawiana jest na całym świecie w strefie tropikalnej i subtropikalnej: największe plantacje znajdują się w Brazylii i Stanach Zjednoczonych (szczególnie na Florydzie), a w Europie – w Hiszpanii i we Włoszech. Globalnie produkuje się jej około 30 milionów ton rocznie, co czyni ją jednym z najważniejszych owoców na świecie.

Owoc pomarańczy to botanicznie jagoda – kulista, o charakterystycznym pomarańczowym zabarwieniu skórki i miąższu podzielonym na 10–13 cząstek. W zależności od odmiany miąższ może być jasnożółty, a nawet czerwono-fioletowy (tzw. pomarańcze krwawe, zawierające antocyjany). Do apteki i kosmetyki trafiają różne części tej rośliny: owoc, skórka, sok, a przede wszystkim olejek eteryczny ze skórki.

Co zawiera pomarańcza słodka? Skład chemiczny

Skład chemiczny pomarańczy słodkiej jest bogaty i zróżnicowany w zależności od tego, z której części rośliny pochodzi dany surowiec.

• Witamina C (kwas askorbinowy) – jeden z najważniejszych składników, obecny zarówno w miąższu, jak i w skórce; działa antyoksydacyjnie i wspiera układ odpornościowy.
• Flawonoidy – przede wszystkim hesperydyna i naringina, skoncentrowane głównie w skórce; wykazują działanie przeciwzapalne i wzmacniające naczynia krwionośne.
• Limonen – dominujący składnik olejku eterycznego (do 85–96%); odpowiada za charakterystyczny cytrusowy zapach i wykazuje właściwości przeciwzapalne, przeciwgrzybicze i przeciwwirusowe.
• Mircen – drugi ważny składnik olejku (0,5–3%); działa rozkurczająco, rozluźniająco i lekko przeciwbólowo.
• Pektyny – błonnik zawarty w owocach; wspomaga pracę układu pokarmowego i reguluje poziom cholesterolu.
• Minerały – potas, wapń, magnez, fosfor; obecne zarówno w miąższu, jak i w skórce.
• Witaminy z grupy B, witamina A – uzupełniają profil odżywczy owoców i soku.
• Kwasy organiczne – m.in. kwas cytrynowy, odpowiadający za charakterystyczny smak.

W olejku eterycznym ze skórki obecne są też linalol, cytral, citronellol, α-pinen, β-pinen i terpineol – składniki mające znaczenie zarówno dla zapachu, jak i dla właściwości biologicznych preparatu.

Jakie formy surowców z pomarańczy słodkiej znajdziesz w aptece i kosmetyce?

Z pomarańczy słodkiej pozyskuje się wiele różnych surowców, które różnią się składem i zastosowaniem. W produktach aptecznych, suplementach i kosmetykach możesz spotkać:

• Olejek pomarańczowy – tłoczony na zimno ze skórki dojrzałych owoców; najczęściej stosowany w aromaterapii, masażach i kosmetykach.
• Wyciąg ze skórki pomarańczy słodkiej – bogaty koncentrat flawonoidów, witaminy C i olejków; stosowany w preparatach antycellulitowych, tonizujących i ochronnych dla naczyń.
• Skórka pomarańczy słodkiej – w formie proszku lub suszonej; używana jako składnik suplementów diety i kosmetyków DIY.
• Sok pomarańczowy i koncentrat soku – dostarczają witaminy C, potasu i folianów; stosowane w suplementach i jako baza napojów.
• Owocnia pomarańczy – cała zewnętrzna część owocu; używana jako surowiec w przetwórstwie i kosmetyce.
• Woda destylowana z pomarańczy słodkiej – delikatny hydrolat o łagodniejszym działaniu; stosowana jako tonik i mgiełka do twarzy.

Z ekstraktu skórki pomarańczy słodkiej (Citrus sinensis) pozyskuje się też diosminę i hesperydynę – flawonoidy stosowane w suplementach wspierających naczynia krwionośne, gdzie ekstrakt ze skórki słodkiej pomarańczy może stanowić naturalną bazę dla tych związków.

Jak działa olejek pomarańczowy?

Olejek pomarańczowy to jeden z najbardziej wszechstronnych surowców pozyskiwanych z Citrus sinensis. Jego działanie wynika przede wszystkim z wysokiej zawartości limonenu i mircenu.

Właściwości olejku pomarańczowego:

• Przeciwzapalne i antyseptyczne – limonen wykazuje działanie hamujące stany zapalne i ograniczające namnażanie niektórych drobnoustrojów.
• Przeciwgrzybicze i przeciwwirusowe – przydatne przy pielęgnacji skóry problematycznej i wspieraniu odporności.
• Relaksujące i przeciwdepresyjne – wdychany aromat olejku łagodzi napięcie nerwowe, wspomaga walkę z bezsennością i obniżonym nastrojem; w literaturze aromaterapeutycznej bywa nazywany „naturalnym antydepresantem”.
• Rozkurczające – masaż z olejkiem rozcieńczonym w oleju bazowym może łagodzić bóle brzucha i skurcze mięśni.
• Antycellulitowe – poprawia przepływ limfy i mikrokrążenie, co wspomaga redukcję efektu „skórki pomarańczowej”.
• Tonizujące dla skóry – reguluje wydzielanie sebum, zwęża pory, działa ściągająco; polecany do cery tłustej, trądzikowej i dojrzałej.

Olejek pomarańczowy dobrze komponuje się z olejkami lawendowym, cynamonowym, goździkowym, geraniowym i innymi cytrusowymi. W dyfuzorze wystarczy 3–8 kropli, do masażu – kilka kropli rozcieńczonych w 25–50 ml oleju bazowego (np. ze słodkich migdałów, jojoba lub arganowego).

Wyciąg ze skórki pomarańczy – działanie w kosmetyce

Wyciąg ze skórki słodkiej pomarańczy (Citrus Aurantium Dulcis Peel Extract) to składnik coraz częściej spotykany w kosmetykach aptecznych. Dzięki wysokiej zawartości flawonoidów i witaminy C działa antyoksydacyjnie – neutralizuje wolne rodniki i wspomaga ochronę skóry przed procesami starzenia. Hesperydyna zawarta w skórce wzmacnia i uszczelnia naczynia krwionośne, co jest szczególnie korzystne przy cerze naczynkowej i obrzękach.

W preparatach antycellulitowych wyciąg ze skórki pomarańczy wspomaga metabolizm lipidów, poprawia przepływ limfy i krążenie krwi, a tym samym przyczynia się do redukcji widoczności cellulitu. Działa też tonizująco – zwęża pory, lekko ściąga skórę i zapobiega powstawaniu stanów zapalnych. Znajdziesz go w kremach, balsamach, peelingach, tonikach i mgiełkach odświeżających.

Warto wiedzieć, że ekstrakt ze skórki pomarańczy może zawierać związki fototoksyczne (psoraleny), dlatego produkty z jego wysokim stężeniem zaleca się stosować wieczorem lub z filtrem przeciwsłonecznym.

Sok pomarańczowy i koncentrat – witamina C w płynie

Sok pomarańczowy i koncentrat soku z pomarańczy to formy, które dostarczają przede wszystkim witaminy C, potasu i folianów. Sok 100% powstaje wyłącznie przez tłoczenie lub wyciskanie owoców, bez dodatku cukru ani wody. Koncentrat z kolei to sok, z którego odparowano wodę – po rozcieńczeniu zachowuje smak, witaminy i błonnik. Obie formy są stosowane jako bazy suplementów diety na odporność i jako składniki preparatów witaminowych.

Podsumowanie – co warto wiedzieć o pomarańczy słodkiej?

Pomarańcza słodka to roślina o wyjątkowo szerokim zastosowaniu – od soku bogatego w witaminę C, przez wyciągi ze skórki wspierające naczynia krwionośne, aż po olejek eteryczny stosowany w aromaterapii i kosmetyce. Olejek pomarańczowy zawsze stosuj rozcieńczony i unikaj ekspozycji skóry na słońce po jego nałożeniu. Wyciąg ze skórki warto szukać w preparatach antycellulitowych i tonizujących. Jeśli sięgasz po suplementy z ekstraktem z pomarańczy słodkiej, zwróć uwagę na skład – możesz w nim znaleźć cenne flawonoidy, takie jak diosmina czy hesperydyna. Przy alergii na cytrusy zachowaj ostrożność przy wszystkich formach tego surowca.