Menu

Substancje Syntetyczne i Biologiczne

Płyn Ringera

Płyn Ringera to sterylny roztwór elektrolitów podawany dożylnie, którego skład (sód, potas, wapń, chlorki) naśladuje osocze krwi. Jego zadaniem jest uzupełnienie płynów pozakomórkowych i wyrównanie zaburzeń elektrolitowych w odwodnieniu, wstrząsie, sepsie, oparzeniach i podczas rozległych operacji. Wersja z mleczanem sodu (płyn Ringera z mleczanami) działa dodatkowo jako czynnik alkalizujący – mleczan jest metabolizowany w wątrobie do wodorowęglanu, który neutralizuje nadmiar jonów wodorowych i pomaga korygować kwasicę metaboliczną. Osmolalność roztworu wynosi ok. 273 mOsm/l, a stężenia jonów zbliżone są do fizjologicznych (Na⁺ ~130 mmol/l, Cl⁻ ~109 mmol/l, K⁺ ~4 mmol/l, Ca²⁺ ~1,5 mmol/l, mleczan ~28 mmol/l). Płyn Ringera jest lekiem stosowanym wyłącznie w warunkach szpitalnych lub medycznych pod nadzorem personelu medycznego.

Spis treści

Z tego materiału dowiesz się:

Co zawiera płyn Ringera i czym różni się od zwykłej soli fizjologicznej?
W jakich sytuacjach klinicznych stosuje się płyn Ringera i płyn Ringera z mleczanami?
Jak mleczan sodu wpływa na równowagę kwasowo-zasadową organizmu?
Jakie są działania niepożądane i przeciwwskazania do stosowania płynu Ringera?
Kiedy konieczna jest konsultacja lekarska lub interwencja medyczna?

Co to jest płyn Ringera i czym różni się od soli fizjologicznej?

Płyn Ringera to sterylny, izotoniczna mieszanina czterech elektrolitów – chlorku sodu, chlorku potasu, chlorku wapnia i wody do wstrzykiwań – podawana dożylnie w celu uzupełnienia płynów pozakomórkowych i wyrównania zaburzeń elektrolitowych¹. Stężenia jonów w roztworze zostały dobrane tak, by możliwie dokładnie odzwierciedlać skład osocza: sód ~130 mmol/l, chlorki ~109 mmol/l, potas ~4 mmol/l, wapń ~1,5 mmol/l, a osmolalność całkowita wynosi ok. 273 mOsm/l⁷.

Najczęściej stosowaną odmianą jest płyn Ringera z mleczanami (łac. solutio Ringeri lactata), który zawiera dodatkowo mleczan sodu (~28 mmol/l). Ten jeden składnik zmienia właściwości roztworu: mleczan działa jako prekursor wodorowęglanu, dzięki czemu preparat wykazuje działanie alkalizujące i może korygować łagodną kwasicę metaboliczną – czego zwykła sól fizjologiczna (0,9% NaCl) nie potrafi⁸. Co więcej, sól fizjologiczna zawiera 154 mmol/l chlorków – znacznie więcej niż osocze – i przy dużych objętościach może sama w sobie wywołać kwasicę hiperchloremiczną. Płyn Ringera z mleczanami, z niższą zawartością chlorków (109 mmol/l), zmniejsza to ryzyko⁹.

Historycznie: brytyjski lekarz Sydney Ringer opracował pierwotny roztwór w latach 70. XIX wieku jako płyn do konserwacji tkanek. Wersję z mleczanami wprowadził do praktyki klinicznej dopiero w latach 30. XX wieku amerykański pediatra Alexis Hartmann – pierwotnie do leczenia kwasicy u dzieci z biegunką i odwodnieniem¹⁰.

Jak płyn Ringera działa w organizmie?

Podany dożylnie płyn Ringera natychmiast trafia do krwiobiegu i rozdziela się w przestrzeni pozakomórkowej – zarówno wewnątrznaczyniowej, jak i śródmiąższowej. Szacuje się, że ok. 25–30% podanej objętości pozostaje w naczyniach krwionośnych, reszta przechodzi do przestrzeni śródmiąższowej, nawadniając tkanki¹¹. To dlatego 1 litr płynu Ringera jest w stanie przywrócić prawidłową objętość krwi krążącej i poprawić perfuzję narządów¹².

Każdy z elektrolitów pełni w organizmie konkretną rolę:

Sód – główny kation przestrzeni pozakomórkowej, reguluje ciśnienie osmotyczne, gospodarkę wodną i równowagę kwasowo-zasadową; działa przez pompę Na⁺/K⁺-ATPazę i uczestniczy w neurotransmisji oraz elektrofizjologii serca¹³.
Potas – główny kation przestrzeni wewnątrzkomórkowej; niezbędny do prawidłowego przewodnictwa nerwowego, skurczu mięśni (w tym serca) i metabolizmu węglowodanów¹⁴.
Wapń – ok. 1% całkowitego wapnia w organizmie krąży w płynach tkankowych; w tej formie zjonizowanej jest kluczowy dla krzepnięcia krwi, czynności mięśni i przewodnictwa nerwowego¹⁵.
Chlorki – główny anion przestrzeni pozakomórkowej; równowaga chlorkowa jest regulowana przez nerki i ściśle powiązana z metabolizmem sodu¹⁶.

W wariancie z mleczanami dochodzi dodatkowy mechanizm: mleczan sodu jest mieszaniną racemiczną – forma lewoskrętna (l-mleczan) jest utleniana przez wątrobę do wodorowęglanu, natomiast forma prawoskrętna (d-mleczan) przekształcana do glikogenu. Metabolizm mleczanu zużywa jony wodorowe (H⁺), co skutkuje wzrostem pH krwi i korekcją kwasicy metabolicznej³. Mleczan pełni też rolę substratu energetycznego – w warunkach niedokrwienia komórki mogą go bezpośrednio wykorzystać jako paliwo, co pomaga ograniczyć uszkodzenie niedokrwienne¹².

Ważne – mleczan w płynie Ringera to nie kwas mlekowy: Częstym nieporozumieniem jest obawa, że płyn Ringera z mleczanami może nasilić kwasicę mleczanową. W rzeczywistości roztwór zawiera mleczan sodu, a nie kwas mlekowy. Mleczan jest sprawnie metabolizowany przez wątrobę i nie powoduje patologicznego wzrostu stężenia mleczanów we krwi. Badania kliniczne potwierdzają, że podanie tego płynu u pacjentów z hiperkaliemią lub sepsą nie nasila tych stanów¹⁷¹⁸. Ostrożność jest natomiast uzasadniona przy ciężkiej niewydolności wątroby, gdy metabolizm mleczanu może być upośledzony¹⁹.

W jakich sytuacjach stosuje się płyn Ringera?

Płyn Ringera jest wskazany do uzupełniania pozakomórkowych strat płynów i wyrównywania niedoborów sodu, potasu, wapnia i chlorków w przebiegu izotonicznego odwodnienia¹. W praktyce klinicznej sięga się po niego w wielu nagłych sytuacjach:

Utrata krwi i wstrząs – szybkie uzupełnienie objętości wewnątrznaczyniowej, poprawa perfuzji tkankowej¹².
Sepsa i wstrząs septyczny – wytyczne Surviving Sepsis Campaign zalecają podanie 30 ml/kg zbilansowanego krystaloidowego płynu, preferując płyn Ringera z mleczanami lub Plasma-Lyte ponad zwykłą sól fizjologiczną⁴²⁰.
Oparzenia – płyn Ringera zapewnia fizjologiczne uzupełnienie elektrolitów w fazie ostrego nawadniania po oparzeniu; przykładowe dawkowanie według SmPC to ok. 3,4 ml/kg na każdy procent powierzchni ciała oparzenia w pierwszych 24 godzinach⁵.
Zabiegi chirurgiczne – śród- i pooperacyjna substytucja płynów przy dużych stratach²¹.
Biegunka z ciężkim odwodnieniem – wytyczne IDSA wskazują na dożylną płynoterapię z użyciem płynu Ringera lub soli fizjologicznej przy biegunce zakaźnej z objawami wstrząsu, zaburzeniami świadomości lub niedrożnością jelit²².
Cukrzycowa kwasica ketonowa (DKA) – analiza podgrup badań SALT-ED i SMART wykazała, że zbilansowane krystaloidowe płyny skracają czas do ustąpienia DKA o ok. 4 godziny i zmniejszają ryzyko hipokaliemii w porównaniu z solą fizjologiczną²³.
Ostre zapalenie trzustki – w randomizowanym badaniu klinicznym płyn Ringera z mleczanami zredukował częstość ogólnoustrojowej odpowiedzi zapalnej (SIRS) po 24 godzinach i obniżył stężenie CRP w porównaniu z solą fizjologiczną²⁴.

Co mówią badania kliniczne – czy płyn Ringera jest lepszy od soli fizjologicznej?

Wyniki badań klinicznych są spójne w wielu wskazaniach, choć ogólna przewaga płynu Ringera z mleczanami nad solą fizjologiczną nie jest jednoznaczna we wszystkich grupach pacjentów. Dwa duże badania – SALT-ED (pacjenci nieskrytyznie chorzy) i SMART (pacjenci krytycznie chorzy) – objęły łącznie niemal 30 000 dorosłych i wykazały ok. 1% bezwzględną redukcję złożonego punktu końcowego: zgonu, nowej terapii nerkozastępczej lub przetrwałego wzrostu kreatyniny w ciągu 30 dni u pacjentów otrzymujących zbilansowane krystaloidy. Korzyść była wyraźniejsza u chorych z sepsą i wcześniejszą ostrą niewydolnością nerek²⁵. W badaniu SMART w podgrupie chorych z sepsą śmiertelność 30-dniowa wyniosła 25,2% dla zbilansowanych płynów wobec 29,4% dla soli fizjologicznej²⁶.

Z drugiej strony duże badanie krzyżowe z 2025 roku (FLUID, NEJM), obejmujące 43 626 pacjentów w 7 szpitalach, nie wykazało istotnej statystycznie różnicy w złożonym punkcie końcowym (zgon lub rehospitalizacja w ciągu 90 dni): 20,3% w grupie płynu Ringera wobec 21,4% w grupie soli fizjologicznej (skorygowana różnica –0,53 pkt proc., 95% CI –1,85 do 0,79; p = 0,35)²⁷. Wyniki wszystkich drugorzędowych punktów końcowych były zgodne z wynikiem głównym, a nie zgłoszono poważnych zdarzeń niepożądanych²⁸.

Wtórna analiza badania SMART u krytycznie chorych pacjentów z marskością wątroby wykazała natomiast istotną redukcję złożonego punktu końcowego (zgon, nowa terapia nerkozastępcza, przetrwała dysfunkcja nerek): 28% w grupie płynu Ringera wobec 38% w grupie soli fizjologicznej (p = 0,04), bez różnic w stężeniu mleczanów we krwi²⁹. Badania wskazują też, że płyn Ringera może być korzystniejszy w urazach wielonarządowych i oparzeniach³⁰.

Uwaga na hiponatremię szpitalną: Płyn Ringera z mleczanami zawiera tylko 130 mmol/l sodu – jest lekko hipotoniczny względem osocza. Przy dużych objętościach lub u pacjentów z nieprawidłową sekrecją wazopresyny (SIADH) może wywoływać hiponatremię szpitalną, która jest niezależnym czynnikiem ryzyka zgonu w szpitalu. W badaniach SALT-ED i SMART częstość hiponatremii była wyższa w grupie zbilansowanych płynów niż w grupie soli fizjologicznej³¹. Dlatego u pacjentów z grupy ryzyka konieczne jest monitorowanie stężenia sodu w surowicy, a w niektórych przypadkach alternatywą może być Plasma-Lyte (Na⁺ 140 mmol/l)³².

Dawkowanie i sposób podawania płynu Ringera

Płyn Ringera podawany jest wyłącznie dożylnie, w warunkach szpitalnych lub ambulatoryjnych pod nadzorem medycznym. Dawkowanie zależy od stanu klinicznego, masy ciała i wieku pacjenta – decyzję zawsze podejmuje lekarz. Zgodnie z charakterystyką produktu leczniczego, standardowe dawki przedstawia poniższa tabela⁵:

Grupa pacjentów	Dawka dobowa	Typowa szybkość wlewu
Dorośli i osoby starsze	500 ml – 3 l / 24 h	~40 ml/kg/24 h
Dzieci szkolne (6–12 lat)	20–100 ml/kg/24 h	2–4 ml/kg/h
Małe dzieci (1–6 lat)	20–100 ml/kg/24 h	4–6 ml/kg/h
Niemowlęta (<1 roku)	20–100 ml/kg/24 h	6–8 ml/kg/h
Oparzenia (dorośli)	~3,4 ml/kg na 1% pow. oparzenia / 24 h	Ustalana indywidualnie

W wytycznych Surviving Sepsis Campaign przy resuscytacji płynowej w sepsie zaleca się podanie bolusa 30 ml/kg zbilansowanego krystaloidowego płynu²⁰. Podczas i po wlewie monitoruje się bilans płynów, stężenia elektrolitów (zwłaszcza sodu i potasu) oraz czynność nerek – nadmierne podanie płynu może prowadzić do przeciążenia objętościowego i obrzęku płuc³³.

Ważna informacja praktyczna: płyn Ringera dostarcza zbyt małych ilości potasu i wapnia, by pokryć dobowe zapotrzebowanie. Po wyrównaniu odwodnienia należy przejść na płyn podtrzymujący, który zapewnia odpowiednią podaż tych jonów⁶.

Działania niepożądane i przeciwwskazania

Płyn Ringera jest generalnie dobrze tolerowany, jednak – jak każdy preparat dożylny podawany w dużych objętościach – może powodować działania niepożądane. Do najczęściej zgłaszanych należą: przewodnienie, zaburzenia elektrolitowe i hiponatremia szpitalna; u pacjentów z chorobami serca może dojść do niewydolności serca³⁴. Rzadziej obserwuje się ostrą encefalopatię hiponatremiczną (nieznana częstość) – stan zagrożenia życia wymagający natychmiastowej interwencji³⁵.

Inne możliwe działania niepożądane obejmują: reakcje nadwrażliwości (pokrzywka, gorączka), ból i podrażnienie w miejscu wkłucia, zakrzepowe zapalenie żył, a w przypadku wynaczynienia – uszkodzenie tkanek. Przedawkowanie (zbyt duża objętość lub zbyt szybki wlew) może prowadzić do:

hipernatremii i obrzęków (nadmiar sodu i wody),
hiperkaliemii (arytmie, zatrzymanie serca),
hiperkalcemii (nudności, wymioty, kamienie nerkowe, zaburzenia rytmu serca).

Płyn Ringera jest przeciwwskazany m.in. przy⁶:

hiperwolemii (przewodnieniu),
ciężkiej niewydolności nerek bez dializy,
hiperkaliemii, hiperkalcemii, hipernatremii,
zdekompensowanej niewydolności serca,
ciężkim nadciśnieniu tętniczym,
stosowaniu digoksyny,
u noworodków – jednoczesne podanie z ceftriaksonem (ryzyko śmiertelnych wytrąceń wapniowych).

Kiedy skontaktować się z lekarzem?

Płyn Ringera jest lekiem stosowanym wyłącznie w warunkach medycznych – decyzja o jego podaniu należy do lekarza lub ratownika medycznego. Jeśli jednak podczas wlewu lub po jego zakończeniu zauważysz u siebie lub bliskiej osoby niepokojące objawy, natychmiast poinformuj personel medyczny lub zadzwoń pod numer alarmowy 112.

Objawy wymagające natychmiastowej reakcji to³⁶³⁷³⁸:

Objawy hiponatremii: utrata przytomności, splątanie, drgawki, silny ból głowy, trudności z oddychaniem, obrzęk twarzy lub kończyn.
Objawy przeciążenia płynami: nasilona duszność, bulgoczący oddech, gwałtowny przyrost masy ciała, obrzęki nóg i rąk.
Objawy hiperkaliemii: bóle brzucha, nieregularne bicie serca, drętwienie i mrowienie rąk, stóp lub ust, osłabienie mięśni.
Objawy hiperkalcemii: nudności, wymioty, dezorientacja, nadmierne pragnienie i zwiększone oddawanie moczu, metaliczny smak w ustach.
Reakcja alergiczna: pokrzywka, nagłe trudności z oddychaniem, obrzęk twarzy lub gardła.

Szczególnej ostrożności i ścisłego monitorowania wymagają pacjenci z chorobami nerek, niewydolnością serca, marskością wątroby, nadciśnieniem tętniczym, cukrzycą oraz osoby w podeszłym wieku, u których ryzyko zaburzeń elektrolitowych jest większe³⁹⁴⁰.

Płyn Ringera to jeden z najczęściej stosowanych dożylnych roztworów elektrolitów na świecie – i słusznie, bo jego skład dobrze naśladuje osocze. Zanim zostanie podany, lekarz zawsze ocenia, czy jest on właściwym wyborem w danej sytuacji klinicznej. Jeśli masz pytania dotyczące płynoterapii, którą otrzymujesz lub otrzymasz, śmiało pytaj lekarza prowadzącego lub pielęgniarkę – wyjaśnią wskazania, dawkowanie i ewentualne ryzyko. Nigdy nie stosuj płynów dożylnych poza nadzorem medycznym.

Pytania i odpowiedzi

Czy płyn Ringera to to samo co płyn Ringera z mleczanami?

Nie – to dwa różne preparaty. Klasyczny płyn Ringera zawiera chlorek sodu, chlorek potasu i chlorek wapnia w wodzie do wstrzykiwań. Płyn Ringera z mleczanami (Ringer’s lactate) zawiera dodatkowo mleczan sodu (~28 mmol/l), który wątroba metabolizuje do wodorowęglanu, nadając roztworowi właściwości alkalizujące i zdolność korygowania kwasicy metabolicznej³⁴¹.

Po co podaje się płyn Ringera zamiast zwykłej soli fizjologicznej?

Sól fizjologiczna (0,9% NaCl) zawiera 154 mmol/l chlorków – znacznie więcej niż osocze. Przy dużych objętościach może powodować kwasicę hiperchloremiczną i pogorszyć czynność nerek. Płyn Ringera z mleczanami ma niższe stężenie chlorków (109 mmol/l) i działa alkalizująco, co w wielu sytuacjach klinicznych – sepsie, oparzeniach, urazach – czyni go bezpieczniejszym wyborem⁷⁹.

Czy płyn Ringera z mleczanami może nasilić kwasicę mleczanową?

Nie – to powszechne nieporozumienie. Płyn zawiera mleczan sodu, nie kwas mlekowy. Mleczan jest sprawnie metabolizowany przez wątrobę i nie powoduje patologicznego wzrostu stężenia mleczanów we krwi. Badania kliniczne potwierdzają, że podanie tego płynu pacjentom z sepsą nie nasila kwasicy mleczanowej¹⁷. Ostrożność jest uzasadniona jedynie przy ciężkiej niewydolności wątroby¹⁹.

Czy płyn Ringera jest bezpieczny przy hiperkaliemii (za wysokim potasie)?

Wbrew obawom, podanie płynu Ringera z mleczanami pacjentom z hiperkaliemią nie nasila tego stanu. Analiza podgrup badania SALT-ED wykazała, że ciężka hiperkaliemia wystąpiła u 8,5% pacjentów otrzymujących zbilansowane krystaloidy wobec 14% w grupie soli fizjologicznej. Płyn Ringera może nawet pomagać normalizować stężenie potasu w surowicy⁴²⁴³.

Kiedy płyn Ringera jest przeciwwskazany?

Płyn Ringera jest przeciwwskazany m.in. przy ciężkiej niewydolności nerek, hiperkaliemii, hiperkalcemii, hipernatremii, zdekompensowanej niewydolności serca i ciężkim nadciśnieniu tętniczym. U noworodków nie wolno go podawać jednocześnie z ceftriaksonem ze względu na ryzyko śmiertelnych wytrąceń wapniowych⁶.

Jakie leki wchodzą w interakcje z płynem Ringera?

Nie zaleca się jednoczesnego stosowania płynu Ringera z eplerenon em (interakcja przeciwwskazana). Ostrożność jest wskazana przy inhibitorach ACE, diuretykach oszczędzających potas (spironolakton, triamteren, amiloryd), digoksynie oraz lekach wpływających na gospodarkę potasowo-wapniową⁴⁴⁴⁵.

Co się dzieje, gdy poda się za dużo płynu Ringera?

Nadmierna infuzja może prowadzić do przeciążenia płynami z obrzękiem płuc, hiperkaliemii (arytmie, zatrzymanie akcji serca), hiperkalcemii (nudności, zaburzenia rytmu serca, śpiączka) oraz hiponatremii z encefalopatią. Leczenie obejmuje natychmiastowe przerwanie wlewu i interwencje ukierunkowane na konkretne zaburzenie elektrolitowe.

Czy płyn Ringera można stosować u dzieci?

Tak, płyn Ringera stosuje się u dzieci, jednak dawkowanie jest uzależnione od wieku i masy ciała: od 6–8 ml/kg/h u niemowląt do 2–4 ml/kg/h u dzieci szkolnych, w łącznej dawce dobowej 20–100 ml/kg. Konieczne jest ścisłe monitorowanie elektrolitów, zwłaszcza sodu, ze względu na ryzyko hiponatremii⁵⁴⁶.

Czy płyn Ringera stosuje się przy ostrym zapaleniu trzustki?

Tak – badania kliniczne wskazują, że płyn Ringera z mleczanami może być korzystniejszy od soli fizjologicznej w ostrym zapaleniu trzustki. W jednym randomizowanym badaniu zredukował częstość ogólnoustrojowej odpowiedzi zapalnej (SIRS) po 24 godzinach i obniżył stężenie CRP (51,5 vs 104 mg/l)²⁴.

Czy płyn Ringera jest stosowany podczas transfuzji krwi?

Nie – płynu Ringera z mleczanami (zawierającego wapń) nie podaje się przez ten sam wenflon co krew, ponieważ wapń może wchodzić w interakcję z cytrynianem zawartym w preparatach krwi i zwiększać ryzyko krzepnięcia. Jeśli zachodzi konieczność jednoczesnego podania obu, stosuje się oddzielne dostępy dożylne⁴⁷.

Czy płyn Ringera jest stosowany przy cukrzycowej kwasicy ketonowej (DKA)?

Tak – analiza podgrup badań SALT-ED i SMART wykazała, że zbilansowane krystaloidy (w tym płyn Ringera z mleczanami) skracają czas do ustąpienia DKA o ok. 4 godziny i czas do odstawienia insuliny o ok. 3,6 godziny w porównaniu z solą fizjologiczną, zmniejszając też ryzyko hipokaliemii²³.

Jak szybko płyn Ringera działa po podaniu dożylnym?

Płyn Ringera wykazuje 100% biodostępność przy podaniu dożylnym i natychmiast trafia do przestrzeni pozakomórkowej. Efekt hemodynamiczny (wzrost ciśnienia tętniczego, poprawa perfuzji) jest widoczny w ciągu minut od rozpoczęcia wlewu. Około 25–30% podanej objętości pozostaje w naczyniach krwionośnych, reszta przechodzi do przestrzeni śródmiąższowej¹¹⁴⁸.

Historia płynu Ringera – od żab do oddziałów intensywnej terapii

Historię płynu Ringera zapoczątkował w latach 70. XIX wieku brytyjski lekarz Sydney Ringer, który opracował roztwór soli jako płyn do konserwacji tkanek żab w badaniach laboratoryjnych. Dwie dekady później holenderski chemik Hartog Jakob Hamburger sformułował 0,9% sól fizjologiczną, a dopiero w latach 30. XX wieku amerykański pediatra Alexis Hartmann zmodyfikował roztwór Ringera, dodając mleczan sodu – pierwotnie po to, by leczyć kwasicę u dzieci z biegunką i ciężkim odwodnieniem. Od jego nazwiska płyn Ringera z mleczanami bywa też nazywany roztworem Hartmanna¹⁰. Dziś to jeden z najczęściej stosowanych płynów dożylnych na świecie, rekomendowany m.in. przez Surviving Sepsis Campaign w leczeniu wstrząsu septycznego⁴.

Płyn Ringera a marskość wątroby – co mówią badania?

Przez lata unikano stosowania płynu Ringera z mleczanami u pacjentów z marskością wątroby, obawiając się, że upośledzona czynność wątroby uniemożliwi metabolizm mleczanu. Wtórna analiza dużego badania SMART obejmująca 375 krytycznie chorych pacjentów z marskością wykazała jednak, że stężenia mleczanu we krwi były porównywalne w obu grupach (p = 0,74), a złożony punkt końcowy (zgon, nowa terapia nerkozastępcza lub przetrwała dysfunkcja nerek) wystąpił rzadziej w grupie płynu Ringera niż soli fizjologicznej: 28% vs 38% (p = 0,04)²⁹⁴⁹. Wyniki te sugerują, że obawy o akumulację mleczanu u większości pacjentów z marskością mogą być przesadzone, choć przy ciężkiej dysfunkcji wątroby nadal zalecana jest ostrożność¹⁹.

Sód w płynie Ringera – dlaczego stężenie 130 mmol/l ma znaczenie?

Płyn Ringera z mleczanami zawiera 130 mmol/l sodu – nieco mniej niż wynosi stężenie sodu w osoczu (~140 mmol/l). To czyni go lekko hipotonicznym względem krwi i oznacza, że przy dużych objętościach lub u pacjentów z zaburzeniami wydzielania wazopresyny (np. SIADH) może prowadzić do hiponatremii szpitalnej. W badaniach SALT-ED i SMART incydenty hiponatremii były częstsze w grupie zbilansowanych płynów niż soli fizjologicznej³¹. Dlatego u pacjentów z grupy ryzyka hiponatremii – po operacjach neurochirurgicznych, z urazami głowy, w ciąży – należy szczególnie uważnie monitorować stężenie sodu i rozważyć alternatywę w postaci Plasma-Lyte (Na⁺ 140 mmol/l)³².