Miód spadziowy

Skąd się bierze miód spadziowy?

Większość miodów powstaje z nektaru kwiatowego – pszczoły zbierają go z kwiatów, przerabiają w ulu i zagęszczają do postaci, którą znamy. Miód spadziowy ma zupełnie inne pochodzenie. Jego surowcem jest spadź – słodka, lepka wydzielina mszyc i czerwców, które żerują na drzewach, wysysając ich soki. Owady te odfiltrowują ze soku potrzebne im białka, a nadmiar cukrów wydalają w postaci drobnych, lepkich kropelek osadzających się na igłach i liściach. Pszczoły zbierają tę „rosę miodową” i przerabiają ją w ulu dokładnie tak samo, jak nektar.

Efektem jest miód o zupełnie innym profilu smakowym, zapachowym i składzie chemicznym niż miody nektarowe. W Polsce wyróżnia się dwa główne rodzaje:

• Miód spadziowy iglasty – pozyskiwany ze spadzi jodły, świerku, sosny lub modrzewia. Ma ciemną barwę (od ciemnobrązowej po niemal czarną, niekiedy z zielonkawym odcieniem), głęboki żywiczny aromat i łagodniejszy, mniej słodki smak, czasem lekko gorzkawy lub kwaskowaty.
• Miód spadziowy liściasty – pochodzi ze spadzi lipy, klonu, buku, brzozy lub wierzby. Ma złocistożółtą barwę, intensywniejszy, żywiczny zapach i wyraźniejszy leśny posmak.

Spadź pojawia się wyłącznie w sprzyjających warunkach pogodowych i zależy od obecności mszyc na drzewach – dlatego miód spadziowy bywa niedostępny nawet przez kilka lat z rzędu. To jeden z powodów, dla których należy do najdroższych miodów na polskim rynku.

Co zawiera miód spadziowy – skład, który robi wrażenie

Miód spadziowy wyróżnia się składem chemicznym, który trudno porównać z jakimkolwiek innym miodem. Zacznijmy od minerałów – to tutaj różnica jest największa.

Miód ze spadzi iglastej jest najbogatszym miodem w biopierwiastki – zawiera ich od 4 do 9 razy więcej niż miody nektarowe, a stanowią one aż 1% suchej masy produktu. Wśród nich znajdziemy:

• Makroelementy: potas, wapń, magnez, fosfor, sód, chlor, siarka.
• Mikroelementy: żelazo, cynk, miedź, bor, mangan, kobalt – w łatwo przyswajalnej postaci.
• Pierwiastki unikalne: cyna, molibden, wanad i srebro – mikroelementy budujące wiele enzymów w organizmie człowieka, które nie występują w żadnym miodzie kwiatowym.

Miód spadziowy zawiera też około dwukrotnie więcej białek, aminokwasów i enzymów niż miody nektarowe – stanowią one ok. 5% składu. Stwierdzono w nim 20 wolnych aminokwasów, w tym tryptofan, niezbędny do produkcji neuroprzekaźników w mózgu. Obecne są również witaminy: A, B2, B6, C, PP i K.

Co ciekawe, miód spadziowy iglasty ma niższy indeks glikemiczny niż większość miodów nektarowych. Zawdzięcza to dużej zawartości cukrów złożonych – maltozy, rybozy, galaktozy, mannozy i melecytozy (tzw. cukru spadziowego). Wielocukry stanowią do 35% suchej masy miodu i wchłaniają się wolniej z przewodu pokarmowego, nie powodując gwałtownych skoków poziomu cukru we krwi.

Na co pomaga miód spadziowy – właściwości i zastosowanie

Bogaty skład miodu spadziowego przekłada się na szerokie spektrum działania. Kluczowe właściwości to aktywność przeciwbakteryjna, przeciwzapalna, antyoksydacyjna i wykrztuśna. Badania wykazały, że miód ze spadzi iglastej skutecznie hamuje wzrost gronkowca złocistego – bakterii odpornej na wiele antybiotyków – już w stężeniu zawierającym zaledwie 1,56% miodu.

Drogi oddechowe
Miód spadziowy iglasty jest szczególnie ceniony przy problemach z dolnymi drogami oddechowymi. Zawiera gwajakol – związek ze spadzi jodłowej o silnym działaniu przeciwbakteryjnym i wykrztuśnym. Obecne w nim olejki eteryczne (kadynen w miodzie jodłowym, felandren i kamfen w świerkowym) wspomagają zwalczanie drobnoustrojów w układzie oddechowym. Stosuje się go pomocniczo przy kaszlu, zapaleniu oskrzeli i płuc, a nawet w astmie oskrzelowej.

Układ krążenia i serce
Miód spadziowy wskazany jest jako uzupełnienie terapii chorób serca i naczyń krwionośnych. Zawarte w nim flawonoidy – szczególnie izoramnetyna – wykazują działanie antyoksydacyjne, przeciwmiażdżycowe i ochronne na mięsień sercowy. Izoramnetyna pomaga też obniżać ciśnienie krwi i spowalnia rozrost tkanki tłuszczowej, zmniejszając obciążenie serca. W chorobach układu krążenia stosuje się go w dawce ok. 100–120 g dziennie, podzielonej na 3 porcje, przez 2–3 miesiące.

Przewód pokarmowy i jelita
Miód spadziowy reguluje pracę jelit dzięki zawartości garbników i substancji żywicznych. Garbniki łagodzą dolegliwości przy biegunkach, natomiast związki żywiczne zapobiegają zaparciom i wspierają jelito leniwe. Działa też rozkurczowo przy kolkach jelitowych oraz przeciwbakteryjnie i przeciwzapalnie w stanach zapalnych przewodu pokarmowego.

Nerki i układ moczowy
Przy zapaleniu nerek, pęcherza moczowego, kamicy nerkowej i zapaleniu prostaty pomocne mogą być właściwości moczopędne, rozkurczowe, przeciwzapalne i przeciwbakteryjne miodu spadziowego – pochodzące z żywic i olejków eterycznych. Flawonoidy kemferol i apigenina działają dodatkowo spazmolitycznie i przeciwgrzybiczo.

Rekonwalescencja i wzmocnienie organizmu
Ze względu na wysoką wartość odżywczą i bogaty skład enzymatyczny, miód spadziowy (zwłaszcza jodłowy) jest stosowany u osób powracających do zdrowia po ciężkich chorobach i zabiegach operacyjnych. Dobre wyniki uzyskuje się przy awitaminozie i anemii. Przypisuje mu się też właściwości antyoksydacyjne i odtruwające, co sprawia, że bywa polecany osobom narażonym na działanie szkodliwych substancji lub promieniowania.

Jak stosować i przechowywać miód spadziowy?

Miód spadziowy najlepiej spożywać na łyżeczce lub rozpuszczony w ciepłym (nie gorącym!) napoju. Temperatura płynu nie powinna przekraczać 40°C – wyższe temperatury niszczą enzymy i zmniejszają wartość zdrowotną produktu. Warto pamiętać, że miód dodany do wrzątku traci znaczną część swoich właściwości.

Kilka praktycznych sposobów na jego stosowanie:

• Do herbaty lub naparu ziołowego – dodawaj po przestudzeniu napoju do ok. 40°C.
• Przy infekcjach dróg oddechowych – w połączeniu z naparami z tymianku, szałwii, podbiału lub kwiatu jasnoty białej.
• Przy kamicy nerkowej – tradycyjnie łączony z sokiem z rzodkwi w stosunku 1:1, po 2 łyżki stołowe 3 razy dziennie.
• Przy gorączce – jako składnik rozgrzewającego naparu z kwiatów lipy i soku z malin.
• Do owsianki, jogurtu, marynat lub jako naturalny słodzik.

Przechowuj miód w temperaturze pokojowej, w suchym i zacienionym miejscu – lodówka nie jest potrzebna. Miód spadziowy krystalizuje wolniej niż miody nektarowe; krystalizacja jest naturalnym procesem i nie obniża jakości produktu. Miodu nie podawaj dzieciom poniżej 12. miesiąca życia.

Podsumowanie

Miód spadziowy to jeden z najbardziej wartościowych produktów pszczelich dostępnych w Polsce – trudny do pozyskania, drogi i wyjątkowy pod względem składu. Kilkakrotnie bogatszy w minerały niż miody kwiatowe, zawierający unikalne mikroelementy i aktywne związki biologiczne, może być cennym uzupełnieniem diety, szczególnie przy problemach z drogami oddechowymi, układem krążenia, trawieniem i odpornością. Pamiętaj, by nigdy nie podgrzewać go powyżej 40°C – enzymy i aktywne składniki są wrażliwe na ciepło. Jeśli zmagasz się z poważniejszymi schorzeniami, stosuj miód jako wsparcie podstawowego leczenia, nie jako jego zamiennik.