Lotos

Czym jest lotos i skąd pochodzi?

Lotos orzechodajny (Nelumbo nucifera), znany również jako lotos święty, lotos indyjski czy chińska lilia wodna, to wieloletnia roślina wodna naturalnie występująca w Azji – w Chinach, Japonii, Indiach, a także w Australii. Rośnie w stojących zbiornikach wodnych: stawach, jeziorach i rzekach, tworząc w mule rozległe kłącza, z których wyrastają charakterystyczne okrągłe liście i okazałe, jasnoróżowe kwiaty o średnicy od 10 do 30 cm.

Roślina ma bogatą symbolikę w kulturach azjatyckich – od wieków kojarzona jest z czystością, duchowością i odrodzeniem. Cenili ją już starożytni Egipcjanie, a lotos jest do dziś świętym kwiatem buddyzmu i hinduizmu. Co ciekawe, praktycznie wszystkie części rośliny są jadalne – kłącze, liście, nasiona i kwiaty.

Co zawiera lotos – skład chemiczny rośliny

Za właściwości lotosu odpowiadają przede wszystkim trzy grupy związków bioaktywnych:

• Flawonoidy i inne polifenole – obecne głównie w kwiatach i liściach; silne przeciwutleniacze chroniące komórki przed działaniem wolnych rodników. Wśród nich wyróżnia się kwercetyna i jej pochodne, które wykazują wpływ na metabolizm lipidów.
• Alkaloidy izochinolinowe – obecne w kłączu, nasionach i liściach; do najważniejszych należą nucyferyna, N-nonucyferyna, neferyna i liensinine. Wykazują działanie uspokajające, przeciwskurczowe i mogą wpływać na metabolizm.
• Garbniki – działają ściągająco i antyseptycznie; wspierają właściwości przeciwbakteryjne rośliny.

Liście lotosu zawierają również kwasy fenolowe i nelbuzyd, a kłącze jest bogate w skrobię. Kwiaty różowego lotosu zawierają dodatkowo pirydoksynę – związek, który może wspierać redukcję stresu i wyciszenie.

Jakie właściwości mają poszczególne części lotosu?

Lotos to roślina, w której niemal każda część ma inne zastosowanie. Warto wiedzieć, czego można oczekiwać od konkretnego surowca:

Liście lotosu i wyciąg z liści

• Wywar z liści – w tradycji ajurwedyjskiej stosowany przy gorączce, nadmiernej potliwości i krwawieniach; wykazuje działanie przeciwbakteryjne, nawilżające i uspokajające.
• Wyciąg z liści (stosowany zewnętrznie) – silne działanie antyoksydacyjne; składnik kremów przeciwzmarszczkowych, ujędrniających i preparatów przeciwtrądzikowych.
• Alkaloidy z liści wykazują właściwości uspokajające i przeciwskurczowe, korzystnie wpływając na układ pokarmowy.

Kwiat lotosu i esencja kwiatowa

• Ekstrakt z kwiatu – neutralizuje wolne rodniki, stymuluje syntezę kolagenu i elastyny, poprawia nawilżenie i elastyczność skóry; łagodzi zaczerwienienia i podrażnienia.
• Napar z płatków – działa uspokajająco i rozluźniająco; stosowany przy stresie, napięciu nerwowym, problemach z zasypianiem i zmęczeniu intelektualnym.
• Olejek eteryczny z kwiatu – wykorzystywany w aromaterapii i perfumerii ze względu na delikatny, kwiatowo-orientalny zapach.

Kłącze lotosu

• Wykazuje działanie antybakteryjne, ściągające i moczopędne.
• Suszone kłącze tradycyjnie stosowane przy astmie, kaszlu i zapaleniu zatok.
• Stymuluje układ krwionośny i wspiera detoksykację organizmu.

Łodyga lotosu

• Łagodzi podrażnienia układu pokarmowego i może pomagać przy biegunkach.
• Stosowana w terapii infekcji grzybiczych i bakteryjnych skóry.

Jak lotos działa na skórę?

W kosmetyce lotos pojawia się w kilku formach: jako ekstrakt z kwiatu, wyciąg z liści, woda kwiatowa (hydrolat) i esencja kwiatowa. Każda z tych form ma nieco inne zastosowanie, ale łączy je wspólna cecha – działanie antyoksydacyjne.

Ekstrakt z kwiatu lotosu chroni skórę przed stresem oksydacyjnym wywołanym przez zanieczyszczenia środowiskowe i promieniowanie UV. Poprawia nawilżenie, wzmacnia barierę skórną i pomaga utrzymać prawidłowy poziom pH. Dzięki właściwościom kojącym sprawdza się przy cerze wrażliwej, skłonnej do podrażnień i zaczerwienień. Wyciąg z liści lotosu z kolei aktywnie zwalcza bakterie, co czyni go użytecznym składnikiem preparatów przeciwtrądzikowych i oczyszczających. Stosowany regularnie, może poprawiać jednorodność kolorytu skóry i spowalniać widoczne oznaki starzenia.

Skąd pochodzi wyjątkowa czystość liści lotosu? To zasługa mikrostruktury ich powierzchni – warstwa wosku tworzy tzw. powierzchnię superhydrofobową, z której woda i brud spływają natychmiast. To zjawisko, zwane „efektem lotosu”, zainspirowało tworzenie powłok hydrofobowych w kosmetykach, które ułatwiają oczyszczanie skóry.

W jakich produktach znajdziesz lotos?

Lotos i jego pochodne są dziś powszechnym składnikiem zarówno kosmetyków, jak i suplementów diety. W aptekach i drogeriach znajdziesz go w postaci:

• Kremów i serum – głównie przeciwzmarszczkowych, ujędrniających i nawilżających; ekstrakt z kwiatu lotosu poprawia elastyczność skóry i redukuje drobne linie.
• Hydrolatów (woda kwiatowa) – stosowanych jako tonik lub mgiełka do twarzy; nawilżają, tonizują i łagodzą podrażnienia.
• Preparatów przeciwtrądzikowych i oczyszczających – wyciąg z liści działa przeciwbakteryjnie i reguluje wydzielanie sebum.
• Kosmetyków do włosów – wzmacniają włosy i nadają im blask.
• Suplementów i herbat ziołowych – na stres, napięcie nerwowe i problemy z zasypianiem; w postaci kapsułek, tabletek lub suszu do zaparzania.
• Olejków aromaterapeutycznych – do relaksacji i wyciszenia.

Podsumowanie – co warto zapamiętać o lotosie?

Lotos to roślina o wszechstronnym zastosowaniu – różne jej części trafiają zarówno do kosmetyków, jak i do preparatów wspierających relaks i trawienie. Najlepiej przebadanym zastosowaniem jest działanie antyoksydacyjne i nawilżające ekstraktu z kwiatu oraz przeciwbakteryjne właściwości wyciągu z liści. Jeśli szukasz kosmetyku łagodzącego podrażnienia i nawilżającego cerę wrażliwą – ekstrakt z kwiatu lotosu to dobry wybór. Jeśli masz cerę trądzikową – sprawdź preparaty z wyciągiem z liści. Przed sięgnięciem po suplementy z lotosem, szczególnie jeśli przyjmujesz leki na ciśnienie, cukrzycę lub krzepliwość krwi, warto porozmawiać z farmaceutą lub lekarzem. Kobiety w ciąży i karmiące piersią powinny unikać doustnych preparatów z lotosem do czasu uzyskania większej liczby danych o bezpieczeństwie.