Liofilizat bakterii Streptococcus viridans

Czym jest Streptococcus viridans i gdzie te bakterie żyją?

Streptococcus viridans (paciorkowce zieleniące) to nie jeden gatunek, lecz zróżnicowana grupa bakterii Gram-dodatnich, które na stałe zasiedlają błony śluzowe człowieka – przede wszystkim jamę ustną, nos, gardło i górne drogi oddechowe¹. Do najlepiej poznanych przedstawicieli grupy należą S. mitis, S. oralis, S. sanguinis i S. salivarius. Większość z nich to komensale – żyją na naszych śluzówkach, nie powodując żadnych objawów.

Paciorkowce zieleniące stanowią istotną część fizjologicznego mikrobiomu człowieka. Ich obecność wiąże się z utrzymaniem równowagi w ekosystemie śluzówkowym – liczne badania wskazują, że różnorodność bakteryjna w obrębie np. mikrobiomu nosa ma znaczenie ochronne, ograniczając namnażanie się patogenów³.

Jak S. mitis hamuje groźne bakterie MRSA?

Streptococcus mitis – jeden z kluczowych przedstawicieli grupy viridans – w warunkach laboratoryjnych skutecznie hamuje wzrost MRSA (metycylinoopornego Staphylococcus aureus), czyli gronkowca złocistego opornego na wiele antybiotyków². Mechanizm tego działania okazał się zaskakująco prosty: S. mitis produkuje nadtlenek wodoru, który działa bakteriobójczo na MRSA. Potwierdzono to w elegancki sposób – gdy do podłoża hodowlanego dodano katalazę (enzym rozkładający nadtlenek wodoru), hamowanie wzrostu MRSA całkowicie ustąpiło².

W badaniu in vitro S. mitis zahamował wzrost wszystkich 22 testowanych szczepów MRSA². To wynik imponujący jak na badanie laboratoryjne, choć należy go interpretować ostrożnie – warunki szalki Petriego różnią się zasadniczo od złożonego środowiska ludzkiego nosa.

Co mówią badania obserwacyjne na pacjentach?

Poza laboratorium, badacze przeanalizowali mikrobiom nosa pacjentów hospitalizowanych – osób szczególnie narażonych na kolonizację MRSA³. Wyniki analizy regresji logistycznej wykazały statystycznie istotny negatywny związek między obecnością paciorkowców z grupy viridans (szczególnie S. mitis) a kolonizacją MRSA – innymi słowy, osoby z S. mitis w nosie rzadziej były nosicielami MRSA³. Zależność ta utrzymywała się zarówno u osób niedawno leczonych antybiotykami, jak i u tych bez takiej ekspozycji.

Warto też wspomnieć o wcześniejszym badaniu z oddziału intensywnej terapii noworodkowej, gdzie paciorkowce z grupy viridans wykazały zdolność do ograniczania kolonizacji MRSA w jamie ustnej noworodków⁴. To dane obserwacyjne, nie interwencyjne – nie dowodzą, że podanie tych bakterii jako preparatu zapobiega zakażeniom, ale wspierają hipotezę wartą dalszych badań.

Liofilizat Streptococcus viridans – na jakim etapie są badania?

Liofilizacja to proces zamrażania i suszenia próżniowego, który pozwala zachować żywotność bakterii w postaci proszku lub kapsułki. W kontekście Streptococcus viridans i S. mitis badacze wskazują na tę grupę jako kandydatów do opracowania preparatów probiotycznych przeznaczonych do stosowania w jamie nosowej lub ustnej, z myślą o profilaktyce zakażeń MRSA¹.

Na tym etapie – według dostępnych danych – jest to jednak koncepcja badawcza, a nie zarejestrowany produkt leczniczy. Autorzy badania sami podkreślają, że uzyskane wyniki stanowią „dowód koncepcji” (proof of concept) wymagający dalszych badań klinicznych¹. Droga od obiecującego wyniku in vitro do preparatu dostępnego w aptece jest długa i wymaga udowodnienia skuteczności oraz bezpieczeństwa u ludzi.

Kiedy skontaktować się z lekarzem?

Jeśli masz pytania dotyczące nosicielstwa MRSA, zakażeń paciorkowcami lub chcesz zastosować jakikolwiek preparat zawierający bakterie (probiotyk, liofilizat), skonsultuj się najpierw z lekarzem lub farmaceutą. Szczególną ostrożność powinny zachować:

• Osoby z obniżoną odpornością (w tym pacjenci onkologiczni, po przeszczepach, przyjmujący leki immunosupresyjne).
• Osoby z wadami zastawek serca lub wszczepionymi protezami – paciorkowce z grupy viridans mogą w wyjątkowych okolicznościach wywoływać infekcyjne zapalenie wsierdzia.
• Kobiety w ciąży i karmiące piersią – brak danych o bezpieczeństwie stosowania liofilizatów tych bakterii w tych grupach.
• Pacjenci hospitalizowani lub przygotowujący się do zabiegów chirurgicznych.

Jeśli po zastosowaniu jakiegokolwiek preparatu probiotycznego pojawią się gorączka, dreszcze, nasilone bóle mięśni lub inne niepokojące objawy – przerwij stosowanie i niezwłocznie skontaktuj się z lekarzem.

Podsumowując: Streptococcus viridans to fascynująca grupa bakterii, których rola w naturalnej ochronie śluzówek człowieka jest coraz lepiej rozumiana. Wyniki badań laboratoryjnych i obserwacyjnych dotyczące S. mitis są obiecujące, ale liofilizat tych bakterii jako preparat terapeutyczny to wciąż perspektywa przyszłości. Jeśli interesujesz się profilaktyką zakażeń szpitalnych lub tematyką mikrobiomu, warto śledzić dalszy rozwój badań w tym obszarze – i rozmawiać o swoich pytaniach z lekarzem prowadzącym¹.